भांगरभूंय | प्रतिनिधी
शेतांत बारीक कांडडूकां, मोळवें, थिगूर, वाळय, पिट्टोळ, सांगटां, चिकांल्ले, वायसोळी तोळ, पोनेंळ, कुल्ल्यांची जें कितें मेळटा ताची दीपकावणी करून ताज्ज्या फडफडीत नुस्त्याच्या हुमणान जेवतात.
अंदूं पावस झडपाची सुरवात तशी उसरांच जाली. गर्मेक बेजारिल्या लोकांनी पावस येवपा खातीर गाराणी घालीं. पावस सृश्टी खातीर खुब गरजेचो. सगळे जीव पावसाचेर निंबून आसात. घरच्या झाडांक मनीस शिंपता तसो रुखा मळांक पावस शिंपता. मनश्यान सुवार्था खातीर रानानीं भरिल्ले दोंगर कापल्यात. थंयची रुखावळ नश्ट केल्या. व्हडल्या रानांची सुवात पसून आतां फार्महावसां, इमारतींनी घेतल्या. ताका लागून पावस वेळार झडना. अंदूं गोंयांत मात पावस नेटान पडलो. सैमान नेमून दिल्ले शिमे भायर जर खंयचीय गजाल गेल्यार ताचे वायट परिणाम भोगचे पडटात. देखीक ग्लोबल वार्मिंग.
पावस सगळ्यांक जाय. चड गरज जगाची पोटा भरवण करतल्या शेतकांराक. पावस चड रकलो तरी तांकां पिकावळ कुसून लुकसाण जावचो भंय आसता, कमी झडलो तरीय लुकसाणेचो भंय. गोंयचे शेतकार दोन तराचीं भात शेताची लागवड करतात. वायंगण म्हळ्यार नोव्हेंबर, डिसेंबर म्हयन्यांत लागवड करता तें शेत आनी शेंळीचे म्हळ्यार मिर्गा उपरांत रोयतात तें. वायंगण व्हाळार बांद घालून पाटांच्या उदकाचेर लायतात, तर शेंळीचें पावसा उदकार.
गांवगिऱ्या वाठारांतले लोक पावसा पयलींचो सगळो वावर करून पावसाची वाट पळयतात. जाण्टेल्यांच्या अदमासा प्रमाण, पावस जुनाचे पांच ते बारा तारखे भितर मिरगाच्या नक्षत्रार उटंगारांनी पडपाचो संभव. पावस रकपाक लागतगीर शेतकार शेंळीचें शेत रोवपाक बैलांचीं जोतां (आतां ट्रॅक्टर) घेवन नांगरुंक सुरवात करतात. मिरसांग, सात पानी घोंसाळीं, तंवशीं, भेंणे, दुदी, वांयंगी, कांरांदे, वीरवील रोवपाक खातीर मे म्हयन्यांत लुगार भाजून घेतात. मेच्या अर्दार मिरसांगे रोंप्या खातीर बऱ्या मिरसांगेचें बी खानळांनी पेरतात. मिर्ग लागतगीर रानांनी वचून झाडाचीं वास्टां, कण्ंणा, खुंट, आंग्रा हाडून भाजिल्ले जमनीर कांमतां म्हळ्यार पोरसूं तयार करतात. भितर बानयो तयार करून फळावळ लागवडी खातीर बियां पेरून खानळांनी रोयिल्ल्यो मिरसांगेचो व्हड जाल्लो रोपो ह्या पोरसांनीं रोयतात. माडाक आळें सांवळ करतात. घरां फाटल्यान मेकळे सुवातेर बानयो तयार करून दुदी, चिबड, आंगरा मारून व्हड जातगीर घरार, बागेलार, लाकडा खोपीर भळटल्या अश्या बेतान रोयतात. पडवळी खातीर माटोवं तयार करतात.
हेर राज्यांनी असोच पावस झडटा अशें ना. पावसाचें गणित हवामानाचेर निंबून. महाराष्ट्रांत खुब जिल्ह्यानी पावस कमी झडटा. कोंकणांत उटांगरांनी रकपी पावस विदर्भांत मात कमी झडटा. गोंयांत पावस भरपूर, पूण एप्रील- मेंत पियेवपाच्या उदकाची टंचाय. विदर्भांत बरें प्रमाणात पावस पडल्यार उदकाचो जाय तितलो सांठो तयार जाता. मात गोंयांत पावसाचें उदक दोंगरा वेल्यान सकल न्हंयेंत आनी मागीर दर्याक पावता. पावसाचें उदक आडायल्यार (रेन हार्वेस्टिंग) गिमांतली उदका टंचाय कमी जावंक शकता, अशें म्हजें मत.
अंदूं पावस उसरां आयलो तरी दमदार आयला. खरे सांगचे म्हळ्यार मृग नक्षत्राचो पावस हो काळ्या किट्ट कुपांनी भरिल्लें मळब ढगांच्या गडगडाटान दणाणून सोडपी. जोगलांचो लकलकाट, वादळा समान वारो, असलें भयानक रूप धारण करून पावसाचें धर्तरेर आगमन जाता. उदकांचे आशेन तानेल्ली भूंय पावसाच्या उदकांत चीप्प भिजता.
आमच्या भुरगेपणार पयलो पावस म्हळ्यार उमेदीची परब आसताली. पावसाक मस्त भिजप. मातयेचो तो परमळ आजूनय मना भितर आसा. झाडाच्या पानां वेल्यान पडपी उदकाचे थेंबे, आंगणाक तुंबिल्या चिखला उदकांत पावसाचें पडपी थेंबे आजूनय फोटो मेमरी कशें यादीच्या संग्रहांत आसात. पावसानं नेट धरलो काय उदक सामके वाट काडीत व्हाळाचें दिकेन धांवता. दीसभर रकपी पावस व्हाळाक हुंवार हाडटा. दर्यांत नुस्ते पागपाक जून ते जुलया मेरेन तारवांक बंदी घालतात. ताका लागून नुस्तेप्रिय गोंयकाराक नुस्ते कमी मेळटा. पूण गांवगिऱ्या वाठारांत हाचो तितलो परिणाम जाणवना. ताचें कडेन सावें दिपकावणेचें नुस्ते हो पर्याय आसता.
दिपकावणेचे दोन प्रकार. चढणेचे नुस्ते म्हळ्यार जें नुस्ते व्हाळ, न्हंयेंतल्या हुंवाराच्या झोता सयत शेतांत, व्हाळयांनी तांतयां घालपाक येता ते नुस्तें आनी देवणेची दीपकावणी म्हणजे जें नुस्तें पावस कमी जावन हुंवार देवतगीर परत वता तें नुस्तें धरप. देवणेचें नुस्तें धरपाक अर्धगोल बेतान विणिल्ल्या जाळ्याचो, कुळीचो वापर करतात. दीसभर रकपी पावस सांज जातगीर थांबता, तशे लोक रातचे चडणे दिपकावणे खातीर पेत्रोलमासाची फार्गो वात, मेणवात, केरोसिन हाडून पोंरणो पेत्रोलमास, लातां कंदील निवळ करतात. नुस्तें मारपाक एक लोखणाची तरसाद, विळो, जाळी घेवन शेतांत बारीक कांडडूकां, मोळवें, थिगूर, वाळय, पिट्टोळ, सांगटां, चिकांल्ले, वायसोळी तोळ, पोनेंळ, कुल्ल्याची जें कितें मेळटा ताची दीपकावणी करून ताज्जे फडफडीत नुस्त्याच्या हुमणान जेवन फातोडेंवेल्या देवणेंच्या दिपावणेची तयारी करतात. तेरो, तायकिळो, लुथ, कील्ल, अळमी, कुड्डूके भाजी, आंकुर, रानांनीं जावपी पावसाळ्यो भाज्यो गांवंगिऱ्या वाठारांनीं मेळटात. त्यो भलायकेक बऱ्यो.
भुरगेपणांतलो उटंगारांनी झडपी पावस याद जाता. खेळपाचे गड्डे घेवपाची तांक नाशिल्ली आनी हाडलेच जाल्यार फुट्टाले. मागीर बारीक गड्ड्याच्या आकाराचे फांतर सोदून मिलांनी खेळटाले, दोंगुरल्ले वयलें उदक आडावन पोपायेच्या दाणाऱ्यांतल्यान सोडप, पेट्रोल, केरोसिनाचो थेंब रस्त्यार रकोवन इंद्रधणू काडप, एके सत्रेंत शाळेंत वतना- येतना इश्टां वांगडा केल्ली मजा याद जाता. आयची पिळगी मोबायला भितर आडकल्या. ती पावसाची मजा लुटपाक घरांतल्यान भायर सरना. उदकान इन्फेक्शन जायत अशी पालकांक भिरांत दिसता. आमी केन्ना पावसाच्या उदकान तर केन्ना चिखलांत लोळिल्ले. पूण दुयेंत केन्ना पडुंक नात, इन्फेक्शन जावंक ना… आनी पडल्यारुय घरगुती काढ्यान बरे जातगर परतें घरा भायर पावसांत खेळपाक वताले. निसरून पडल्यार माती लायताले. दुखापत बरी जाताली. आजची पिळगी सामकी नाजूक. मोबायलाचे संवकळेक लागून घरांत आडकून उरल्या. आमचो तो पावस तांच्या नशिबांत ना.
सुदिन वि. कुर्डीकार.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
