पिंजिल्ल्यांत पांय आनी शिजिल्ल्यांत दाय उपकारना

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हो फटीबाब सभावान सामको सादो. पूण ताची बायल मात खूब्ब बडबडपी. तो तिका सदांच समजायतालो. “आगो, तोंडाक मात्शी खिळी घाल! ‘जिबेक हाड ना तरीय ती दांत उडयता!’ हें मतींत धर! पूण ती आयकं नासली !

3 तारखेक आयतार आनी ४ तारखेक फेस्ताची सुटी आशिल्ली, देखून दोन दीस सुशेग म्हूण म्हजी ‘आई आजी’ (मामाई) आमगेर आयिल्ली. हरशीं सगळीजाणां शिर्विशेक वतात. देखून घरांत कोणूच आसना. म्हणटगीर आई आजी चडशी आमगेर पावना. मात आमकां सगल्यांक दोन दीस सुटी आसा हें कळटकूच ती उमेदीन आमगेर येवंक भायर सरली.
आयतारा सकाळींच ती आमगेर पावली. च्या बी घेतले उपरांत ती भांगरभूंय वाचत बशिल्ली. हांवेंन तिका म्हळें, “आजे, खबऱ्यो सांग मगे!”
“बाय, आतां आनी खंयच्यो खबऱ्यो येवजतात म्हाकां ? आतां ‘रान जालें लागीं, घरां जालीं पयस !’ तिणें म्हळें.
“सांग गे आज्जे, तुगेल्यो खबऱ्यो कानाक गोड लागतात.”
आजी सांगूक लागली.
“आमी ल्हान आसतना आमगेर म्हादेव म्हूण एक मिशाळो मनीस राखणो आशिल्लो. आडदांड मनीस! खावपूय खूब आनी उलोवपूय खूब! ‘पांख उडलें म्हळ्यार कावळो उडलो’ म्हूण सांगपी म्हादेव रानांत गेल्ले कडेन अमकें घडलें, तमकें घडलें म्हणत फिशालकायेन आमकां येवन खबऱ्यो सांगतालो. ताच्यो त्यो काणयो आयकूपांत आमी गुल्ल जातालीं. मागीर आई धेंगसो घालताली. “चलात पयलीं घरांत! अभ्यास ना ? खबऱ्यो आयकतात……. म्हादेवाल्यो खबऱ्यो म्हळ्यार आठ हात तवशें, णव हात बीं!” आजी सांगताना हासूंक लागली.
“एक दीस आमी भुरगींच घरा आशिल्लीं. दादा बेळगांवां गेल्लो, जाल्यार आई पलतडीं गुडचिरे वाड्यार! थंय तिगेल्या भाच्चेलो बाळंटेर आशिल्लो. आमी स जाणां भुरगींच घरांत! दीनाभाऊ – आमचो व्हडलो भाव तेन्ना सोळा- सतरा वर्सांचो आसतलो. जाल्यार सांजचो हो म्हादेव गोरवांक घेवन घरा आयलो. ताका वाडूंक जाय म्हूण आईन चडशेंच चपातेचें पीठ भिजोवंक सांगिल्लें. बारा, पंदरा आनी सोळा चपात्यो खाल्यो तरीय हो म्हादेव थांबना! बेगोबेग आनीक पीठ भिजयलें, आनीक चपात्यो लाटल्यो, भाजल्यो आनी ताका वाडल्यो. ताणें आनीक आठेक म्हळ्यार सगल्योच वीस तरी चपात्यो खाल्यो. उपरांत आमकां सांगूक लागलो, ‘हांव वसरेर न्हिदतां! तुमीं दार घालून आडामो लायात. रातीं मदीं उठप ना! दार काडप ना! हांव वसरेर आसा म्हणटगीर भिवपाची गरज ना!’ आनी तो न्हीदलो.
मध्यानरातीं गुरगुरपाचो सो आवाज येवंक लागतगीर भाऊक जाग आयली. ताची भिवन गुळी जाल्ली. ताणें बेगोबेग आमकांय उठोवन घालीं! दिवो लावंक भंय! दार उगडूंक भंय! अख्खी रात आमी जागून काडली. दोळ्याक दोळो लागूंक ना! मदींच आयदनां पडिल्ल्याचो आवाज येतालो! मदींच जोत्याचो! तेन्नासावन आमची न्हीद खळ्ळी! ‘हून उदकांत पडिल्लें माजर शेळ्या उदकाक भिता!’ म्हणटात ते तरेन फुडलीं कितलींशींच वर्सां आमकां गाड न्हीद म्हणटा ती लागनासली.
फुडें हो म्हादेव खंयचीं सायल्याचीं लाकडां, वाघाचीं नाखटां एकठांय करून विकतालो. खूब्ब दुडू जोडलो ताणें! कोण कोण ताका समजायताले, “आरे पापया, सुग्राताक दोळे नात, दुडवांक वसो ना!” मात तो सुदारूना. एक दीस रानांत कोणें सावजाक म्हूण मारिल्लो फार हाका लागलो आनी तो मेलो म्हणटात! खरें – फट देव जाणा!
उपरांत आमगेर रघुपती म्हूण दुसरो राखणो आशिल्लो. हांसत्या मुखामळाचो. ताका कसलींच चिंतनां नाशिल्लीं. विचारल्यार म्हणटालो, “चितेचो उजो न्हिवता, चिंतेचो न्हिवना!’ किद्याक चिंता करप ?” मात फुडारांत ताका बायल बरी मेळूंक ना! मेळ्ळी ती ‘घरच्या देवाक पूजा ना, भायल्या देवाक निवेद!’ म्हणटात ते तरेन वागपी. तो सोऱ्यांत बुडलो आनी सोंपलो.
उपरांत पलतडच्या भाटांत काम करपी फटी आपूण जावन कामाक येवं काय विचारूंक आयिल्लो. दादान ताका म्हळें, “थंयसल्लें काम सोडून हांगा येतलो ? किद्याक ?” जाल्यार तो सांगूक लागलो, “त्या भाटांत काम करून गांठीक कांयच उरना पात्रांव! ‘कट्टी कातून हाताक वाट!’ तेपरस हांगा येतां !”
पलतडचो भाटकर फकत दिखावो करपी, ‘ताकांतलें वाडूं, आमांतलें वाडूं, पानार एक्कूय पडना!’ म्हणटात तेतरेन वागपी. हें खबर आशिल्ल्यान दादान ताका ना म्हळें ना. हो फटीबाब सभावान सामको सादो. पूण ताची बायल मात खूब्ब बडबडपी. तो तिका सदांच समजायतालो. “आगो, तोंडाक मात्शी खिळी घाल! ‘जिबेक हाड ना तरीय ती दांत उडयता!’ हें मतींत धर! पूण ती आयकं नासली !
आजेल्या. खबऱ्यो आयकून सकाळचो आदेस सोंपलो.
आई जेवणाच्या तयारेक लागिल्ली. आजयेन आपले धुवे खातीर तिका आवडटा तसलो ढब्बू मिरसांगेचो रोस करूंक घेतलो. हरव्यो मिरसांगो, शंकरछाप हींग, मेथयो आनी हळडी पिठो सोयेवांगडा भाजून उपरांत वाटून घेतलो. हांव आईक शेवयां खिरींत येलची पूड घालूंक जाय म्हूण येलची धोडोवन दितालें. आजयेन रोसाक खतखतो येनाफुडें गॅस बंद करून धांपणें घालें. येलची धोडोवन जातगीर हांवेन सट्ट करून रोसाचें तपलें उगडलें! आजी हॉलांत वताली. वळोन तिणें म्हळें, “बाय, हांगा यो पळोवया! पिंजिल्ल्यांत पांय आनी शिजिल्ल्यांत दाय उपकारना!” “म्हळ्यार किदें गे आज्जे ?” हांवेन विचारलें!
हांव आनी आजी हॉलांत येवन वाऱ्याक बसलीं. आजी सांगूक लागली, “आगो, समजा गोजडी वा पांघुरपाची चादर पिंजल्या आनी तातूंत पांय गेलो जाल्यार किदें जातलें ? तें आनीक पिंजतलें न्ही! म्हळ्यारच पयलींच वायट स्थिती आशिल्ले कडेन आनीक नश्टें अशें कांयच करचें न्ही! जाल्यार शिजिल्लो रोस, भाजी वा हेर खंयचोय जिन्नस आसूं! तातूंत परतो परतो दाय घालून हालयल्यार तो जिन्नस इबाडटा. देखून किदें बरें आसा……. परफेक्ट आसा थंय पाड जायत अशें कांयच करूंक जायना.” आजयेन सांगलें.
जेवणा उपरांत दनपारां आड पडिल्ले कडेन आजी आनीक खबऱ्यो सांगताली. “म्हजें लग्न जावचें मात्शें पयलीं आमगेर सोमू आनी ताची बायल रमा कामांक आशिल्लीं. सोमू कांयच शिकूंक नासलो. मात ताची बायल त्या तेपार सवी मेरेन शिकिल्ली आशिल्ली. सांजवेळार ती केन्ना केन्ना शिकिल्ल्यो कवितेच्यो चार वळी गायताली, “गाई आल्या घरा, घणघण घंटानाद, कुणीकडे घालू साद गोविंदा रे! गाई आल्या घरा लावियेली सांजवात, बाळा दामोदरा रात झाली न का ?”
“आज्जे, ही कवी वा. गो. मायदेव हांची फामाद कविता!” हांवेन म्हळें.
ती श्रावणबाळाची कविताय बऽऽरी म्हणून दाखयताली. आयकतना दोळ्यांत दुकां येतालीं! खबऱ्यो सांगतां सांगतां तिका झेम पडली. ते दिसाची सांज आमी पोरण्यो कविता आनी गीतां गायत सारली.

तन्मयी सहकारी
बिंबल, कुळें