कड्डांतलो कालो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मांडवी न्हंयेचे देगे वयलो शेता-भाटांनी गिरेस्त असो खांडोळे गांव. दोन पिकां दिवपी व्हडली शेतोड ही गांवची गिरेस्तकाय. भातपिका बरोबरुच तरातरांची भाजी म्हणजे भेंणे, वांयगी, मिरसांग, हळसांदे हांगा पिकतात. हांगा सरलो हळसांदो सामको रुचीक.

गांवचे लोक देवभोळे. देवाचेर तांची खूब श्रद्धा. सगळ्या उत्सवांत तन- मन- धन दिवन वांटेकार जातात. गांवांत महागणपती, देवी भगवती, सांतेरी, नवदुर्गा, वाघ्रो, बेताळ, मल्लिकार्जुन हांची देवळां आसात. नवदुर्गा, नारायण देव, वाघ्रो, मल्लिकार्जुन ही देवळां सांतेरी पंचायतनात येतात. देवी सांतेरीचो कालो ‘कड्डांतलो कालो’ म्हणून खूब फामाद. देवूळ गांवकार वाड्यार आसा. लागींच आसलेल्या देवळाय वाड्यार एका तेंपार अटंगें रान आसलें. आमे, पणस, जांभूळ अशीं तरातरांचीं झाडां आसलीं. घडये ती देवराय आसली जावं येता. हांगासर करड खूब वाडटालें. ताका लागून कड्डांतलो कालो हें नांव पडलें आसतलें. काल्याक वच्चें आनी कड्डांत गुठली मारची अशें म्हणटाले. आतां गुठली मारपाचें कारण कितें तें खबर ना. 

मार्गशिर्श वद्य चतुर्थी दिसा हो कालो आसता. तारखेक प्रमाण आयज बुधवार 10 जानेराक हो काल्याचो उत्सव जातलो. सकाळीं धर्मीक विधी जातले. देवीची ओटी भरपाक सवायशीण बायलांची सकाळ पसुनच रांग लागता. पयलीं रातचो दशावतारी कालो जातालो. आतां तो नांवां पुरतोच आसता. मागीर नाटक जाता. देवीची पालखी व्हडा गडगडाटान देवळाची प्रदक्षिणा काडटा. दुसरे दिसा गवळण कालो जाता. सांजची देवी लागींच आसलेल्या तळयेर न्हावन परत देवळांत येता. रातचें नाटक जाता. काल्या निमतान सगळो परिसर खाज्याची, खेळण्याची दुकानां, रिंगाच्या माणांनी गजबजूंक लागता. एका काळार गडगडो आनी पटाच्या जुगारा खातीर हो कालो सामको फामाद आसलो. तकलेक कानटोपी, स्वेटर आनी गळ्याक गुटलायलो मफलर, हातांत पॅट्रोमॅक्स, एक शेंदरी वा जमखण हाका लागून हे पटकार रोखडेच वळखूंक येताले. सकाळीं फुडेंच ते आपलो जागो आडोवन दवरताले. आता जागृताय जाल्या कारणान हो जुगार हळुहळु कमी जायत आसा.

काल्या निमतान सुंदर सोबीत माटोव घालतात. ताचेर लायटीची बरी रोषणाय केल्ली आसता. मुज्ग वाजता. सगळो वाठार जिवो तटतटीत जाता. तें वातावरण सामकें भारावन उडोवपी आसता. पयलीं देवूळ धाकटें आसले. सोबीत सुंदर आसलें. पूण जागो कमी पडटालो. भाविकांची गैरसोय जाताली. देखून सोमनाथ नाईक अध्यक्ष आसतना नवें देवूळ बांदपाचें थारायलें. प्रताप हळदणकार हांच्या अध्यक्षते खाला बांदकाम समिती घडयली. तांणी 2004 वर्सा काम सुरु करुन 2007 वर्सा सोबीत सुंदर देवूळ उबें केलें. सिद्धेश सुखठणकार, सतिश हळदणकार, घारु सावंत, लाला हळदणकार, सदा गावडे, केशव गावडे, नारायण नायक हांणी रातीचे दीस केले. लोकांनी पयसो कमी पडपाक दिलो ना. देवी वयले भक्तीक लोकांनी पाळो दिलो.

स. गंगाधर शिवरेंकार हांच्या उपरांत दिगंबर शिवरेंकार आनी आतां योंगेद्र शिवरेंकार हे देवस्थानाचे अर्चक आसात. तर नित्य पुजा पुरुषोत्तम शिवरेकार हे करतात. संतोष सावंत हेय देवस्थानाच्या सेवेत आसात.

काल्या दिसा खूब सोयरे दायरे येतात. लग्न करुन दिल्लो धुवो मुद्दम व्होटी भरपाक येतात. घर भातान भरलेलें आसता. त्या खातीर मुद्दाम तांदळाच्यो शिरवळ्यो करतात. नाल्लाच्या रोसांत बुडोवन त्यो खावपाचो आनंद हांवें बरोच उपभोगला. कारण आमगेर काम करपी सुमती नायक मोगान दर वर्सा विसरनासतना काल्या दिसा आपलो घोव साजुच्या हातान आमकां शिरवळ्यो धाडून दिताली.

देवस्थानात वर्सभर विंगड विंगड धर्मीक कार्यावळी जातात. श्रावणात सोमार सोडून सदांच रातचें भजन आसता. मार्च म्हयन्यांत सांतेरी मूर्ती प्रतिष्ठापना वर्धापनदिस जाता. मे म्हयन्यात वसंत पुजा जाता. श्रावणातले सगळे सोमार लक्ष्मीनारायण देवळांत जातात. नवरात्र नवदुर्गा देवळांत जाता. फेब्रुवारीत नवचंडी जाता. एप्रिलांत शिगमो मोटे उमेदीन जाता.

अशा ह्या फामाद देवळाच्या काल्याक मुजरत येयात. शिरवळ्यो खावन धादोस जायात. देवीचो आशिर्वाद घेयात अशे खांडोळकारांचें तुमकां मुजरत आमंत्रण. तुमची वाट आमी पळयतात. तुमका येवकारपाक रावल्यात.  

– उमाकांत शेट्ये