वनभोजनाच्यो यादी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

म्हजे यादींतलें तें वन आतां थंय ना. थंय जाला पूल पार्टी पिकनीक स्पॉट. थंय वचूंक बसूंक आतां पयशे पडटात. वनाय आतां पयस गेल्यांत. पायांनी त्राण कमी जाला. वेळानय तोंड परतीलां. आतां उरतल्यात त्यो यादी आनी….

नशिबान म्हाका वनभोजनाचें सूख घेवंक मेळ्ळें. ल्हानपणांतल्यो त्यो मराठी शाळा. त्यो म्हणपा फाटल्यान कारण आसा. ह्या गांवांत विद्यार्थी कमी जाले कांय मागीर दुसऱ्या शाळेंत. साहित्यांत सरकारी शाळांचे परिस्थितीचेर आदारून जायतें लेखन मेळटा. एकच बाई पयली ते चवथी मेरेन शिकयता. पावसांत गिन्यानाचो पावस कमी आनी पावसाच्या उदकाची गळटी चड. आदीं मदीं तकलेर पडपी नळे -शिमीटाचे कुडके. म्हाका मात असले अणभव आयले नात. हां…! शिक्षक मात चार वर्गांक दोन ते तीन आसताले. पूण म्हाका ताचो फायदोच जालो. पयलेक आसतना तिसरेच्या भुरग्यां वांगडा बसप आनी दुसरेक आसतना चवथेच्या. म्हजेर आत्वविश्वासाची शिवारां सतत पडटालीं. मागीर तिसरेच्या भुरग्यांची गणिता म्हूण सोडोवप. सोडयलें म्हूण जायना. तीं व्हरून म्हाका बरो करपी पूण हेरां खातीर तापट हेड मास्तराक सरळ ताच्या रुमांत व्हरून दाखोवप. तो म्हूण कितलो हुश्यार, तुस्त तोखणा भरभरून करप वयल्यान एक बशी बक्षीस दिवप. 

वर्साचे अखेरेक ल्हानसो एक कार्यक्रम. तातूंत सगळ्या हुशार भुरग्यांक बशयोच बशयो. म्हाका मात त्या कार्यक्रमांत बशी मेळूंक ना. मेळटाली ती सामान्य दिसांनी. तशो म्हजे कडेन आठ- णव बशयो आसतल्यो. म्हाका सदांच दिसप. आदीं- मदीं दिवचे परस सगळ्यो बशयो एकदाच सगळ्यां सामकार जाहीरपणान दिल्यार मज्जा. सगळ्यांक कळपाचें हांव हुशार म्हूण. मागीर तांकां कळपाचें सगळे फावटी म्हाकांच कित्याक खडू हाडूंक धाडटाले. हेड मास्तर म्हाका कार्यावळीक कित्याक बशी दीय नासलो तें धाव्वेच्या परिक्षेंत गणितांत ग्रेस मार्क घेतकच कळ्ळें. मा- पप्पा आदल्यो खबरी करी तेन्ना कळून आयले. हेड- मास्तर महाराश्ट्रांतलो आशिल्लो आनी तांचो घरचो आयदणांचो धंदो आसलो. 

कितेंय जावं तांणे दिल्ले उर्बेन आयज खंय तरीं पावलों. तसो म्हजो शाळेंतलो अणभव सूखदिणोच. तांतूत भितर मुळावे शाळेंत चार वर्सांत एकदा जाल्ली बोंडलाची पिकनीक. आयज लेगीत म्हाका ते गोडयेन बोंडला पावयता. जनावरां तेन्ना थोडीं आनी आतांय, पूण बोंडला तें बोंडला. घरा हाडिल्ल्या पेंगटां परस पुराय रान धुकर पळोवप म्हळ्यार देवाचो साक्षात्कार जाल्ले भाशेन. तर बोंडला एक आनी दुसरें म्हळ्यार वनभोजन. तशीं गोंयांत वसाहतीं मदलीं रानांबेटां कमीच उरल्यांत. तीस-पस्तीस वर्सां फाटीं हय न्हय शीं दिसताली. तांतूतल्या एका रानांत आमकां व्हरप. 

वनभोजनाची तयारी दोन -तीन दीस पयलींच सुरू करप. तशे नवे कपडे बी घालप नासतालें, शाळेचेंच कपडे. उमळशीक आसताली ती जेवणाची. मा म्हजे खातीर बरी भुती तयार करताली. सदचेंच आनी घरचेंच जेवण, पूण वेगळे सुवातेर वचून जेवपाची उमळशीक. आवय बापायची भुरग्या खातीरची चिंता. पोराचें पांय बी दुखत, भरून येत, तिरपवत. मोनजाती, जिवाणी, माती आनी गोबर. पालकांचो हुस्को. हरशीं तांचें सगळें आयकून तशेंच वागपी आमी हाचे कडेन दुर्लक्ष करी. केन्ना कांय तो दीस उदेता आनी आमी वनभोजनाक वता. हांतूत भर पडटाली ती पप्पान हाडिल्ल्या आड खाणांची. जेवणां उपरांत गोडशें कितेंय आसता. आमी मात तें जेवण सोडाच वाटेकूच खावपाक तयार.

न्हिदेन, चलता-उलयता, उठ्ठां- बसतां फकत वनभोजन. निमाणो तो दीस उदेतालो. सगळीं भुरगीं सातांक शाळेंत हजर. हेड मास्तर मात्शे शिस्तीन गरम. साडे सातांक प्रार्थना, सुविचार आनी राश्ट्रगीत जाले उपरांत काय सुचोवण्यो आनी स्वारी वनभोजनाक. वाटेक शिस्तीन चलप, रांक पाळय. उदकाचो विसव,  नेमान मारिल्ली थपकल करीत वरभर चल्ल्या उपरांत दोंगराच्या पलसणीक तळ्या कुशीक झाडां पोंदा तणार आमकां बसोवप. मास्तरान दाखयल्लें तळें, झर, वनस्पत आनी तांची म्हायती. रानवटी जनावरांचीं चित्रां, तांची खावड, घेवपाच्यो चत्रायो गिन्यानाचो शिंवर. पोरांचें लक्ष मात भुतयेर. त्या जेवणाची रूच वर्णना भायली. आयच्या हजारांच्या डिशांक लजेंत घालपी. 

त्या चार वर्सांचें वनभोजन एकाच सुवातेर जातालें. जागो तोच, वर्सावळीची दिनचर्या. शिक्षकांनी हाडिल्ले खाणांचे जिन्नस. वयचे पयली तळ्याच्या थंड उदकांत पांय बुडोवपाची संद. सगळें तेंच तशेंच पूण दर वर्सा वेगळोच अणभव, वेगळीच उमळशीक. वन भोजनाच्या नांवान सैमचू शिरां-नसांनी भरसलें. वनान केलें तें भोजन वनमायेक मानवतालें. मागीर ती आमकां सादय, आपय तशे आमी सुटप. म्हादयचें देंगण जावं, बारा जाणांचे दुदा झरे. कसय जावं चोर्ला, चंद्रेश्वर जावं रानांतलो महादेव. 

वनभोजनाचो आतां कायाकल्प जाला. आतां तांकां इकोट्रेक म्हणपाक लागल्यात. रानां माड्डप थळार पावतकच जण एकलो मोबायलार. मागीर भरता बसकां. बसकेंत आपलें प्रोमोशन, वेपार- धंदो, मोटेपणां. हाडपा व्हरपाक बसींच्यो बशी. येतल्यांक बशीय ना भुतीय ना. मेळटा तें रेडीमेड घरगुती जेवण. आनी ह्या सगळ्याक पयशांचो ध्यास, भोगावळीची अमास.

त्या वनाक आनी भोजनाक परत हाडप शक्य आसा काय ना हें हांव सांगूंक शकना. म्हजे यादींतलें तें वन आतां थंय ना. थंय जाला पूल पार्टी पिकनीक स्पॉट. थंय वचूंक बसूंक आतां पयशे पडटात. वनाय आतां पयस गेल्यांत. पायांनी त्राण कमी जाला. वेळानय तोंड परतीलां. आतां उरतल्यात त्यो यादी आनी असले वल्या दोळ्यांनी आनी जड हातांनी बरयल्ले लेख. 

प्रा. जयेश अर्जून राऊत

8329426896