कुरवांची भास शिकपाक उर्बा दिवपाची गरज

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आमचो समाज चड समावेशी आनी विविधताय आशिल्ल्या फुडारा कडेन वता. ते फाटभुंयेचेर गोंय राज्यान सामान्य लोकां मदीं कुरवांचे (सांकेतिक) भाशेच्या शिक्षणाक चालना दिवपाक फुडाकार घेतला. भौशीक वेव्हारांत आयकुपाक येनाशिल्ल्या आनी आयकुपाक येवपी लोकां मदीं संवाद सादपाक, दिसपट्ट्या कार्यावळींनी वांटो घेवपाच्यो आडमेळीं पयस करपाचो हो एक उपक्रम. सामान्य लोकां मदीं कुरवांचे भाशे विशीं जागृताय आनी समज हाडून गोंय राज्य सगळ्यांक समावेशक असो संवसार तयार करपाक वावुरता. जानेवारी- 2023 वर्सा जाल्ल्या पर्पल फेस्टांत सर्वसमावेशक समाज तयार करपाची गरज उक्तायल्ली आनी दिव्यांगत्व आशिल्ल्या व्यक्तींच्या समस्यां कडेनय लक्ष ओडिल्लें.

ह्या उपक्रमाचो हेतू स्पश्ट करतना गोंय राज्य दिव्यांगत्व आयुक्त  गुरुप्रसाद पावसकार हांणी म्हणलें, “दिव्यांगत्वा विशीं चड समजिकाय वाडोवप आनी आयकुपाक येना आशिल्ल्या आनी आयकुपाक येता त्या लोकां मदीं संवाद सादपाचीं आडमेळीं पयस करपाच्या यत्नांक चालना दिवपाचो हो उपक्रम. आयकुपाक येनाशिल्ले आनी हेरां मदीं बरो संवाद आनी समजीकाय वाडोवपाचो हो वेळ.” . हाचे खातीर सामान्य लोकां मदीं कुरवांचे भाशेच्या शिक्षणाक चालना दिवप म्हत्वाचें. दरेका नागरिकांतल्या जन्मजात कुशळटायेचें म्हत्व सरकार मान्य करता, जें कुरवांचे भाशेच्या शिक्षणाक चालना दिवपांत दिसून येता. आमी सगळे मेळून एक गोंय तयार करतले, जंय सगळ्यांक संवाद सादपाक मेळटलो, सहजपणान एकमेकांक जोडप जातलें आनी उदरगतींत योगदान दिवपाचें काम जातलें.”

भारतीय कुरवांचे भास दुभाषी संघटनेची अध्यक्ष  आनी वेवसायीक भारतीय कुरवांचे भास दुभाषी मोनिका पंजाबी वर्मा सांगता, शालेय शिक्षणांत भारतीय कुरवांची भाशेचो (आयएसएल) पर्यायी भास म्हणून आस्पाव करप आनी आयकुपाक येना तांचे वांगडा काम करपी कार्यालयांनी तशेंच व्यावसायिक  संघटनांनी प्रशिक्षण कार्यावळी घडोवन हाडपाची गरज आसा. शाळेच्या अभ्यासक्रमांत कुरवांचे भाशेचो आस्पाव केल्यार विद्यार्थ्यां मदीं सहानुभूती आनी समजीकाय निर्माण जावंक शकता आनी सर्वसमावेशकतायेक चालना मेळूंक शकता अशें तिणें सांगलें.

कुरवांचे भाशेच्या अभ्यासक्रमां विशींची जागृताय गोंय राज्य समाज कल्याण खात्या वरवीं आनी गोंय राज्य दिव्यांग आयुक्त कार्यालया वरवीं कार्यशाळा घेवन तशेंच कुरवांचे भास दुभाष्यां कडेन समन्वय सादून तयार करून करतात. संवादांतलीं आडमेळीं काडून उडयल्यार आयकुपाक अपंगत्व आशिल्ल्या लोकां मदीं समावेशकतायेची भावना निर्माण जातली आनी तांकां चड संद मेळटली. हे खातीर आयोजीत केल्ल्या दर एके कार्यावळी खातीर कुरवांचे भाशेचो दुभाषी दिवपाचें काम चलता. कुरवांचे भास शिकल्यार जायते फायदे जातले. एकंदरीत ह्या उपक्रमान दिल्लो स्पश्ट संदेश असो आसा : समावेश फकत सपन न्हय, तर साध्य करपाक येवपी वास्तव.

भारतीय कुरवांचे भाशेची दुभाषी आनी खाशेली शिक्षक मुस्कान शेख हाचे विशीं आशावादी आसा, ती म्हणटा, “कुरवांचे भाशे विशीं शिकून आमी आयकूंक येनाशिल्ल्या समाजाची आपली अभिव्यक्ती करपाची तांक सुलभ करूं येता, तशेंच हेरां मदीं बरे आकलन आनी सर्वसमावेशकताय वाडोवंक शकता. दुर्दैवान आयकुपाक येनाशिल्ले व्यक्ती, विद्यार्थी, लोकांक जायत्या आडमेळ्यांक तोंड दिवचें पडटा आनी ताका लागून जिणेच्या वेगवेगळ्या मळार तांची प्रगती मर्यादीत उरता. पूण संवादांतली सगळ्यांत म्हत्वाची आडखळ काडून उडयल्यार आपलो आस्पाव जावं येता, असो तांकां विस्वास मेळटलो. कुरवांचे भास शिकपाक जितली मनोरंजक तितलीच आमच्या वेगवेगळ्या भासांचो संवाद करपाचे यत्न मनोरंजक अशें शेख हांणी स्पश्ट केलें.

शाळेच्या अभ्यासक्रमांत कुरवांचे भाशेचो आस्पाव करप हें गोंयच्या सर्वसमावेशीपणाचे प्रवासांतलें आनीक एक म्हत्वाचें पावल. भारतीय कुरवांचे भास दुभाषी जोसेफीना फर्नांडीस सांगतात की कोणाकूय कुरवांचे भास शिकपाक मेळटा आनी वापरूं येता. “सगल्यांक कुरवांचे भास शिकल्यार आयकुपाचें अपंगत्व आशिल्ल्या मनशा कडेन संवाद सादपाची आडखळ पयस करपाक मदत जातली. हाका लागून आयकुपाक येनाशिल्ल्या आनी आयकुपाक येवपी लोकांक समाजांत सहजपणान हालचाल करपाक मेळटली, तांकां नवी संद मेळटली आनी उदरगतीचे मार्ग मेळटले, एकामेकां कडेन प्रभावीपणान संवाद सादप, परस्पर संबंद वाडोवप शक्य जातलें, सांस्कृतीक विवीधताय फायद्याची थारतली आनी परस्पर आदर वाडटलो.”

हालींच न्यायालयां अपंगत्व अनुकूल करपाच्या हेतान भारताचे मुखेल न्यायाधीश डी. वाय. चंद्रचुड  हांणी आयकुपाक येनाशिल्ले वकील तशेंच दावेदारांक न्यायालयांतली कार्यवाही सहजपणान समजून घेवपा खातीर न्यायालयांत कुरवांचे भाशेचे दुभाषी नेमपाचो निर्देश दिला. अपंगत्व आशिल्ल्या व्यक्तींच्या हक्क आनी हक्कां कडेन संबंदीत प्रकरणाचे सुनावणे वेळार मुखेल न्यायाधीशाच्या फुडारपणा खाला खंडपिठान कुरवांचे भाशेचो दुभाषी सौरव राय चौधरी वरवीं आयकुपाक येनाशिल्ली वकील सारा सनी हांचें प्रकरण स्पश्ट केलें. हे सुनावणे उपरांत मुखेल न्यायाधीशान वयले निर्देश दिल्ले.

भौशीक सुवातींनी समावेशकताय वाडोवपाच्या वेगवेगळ्या यत्नांत गोंयान मुखेल भुमिका घेतल्या. कुरवांची भास शिकपा सारकिल्ली ल्हान गजाल लेगीत समावेशकतायेंतल्यो आडमेळीं पयस करून समाजांतली विवीधताय जाणून घेवपाची भावना वाडोवंक शकता अशी म्हत्वाची कल्पना गोंयान मांडल्या.

कुरवांचे भाशेंतल्यान आकलन

नमस्कार

तुमचो प्रबळ हात वापरात. ह्या हाताच्या तळव्यान कपलाच्या मध्यभागाक स्पर्श करचो आनी हो हात सलामी दिल्ले भशेन मुखार आशिल्ल्या मनशा कडेन हळूच धुकळचो.

बरें (शुभ)

तुमचो प्रबळ (मुख्य) हात वापरात. मुठ बंद करात. थम्ब्स अप प्रमाण आंगठो वयर काडचो आनी हे स्थितींत हात मात्सो मुखार व्हरचो.

वायट

आपलो मुख्य हात वापरचो. मुठी बंद करात. थम्ब्स अप सकयल घुंवडावन आंगठो सकयल दाखोवचो.

माफ करात

तुमचो मुखेल हात वापरात. मूठ करून छातीचेर दवरची. हळू वर्तुळाकार हालचाल करून तोंडार दुख्खाचो भाव हाडचो.

खावप 

फुडल्या हाताचीं बोटां एकठांय बंद करून कितेंय खाता अशें तरेन तीं तोंडा कडेन हाडचीं.

पिवप

मुखेल हातान आंगठो वयर काडपाचो हावभाव करचो आनी हो आंगठो कितेंय पियेता तशे तरेन ओंठां लागीं व्हरचो.

मदत 

मुखेल हातान थम्ब्स अप हावभाव करचो आनी ही मुठी दुसऱ्या हाताच्या तळव्यार दवरची. दोनूय हातांचेर अशीच मुद्रा करून ते हात मुखार आशिल्ल्या मनशा कडेन व्हरचे

पुस्तक 

 दोनूय हात मुखार व्हरचे. दोनूय हातांचीं तळवे एकामेकांक स्पर्श करून बंद करात. पुस्तक उगडटा आनी बंद करता तशें ह्यो ताळयो हालोवच्यो.

धन्यवाद 

मुख्य हाताचीं बोटां आनी आंगठो सरळ दवरून, बोटांनी खाडकेक हात लावचो आनी मुखार हाडचो.

आय लव्ह यू

तुमच्या मुखेल हाताचें ल्हान बोट (करंगळी), तर्जनी आनी आंगठो सरळ करात आनी मदलें बोट आनी अनामिका बोट (मुदी घालपाचें) दोडात. अशे तरेन हो हात मात्सो वयर काडचो आनी तो एके वटेनच्यान दुसरे वटेन हळूच हालयत रावचो.

हे कांय कुरवांचे भाशेचे हात हावभाव (हस्तमुद्रा). अशा कुरवांचे भाशेच्या हावभावांतल्यान आयकुपाक येनाशिल्ल्या लोकां कडेन संवाद सादपाची इत्सा उक्तावंक मेळटा आनी हाका लागून ह्या लोकां कडेन संवाद सादपाक प्रोत्साहन मेळटलें. संवसारभर अशीं वेगवेगळीं कुरवांचे भासांची उदरगत जाल्या. वयर सांगिल्लीं चिन्नां भारतीय कुरवांचे भाशेचेर (ISL) आदारिल्लीं आसून हेर कुरवांचे भाशांनी वेगवेगळीं आसूं येतात.

भारतीय कुरवांचे भास (ISL) विशीं

2003 वर्सा मेरेन दक्षिण आशियांत भारतीय कुरवांचे भास ही कुरवांचे भाशेचो सगळ्यांत सामान्य प्रकार आसूं येता आनी ती कितलेशेच लाख आयकुपाक येनाशिल्ले व्यक्ती वापरतात. शिक्षण, रोजगार आनी समाजीक संवादा सयत जिणेच्या वेगवेगळ्या पांवड्यार आयकूंक येना त्या लोकांचो संवाद आनी आस्पाव वाडोवपाक भारतीय कुरवांचे भाशेचो म्हत्वाचो वांटो आसा.

हालींच केरळ राज्य दिव्यांगत्व आयुक्त एस. एच. पंचपकेशन हांणी राज्य सरकाराक निवेदन सादर केलां. भारतीय कुरवांचे भाशेक भारताच्या संविधानाच्या आठव्या अनुसुचींत नोंद जाल्ली एक भास म्हूण अधिकृतपणान मान्यताय दिवची अशी मागणी निवेदनांत केल्या. भारतीय कुरवांचे भाशेचो दर्जो वाडोवप आनी देशाची अधिकृत कुरवांचे भास म्हूण ताचो आस्पाव करप हो हे शिफारशीचो हेत आसा.