तळ्यांचें जालें गटार

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ल्हान- मोटीं प्लास्टीकाची पायपां तळ्यांत सूर मारताना दिसली. दिशिल्लें चाय कशें उदक तें उदक नासून त्या वीस-पंवीस दिसपी आनी शंबरेक अद्रूश्य घरांचें हळशीक उदक.

भुरगेपणांतल्या यादींक सहवासान पाखां फुट्टात. तशेंच आमचेंय जाता. हांव मूळ दिवचलचो. सैमाच्या पोशांत आशिल्ल्या साळ गांवांतलो. म्हजी घरकान्न मूळ म्हापशेची. गजालींक नेट आयलो काय गांवच्यो खबरी चुकप म्हळ्यार माजरान हिमसाणेक फाट केल्ले भशेन. गोरवांनी वचप, व्हाळांत न्हावप, हिपळींनी लिपयल्ल्यो गरयो, गरयल्ल्यो मरली. सोमारचें देवूळ, आयतार बुधवाराचें देवचारांची जमत तितलीं पेडां. काजी-मळे, भरड-वाकार, गांवची संवंगां, लोककाणयो, शिमगो-चवथ, सुराणे-यट्टाशे… गजालींक नेट आयलो काय म्हज्यो खबरी भाटकाराल्यो आनी घरकान्नील्यो खबरी मुंडकारांल्यो अशी गत जाता. 

तशें म्हापशें आकांत. थंय सगळेंच आसा. म्हापशें ही राजकारणाची नगरी कशीच अशें म्हळ्यार अतिताय जावची ना. आमी पळयल्लें म्हापशें म्हळ्यार मोडकळिल्लो बसस्टॅण्ड, वरांचीं वरां स्टँडाक लागिल्ल्यो बशी. लस्सीच्या दुकानांतल्यान येवपी तो वास आनी नाक भ्रमिल्ल्यान खवळिल्लें पोट. हें हांवें पळयल्लें म्हापशें.

घरकान्नील्या नदरेंतलें म्हापशें मात सामकें वेगळें आनी अजापाचें. गेल्ले कणकणी सारस्वत हायस्कूलाच्या पायऱ्यांक हात लावन पांयां पडपी अलुमिनाय. चॉकलेटी- पिपिरमिटांचीं दुकानां, पयशे आसल्यार दिसपी कॅडबरीचे डबे. काणकेच्यान शाळेची चलिल्ली वाट. हनुमान मंदीर आनी थेटर. म्हजे आवडीचो दत्ताचो मठ. नारायणदेवाचें देवूळ, ताचे फेरयेच्यो गजाली. ताच्या नांवांन निर्माण केल्लो भय. बांद आनी ताचे संबंदान थंयसल्ल्यो आख्यायीका आनी ह्या निबंदाचो विशय काणकेचें तळें. तळ्यांतले थिगूर, तांकां धरून विकपी- खावपी बिहारी. तळ्यांतले हार- जिवाणी.

घरकान्नील्यो गजाली म्हज्या गजालीं इतल्यो बड नाशिल्ल्यो. माणकुल्या जगांत जगपी मनशाचो भास करून दिवपी यादी. म्हजें साळ पुराण सोंपपाचें नांव आजून घेयना. गजालींतलें चडशें म्हापशें हांवें स्वता भोगलें. पूण तें तळें मात दिसलें ना. दिसतलें कशें, तळ्याक तेरे, अळूं आनी हेर वनस्पतीन दामिल्लें. उदकांतलें तेरें पळोवन तेऱ्या तळाक तळ्याचें उदक आसपाचो अदमास लायलो. आतां तें उदक  पळोवपाची उमळशीक लागली. उदकाचो सोद घेयत बांदा वाटेन गेलों. नाराणदेवाची फेरयेची ती वाट चलताना मनांत मात्सो भय कसो, कित्याक कोण जाणां. तसो साळकारांक देवचाराचो धेक रगतान म्हळ्यार जाता. बांदार एकेकडेन तेरें खड्डेल्लें. आतां घरकान्नील्या यादींतल्या तळ्याचें उदक पळोवची तनरी चडली. लागीं पावता तसो पातळ दुदाचे चावेचो कोर दिसलो. मनांत म्हळें रेबो आसतलो. लागीं पावलो ती पातळ चाव कशें तळ्याचें उदकच आशिल्लें. मनाक समजायलें हांगाच म्हेळें आसतलें. मना- तोंडार घोळपी तळें वायट आवस्थेत आसूंक शकना. 

मनाक आशेच्या सुतलेन आवळ्ळें. आतां पुराय तळ्याक नारायदेवाच्या वाटेन फेरोच मारता. अशें थारावन लागलो चलूंक. ल्हान म्हळ्यार सुमाराचेंशें तळें आलतड- पलतडी नदरावं येता अशें. नदर भोंवडायली, फकत अर्दें तळेंच भोवूं येवपाचें कळ्ळें. उरिल्लें अर्द घरांनी धड ताशिल्लें. नदरेची दुर्बीण त्या घराच्या वणटींर जोखली. ल्हान- मोटीं प्लास्टीकाची पायपां तळ्यांत सूर मारताना दिसली. दिशिल्लें चाय कशें उदक तें उदक नासून त्या वीस-पंवीस दिसपी आनी शंबरेक अद्रूश्य घरांचें हळशीक उदक.  

ह्या तळ्याचो बांद हुंपून वतना वाड्या वयलो दर एक भुरगो उदकांत पडिल्लो? तेन्ना उदक अशेंच आसलें काय? अशींच घरां आनी तांची पायपां तळ्याक साण उदकाचे झरे फोडटालीं काय? मन थरथरलें, साळान… व्हाळ… न्हंय… ना. थंय अशें जावचें ना. आमी तशें जावंक दिवचेच ना. हांव वतलों, भावां- इश्टांक सांगतलों, समजायतलों. म्हापशेकार समजत काय? म्हज्या गजालींचे ते टक्केवारी प्रमाण तांचो म्हापशां खातीर मोग कमी काय? 

थारायलें आतां बद्द नारायण देवाकडेन…!

त्या घरांचीं झाडां कर, त्या पायपांची मुळां. हळशीकावण्या उदकाचें न्हावन कर आनी त्या तळ्याचे धडेचें मुकूट करून भुशय. 

कळच ना जाल्यार यो, या साळान, थंय ते आसात तांकां मेळ. एक जावन आमकां म्हापशेकार जावपा काय वाटय. 

देवा नारायदेवा पाव

देवा बोडगेश्वरा पाव

प्रा. जयेश अर्जून राऊत

8329426896