अहिंसा

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

“अहिंसा परमो धर्मः” हें भारतीय संस्कृतायेचे जिणेचें तत्व आसा. भारतीयांच्या शिरंतकांनी हें तत्व रिगिल्लें आसा. आवयच्या दुदा बरोबरच भुरग्यांक हें तत्व मेळटा. भारताच्या सगळ्या वाठारांनी हें तत्व भरिल्लें आसा. भारतीय वारें म्हणल्यार अहिंसेचें वारें. भारतांत जो श्वासोश्वास करपाक लागता ताचें जिणेंत हें अहिंसा तत्व रिगल्या बगर रावचें ना. पूण ह्या “अहिंसा परमो धर्मः” ह्या तत्वाचें व्हडपण भारताक सुखासुखी कळ्ळां अशें न्ही. ह्या तत्वाच्या फाटल्यान एक व्हडली तपश्चर्या आसा. व्हडले व्हडले प्रयोग हे गजाली खातीर जाले. वेद काळा सावन आज मेरेन भारतीय संस्कृतायेचें सुत्र म्हणल्यार अहिंसा. ह्या सुत्रा भोंवतणीं भारतांतले धर्मीक, राजकीय, समाजीक चळवळी गुंतिल्ल्यो आसात. भारतवर्षाचो इतिहास म्हणल्यार एके तरेन अहिंसेच्या प्रयोगाचो इतिहास आसा. 

मनीस प्राण्याची ल्हव-ल्हव उदरगत जायत आयल्या. मुयेच्या पावलान मनीसजातीची उदरगत जाल्या. भारतांतल्या अहिंसेचो इतिहास पळयलो जाल्यार ही प्रगती कशी सवका-सवका जाल्या तें आमकां कळटलें. अहिंसा ह्या शब्दाचो अर्थ आज कितलो व्हड जाल्लो आसा. उतरान देखून कोणाचेंय मन दुखावप म्हणल्यार आमी हिंसा मानतात. विचारान, आचारान, उच्चारान कोणाचेंय वायट चिंतप म्हणल्यार आयज अहिंसा आसा. 

पयलींच्या काळा सावन चड करून दोन गजालीं खातीर हिंसा जायत आयल्या- भक्षणा खातीर आनी रक्षणा खातीर. मनीस खावपा खातीर हिंसा करता आनी आपलें रक्षण जावचें ह्या खातीर हिंसा करता. हिंसेचें आनीक एक तिसरें कारण आसा आनी तें म्हणल्यार यज्ञ. पूण ह्या यज्ञा खातीर केल्लो हिंसाचार भक्षणा खातीर आसा. कित्याक तर मनीस जें खाता तेंच देवाक दिता. यज्ञ म्हणल्यार देवाक आहुती दिवप हो मूळ अर्थ आशिल्लो. आमकां वत, पावस, फुलां, फळां हें सगळें दिवपी देव, ताकाय आमी कितें तरी दिवपाक जाय हातूंतल्यान सहजपणान जें आमकां आवडटा तें देवाक दिवपाचें थारलें. आमकां मांस आवडटा तर देवाकय तेंच दियात असो धर्म जालो आनी ह्या खातीर यज्ञा खातीर हिंसा ही देखून मनशाच्या भक्षणांतल्यान निर्माण जाल्ली जावंये अशें दिसता. 

बर्‍याच वर्सां पयलीं मनीस मनशाकय खातालो. मनशाचें मांस सगळ्यांत बरें अशें ताका दिसतालें. ज्या तेंपार मनीस मनशाक खातालो त्या तेंपार देवाकय मनशाचो बळी दिवपाची पद्दत आसूंक जाय हातूंत दुबाव ना. राजेंद्रलाल सारक्या पंडितांनी भारतांत पयलींच्या काळांत नरमेध आशिल्लो अशें बरयलां. पूण विचारी मनीस विचार करपाक लागलो. आपल्या सारकींच सूख- दुख्खां आशिल्लो हो मनीस, ताका आपणें कसो मारचो, कसो भाजून खावचो असो विचार ताच्या मनांत आयलो आनी कांय विचारी मनशांनी ही पद्दत बंद केली. पूण समाजांतल्यो संवयो एकदम ना जायना. कोणेंय नवो विचार समाजाक दिलो तर ताचो छळ जाता. ताचीं फकांडां करतात. पयलींच्या काळांतय अशेंच जालें आसतलें. मांस खायात पूण मनशाचें मांस खायनाकात अशें पयले आचार्य समाजाक सांगपाक लागले. मनशाचें मांस खावप ना असो सोपुतूय लोक घेवपाक लागले. पूण तांकांय रूच लागिल्ली. तांच्यांनी हें पळोवंक जालें ना. नवीन व्रत घेवप्याक ते मुद्दाम मनशाचें मांस फसोवन खावपाक घालताले. वसिष्ठ रुशी आनी कल्माषपाद राजा हांची अशीच एक काणी आसा. वसिष्ठ आनी हेर रुशींक मुद्दाम फसोवन मनशाचें मांस वाडलें. मागीर ही खबर कळ्ळ्या उपरांत वसिष्ठ रुशीन राजाक स्त्राप दिलो. 

फुडें चलता… 

मूळ लेखकः पुज्य साने गुरूजी 

अणकारः पांडुरंग नाडकर्णी