ए मेरे वतन के लोगों… फेम संगीतकार सी. रामचंद्रन

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

‘नास्तीक’ सिनेमांत तांणी रचिल्लें ‘देख तेरे संसार की हालत क्या हो गई भगवान, कितना बादल गया इंसान’, हें गीत समाजांतल्या वायटपणांचेर प्रत्यक्ष हल्लो आशिल्लो. ह्या गीतान लोकप्रियता मेळयली. रामचंद्र हांचें परत नांव जालें.

हिंदी फिल्म संगीताक सुरांनी न्हाणयिल्लो संगीतकार चंद्रकांत नरहर चितळकर उर्फ सी. रामचंद्र जांकां ‘अण्णा साहेब’ म्हूण लेगीत वळखताले. जल्म 12 जानेवारी 1918 दिसा महाराष्ट्रांतल्या अहमदनगर जिल्ह्यांत ‘पुणतांबे’ गांवांत जालो. सी. रामचंद्र नांवाक लागून ते तमिळभाशक असो लोकां मदीं बरेच म्हयने गैरसमज पातळिल्लो. खरें म्हळ्यार ते मराठी देशस्थ ब्राह्मण कुटुंबातले. पूण सुरवातेक तमिळ सिनेमांक संगीत दिवपाची संद मेळ्ळी. देखून तांणी आपलें नांव थंयचे पद्दती प्रमाण दवरलें. 

तांचो बापूय रेल्वेंत नोकरी करतालो. रात दीस रेल्वे इंजिनाचो आवाज आयकून लेगीत रामचंद्र संगीतकार जाले. घरांत संगीत म्हणून फक्त संस्कृत पदांच गायताले. ताका लागून भुरगेपणांतल्यान संगीताची आवड आशिल्ली. तांणी पयलेच खेपे एका नाटकांत अभिनय आनी गायन केल्लें तें लोकांक आवडलें. देखून तांकां सिनेमा पळोवपाची आनी तातूंत काम करपाची इत्सा निर्माण जाली. पूण त्या नागपूरांत सिनेमां तयार जायनाशिल्ले. ते पुण्या आयले आनी ‘गंधर्व महाविद्यालयां’तले पंडित विनायकबुवा पटवर्धन हांचे कडल्यान संगीत शिक्षण घेतलें. उपरांत नागपूरांतल्या श्री राम संगीत विद्यालयांत पं. शंकरावां कडल्यान संगीताचे धडे घेतले.

सी.  रामचंद्रान सिने कारकिर्दीची सुरवात केल्लो यु. बी. राव हांचो ‘नागानंद’ हो पयलो सिनेमा. मजगतीं, ‘मिनर्वा मूवीटोना’च्या कांय सिनेमांनी अभिनय करपाची संद तांकां मेळ्ळी. फामाद सिने निर्मातो- दिग्दर्शक सोहराब मोदी हांणी तांकां अभिनय करचे बदला संगीताचेर लक्ष केंद्रीत  करपाचो सल्लो लो. उपरांत सी.  रामचंद्रन तांगेल्या संगीत पंगडांत हार्मोनियम वाजोवपी म्हणून काम करपाक लागले. संगीतकार म्हणून सी.  रामचंद्राक तामिळ सिनेमांत पयली संद मेळ्ळी. 1942 वर्सा प्रदर्शीत जाल्ल्या ‘सुखी जीवन’ ह्या सिनेमाचे यशा उपरांत चाळीस वर्सांचे कारकिर्दींत रामचंद्र हांणी  संगीतकार म्हूण संगीत रचलें तातूंतले सावन (1945), शहनाई (1947), पतंगा (1949) समाधी आनी सरगम (1950) सारकिल्ले सिनेमां लक्षांत उरपा सारके आसात. 

1951 वर्सा भगवान दादा हांणी तयार केल्ल्या ‘अलबेला’ सिनेमांत सी.  रामचंद्राक संगीत दिवपाची संद मेळ्ळी. ‘अलबेला’ सिनेमाच्या गितांच्या यशा उपरांत सी.  रामचंद्रान एक यशस्वी संगीतकार म्हूण सुवात निर्माण केली. ‘अलबेलां’तलीं तांणी रचिल्लीं सगळींच गितां सुपरहिट जालीं. खास करून ‘शोला जो भडके दिल मेरा धडके’,‘भोली सूरत दिल के खोटे नाम बडे और दर्शन छोटे, मेरे पिया गये रंगून, किया है वहाँ से टेलिफून’ हीं गितां तुफान गाजलीं. आजूय लोक आवडीन तीं आयकतात, पळयतात. 1953 वर्सा प्रदीप कुमार आनी बीना राॅय हांणी अभिनय केल्ल्या ‘अनारकली’ सिनेमांक येस मेळ्या उपरांत सी.  रामचंद्र उंचायेर पावले. तांणी ‘अनारकली’ सिनेमांत रचिल्लीं  ‘जाग दर्द- ए- इश्क जाग, ये जिंदगी उसी की है..’ खूब लोकप्रिय जालीं.

1953 वर्सा तांणी निर्मिती मळार प्रवेश केलो. ‘न्यू साई प्रोडक्शन’ हे आपले संस्थे वतीन ‘झंझार’, ‘लहरें’, ‘दुनिया गोल है’ सारकिल्ले सिनेमा तयार केले, पूण खंयच्याच सिनेमाक बॉक्स ऑफिसाचेर यश मेळूंक ना.  उपरांत तांणी फक्त संगीताचेरुच लक्ष केंद्रीत केलें. 1954 वर्सा प्रदर्शीत जाल्ल्या ‘नास्तीक’ सिनेमांत तांणी रचिल्लें ‘देख तेरे संसार की हालत क्या हो गई भगवान, कितना बादल गया इंसान’, हें गीत समाजांतल्या वायटपणांचेर प्रत्यक्ष हल्लो आशिल्लो. ह्या गीतान लोकप्रियता मेळयली. रामचंद्र हांचें परत नांव जालें. 

सी.  रामचंद्राच्या सिनेमा कारकिर्दींत गीतकार राजेंद्र कृष्णा वांगडा तांची जोडी खूब लोकप्रीय जाली. हे जोडयेन संगीत दिल्ले सिनेमा म्हणल्यार, 

‘पतंगा’ (1949), ‘खजाना’ (1951), ‘अलबेला’ (1951), ‘साकी’ (1952), ‘अनारकली’ (1953), ‘कवी’ (1954), ‘ शतरंज’ (1956), शारदा (1957), आशा (1957) आनी अमरदीप (1958). पन्नासाच्या दशकांत गायना खातीर फामाद जाल्ल्या लता मंगेशकर हिणें रामचंद्रांच्या सुरांचेर जायतीं गितां गायलीं. अनारकलींतलीं येह जिंदगी उसी की है, जाग दर्दे- ए- इश्क जाग.. सारकिलीं गितां खूब गाजल्यांत. 

साठाचें दशक सी.  रामचंद्रांक वायट आशिल्लें. तांचीं गितां गाजना जालीं. पूण 1958 वर्सा प्रदर्शीत जाल्ल्या ‘तलाक’  आनी 1959 वर्साच्या ‘पैगाम’ सिनेमांत ताणें रचिल्लें गीत ‘इन्सान का इन्सान से हो भाईचारा…’ च्या यशा उपरांत ते रामचंद्र परतून एक फावट लोकप्रीयता परत मेळोवपाक येसस्वी जाले.

भारताच्या जवानांक श्रद्धांजली दिवपाक कवी प्रदीपान 1962 वर्सा ‘ऐ मेरे वतन के लोगों, जरा आंख में भर लो पानी..’ हें गीत रचलें. संगीत रचपाची जापसालदारकी तांणी सी. रामचंद्राच्या हातांत दिली. दिल्लींत जाल्ले कार्यावळी वेळार गानसम्राज्ञी लता मंगेशकर हांच्या आवाजांत हें देशभक्ती गीत आयकून तेन्नाचे प्रधानमंत्री पं. जवाहरलाल नेहरू हांच्या दोळ्यांतल्यान दुकां व्हांवपाक लागलीं. हें गीत सी. रामचंद्रान अमर केलें.

आयज लेगीत भारताचें व्हडलें देशभक्ती गीत म्हणून ते याद करतात. 

साठाच्या दशकांत सी. रामचंद्रान ‘धनंजय’, ‘घरकुल’ सारकिल्ले मराठी चित्रपट तयार केले. तशेंच तांणी संगीता वांगडा दिग्दर्शनूय केलें. सी. रामचंद्र बरे गायक आशिल्ले. मेरी जान मेरी जान संडे के संडे… (शहनाई, 1947), कदम कदम बढाये जा खुशी के गीत गाये जा..’ (समाधी, 1950), भोली सूरत दिल के खोटे नाम बडे और दर्शन छोटे.., शोला जो भडके दिल मेरा धडके.. (अलबेला,1951 ), कितना हसीन है मौसम, कितना हसीन सफर है… (आझाद, 1955), तशेंच आजा रे नटखट ना छू रे मेरा घुंघट.. (नवरंग, 1959) सारकिली अविस्मरणीय गितां तातूंत आस्पावतात. सी. रामचंद्रान 150 सिनेमांचें संगीत रचलें. तांणी तमिळ, मराठी, तेलुगू आनी भोजपुरी सिनेमांकूय संगीत दिलें. 

तांच्या आझाद (1955) आनी आशा (1957) सिनेमांक फिल्मफेयर पुरस्कारा खातीर नामांकन मेळ्ळें, पूण प्रत्यक्षांत ते जिखूंकनात. तांचो एक यशस्वी सिनेमा अनारकली (1953) फिल्मफेयर पुरस्कार सुरू जावचे एक वर्स आदीं प्रदर्शीत जाल्लो.

तांगेल्या संगीत दिग्दर्शनांत हांसत रावपाची आनी गायन करपाची प्रवृत्ती तांणी बारीकसाणेन चित्रीत केल्ली. रसिकांच्या काळजाचेर राज्य करपी सी. रामचंद्र हांणी 5 जानेवारी 1982 दिसा हो संवसार सोडलो. ते संगीत दिग्दर्शन प्रतिभेन भरिल्लेच न्हय, तर ताणें आपल्या गायन, सिनेमानिर्मिती, दिग्दर्शन आनी अभिनयान सिनेमोगींक पिशें लायिल्लें. पूण संगीतकार म्हूण ते गाजले.  तांणी रचिल्लीं गितां अजूनय रसिकांच्या ओंठार खेळटात.

सुदिन वि. कुर्डीकार