भांगरभूंय | प्रतिनिधी
शांताराम आमोणकर हांची जल्मशताब्दी फाल्यां 29 आॅगश्टाक सुरू जाता. कोंकणी चळवळींतलो एक दुर्लक्षीत हिरो म्हूण तांची वळख करून दिवची पडटली. तांच्या जल्मशताब्दी वर्सा निमतान तांच्या कार्याचो घेतिल्लो एक नियाळ.
ना कोंकणी लीपी, ना कोंकणी व्याकरण आनी ना कोंकणी साहित्य. गोंय सुटके पयली आनी कांय वर्सा मागीरूय बी बोली भास म्हूण जे भाशेची गणती जाय आसली ती भास आयज गोंयची राजभास म्हूण मिरयता. हे भाशेचो आसपाव भारतीय संविधानाचे आठवे अनुसूचीत लेगीत जालो आनी साहित्य अकादमी मान्यताप्राप्त भास म्हूण हे भाशेक मानसन्मान आनी प्रतिश्ठाय फावो जाली. हो अजाप करपी प्रवास चमत्कार न्हय तर ह्या वावरांत कितल्याशाच कोंकणी भास झुजाऱ्यांचे योगदान आसा. एक व्हडलें देऊळ ना जाल्यार इमारत आमी पळयतना ताची बुन्याद आमकां दिसना. ती मातये खाला आसता. पूण हें देवूळ आनी इमारत ही हे घट्ट बुन्यादीचेर उबी आसता हें आमीं विसरूंक फावना. कोंकणी भाशेच्या प्रतिश्ठेचो बुन्यादी म्हटल्यार मुहुर्ताचो फातर भौ. वामन रघुनाथ वर्दे वालावलकार (शणै गोंयबाब) हांणी दवरलो. पूण हें बांदकाम उबे जावंपाक आनीकूय कितलेशेच फातर बुन्यादीचो भार आपल्या खांद्यार घेवन आसात. तांतूत शांताराम वासुदेव आमोणकार (शांतेबाब) हांचोय आसपाव करचो पडटलो. `उगडासांचे कोठये- कुडींत` ह्या पुस्तकांतल्यान शांतेबाबान गोंय सुटके पयलीचो कोंकणी चळवळीचो इतियास उक्ताडार हाडलो. ह्या पुस्तकाक कोंकणीचे पयले ज्ञानपीठ जैतिवंत आनी ज्येश्ट साहित्यिक रवींद्रबाब केळेकार हांची प्रस्तावना आसा. तातूंतल्यान शांतेबाब हांचो कोंकणी खातीरचो वावर कळून येता.
शांताराम आमोणकार हांची जल्मशताब्दी फाल्यां 29 ऑगश्ट 2023 तारखेर सुरू जाता. कोंकणी चळवळीतलो एक दुर्लक्षीत हिरो म्हूण तांची वळख करून दिवची पडटली. समाजांत वावुरताना सत्य म्हटल्यार खरेंपण सदांच चलता अशें नासता. कांय कांय वेळार परिस्थिती प्रमाण भूमीका घेवची पडटा. शांन्तेबाब मात बेधडकपणान खरें उलोवपी म्हूण तांकां बरेच खेपे अपमान, अवमान सहन करचो पडलो. प्रसिद्धी पासून आनी परिचया पासून ते लिपून उरले तांचेय हें कारण आसूं येत. पूण कोंकणीच्या मोगान पिशे जाल्ले पूण तेच वांगडा कोंकणीक आनी ताचे वांगडा गोंयकारांक मानसन्मान मेळचो आनी तांची एक वेगळी वळख आसची हाची तळमळ शांतेबाबाल्या वावरांत दिसताली.
शांताराम आमोणकार हे वासुदेव आमोणकार हांचे पुत. वासुदेव आमोणकार हे अकाउंटट आशिल्ले आनी तांची भाटकार म्हूण वळख आशिल्ली. पणजेच्या इश्कॉल नॉर्मलांत (टीचर्स ट्रेनिंग कॉलेज) शिकले उपरांत चित्रकलेच्या हावेसांत शांतेबाब मुंबयत जे. जे. स्कूलांत चित्रकला शिकपाक गेले. गिरगावांत बनामा हॉल लेनींत ते भाड्याचे कुडींत रावताले. थंयच तांची चित्रकार गायतोंडे हांचे कडेन वळख जाली. नोकरी करून ते शिकप करताले. शांतेबाब, गायतोंडे आनी लक्ष्मण पै हे शिक्षणाच्या निमतान एकठांय आयले. कोंकणीचें पिशे लागिल्ले शांतेबाब मुंबंयत वचून शणै गोंयबाबाल्या संपर्कात येवंक ना, अशें जांवकूच शकना. तांची पयली वळख काशीनाथ श्रीधर नायक हांचे कडेन जाली. तांचो गोमंतक छापखानो आसलो आनी तांणीच शणै गोंयबाबाली पुस्तकां छापिल्लीं. मुंबयत व्हडा प्रमाणांत गोंयकार आसले पूण ते आपल्याच तंद्रीन जियेताले. कोंकणी खातीरच्या वावराचो नियाळ घेतले उपरांत तांचे लक्षांत आयलें की गोंयकारां कडेन संस्था आनी संघटना चलोवंक जायना. कोणाकूच कोंकणी विशीं पडलेलें नासलें. मुंबयंत मेळिल्ली संद आनी नोकऱ्यो हाका लागून गोंय हें महाराश्ट्रातूनच वचप सारकें आनी मराठी हीच गोंयकारांची भाशा आसची पडटली,अशें म्हणपी गोंयकार व्हडा संख्येन आसले. त्या तेंपार भारतूय बी स्वातंत्र जांवक नाशिल्लो. पूण, भारत स्वातंत्र जाल्या उपरांत भाशावार प्रांतरचना करपाचे संकेत तांच्या लक्षांत आयिल्ले. गोंय एकतर महाराश्ट्र ना जाल्यार कर्नाटकांत वतलें, असो दुबाव गोंयकारांक दिसतालो. भारत स्वातंत्र्य जाले उपरांत गोंयांक कशेंय तरी स्वातंत्र्य मेळटलेंच अशे खूबशे जाण चिंतताले.
कोंकणी भाशेक हक्काचे सुवातेर बसोवंक ना जाल्यार आमी केन्नाच स्वतःच्या पोशान उदक पियेवंक पावपाचे नात अशें शांतेबाबाचें म्हणणें. ते मराठीचे दुश्वासी नाशिल्ले. कोंकणी आनी मराठी एकठांय वावरूंक जाय, जाल्यारूच दोगुय भयणी बरे तरेन संवसार करतल्यो, अशी तांची भावना आशिल्ली. शांतेबाब चित्रकला शिकपाक मुंबय गेल्ले खरे, पूण शणै गोंयबाब हांचे कडेन तांचो संपर्क आयले उपरांत तांणी नकळटां कोंकणीक मान्यता आनी प्रतिश्ठा मेळोवन दिवपाची पालखी आपल्या खांद्यार घेतिल्ली.
(पूर्वार्ध)
किशोर नायक गांवकार
77740 39242
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
