विष्णू सुर्या वाघ: भव्य विचारांचें पेटूल

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

अश्टताशी व्यक्तीमत्व विष्णू सुर्या वाघ हांची आयज जयंती. ते निमत्तान तांच्या कर्तृत्वाचेर उजवाड घालपी लेख.

“म्हजी इत्सा इतलीच

काल मेरेन मोने रावलेल्यांनी

म्हाज्या भशेन उलोवचें

मातयेंत पुरून दवरिल्ले

इंगळे परतून फुलोवंचे

भविश्याचीं तरंगा नाचयत

घणचे कटर वाजोवचें”

असो सामान्य मनशाच्या कानांत मंत्र फुंकून, साहित्य क्षेत्रांत दर्जात्मक लिखाण करून सदांकाळा खातीर अज्रवंर जाल्लो साहित्यीक म्हणल्यार विष्णू सुर्या वाघ. आपले लेखणेंतल्यान हृदय स्पर्श करपाची तांक बाळगुपी हो लेखक म्हणल्यार साहित्यीक मळावेलें एक पर्व जावन उरलो. विष्णू सुर्या वाघ म्हणल्यार फांतोडेर पडिल्लें एक दिव्य सपन.  तांचे बद्दल सांगता आसतना डॉ. अमृता इंदूरीकर म्हणटात, “ जेन्ना ब्रह्मांडा कडेन आशिल्ली उपाट उर्ज्या स्वता ब्रह्माडा कडेन तोलना, तेन्ना ती धर्तरेवेल्या कांय लोकां मदीं पावता. अश्याच उर्जेचो धनी म्हणल्यार विष्णू सुर्या वाघ”. तांच्या जिवीताच्या साबार आयामांचेर आनी तांच्या व्यक्तीमत्वाचेर उजवाड घालप म्हत्वाचें आसा. 

विष्णू सुर्या वाघ हांचो जल्म 24 जुलय 1964 ह्या दिसा तिसवाडी म्हालांतल्या डोंगरी गांवांत जालो. मुळांत भुरगेपणा सावन जाल्ले संस्कार आनी वाचनाची भरमसाठ आवड हाका लागून तांच्या कल्पकतायेक आनी बुध्दीमत्तेक अदीक तासणी फाव जाली. ल्हान वयारूच खाडीलकर, कानेटकर, गडकरी सारक्या प्रख्यात लेखकांचे साहित्य वाचपाक मेळिल्ल्यान नाटका कडेन ते चड प्रभावीत जाले. गांवांत ग्रंथालय उगडलें, तेन्ना न चुकता ते थंय वचून वाचन करताले. रघुवीर नांवाचो ग्रंथपाल तांकां पुस्तकांच्या आवडी प्रमाण पुस्तकां उधार आनी विकतीं घेवपाचो सल्लो दितालो. आपल्या वाचनाच्या माध्यमांतल्यान तांकां गुप्तहेर कादंबरी आनी अलंकारीत साहित्याची वळख जाली. कांय कारणांक लागून ग्रंथालय बंद पडलें. पूण तो मेरेन विष्णू वाघ थळावे पंचायतीचे वांगडी जाले. तांणी ग्रंथालयाची नव्यान सुरवात केली. तांणी फोंड्यां आपल्या इश्ट- घरच्यां सयत खूब वेळ सारलो. तांणीं आपले बापूय सुर्या वाघ हांच्या मार्गदर्शनाखाला एका बाल कलाकाराच्या रुपान साबार नाटकांनी भुमिका केल्यो. ते संगीत नाट्य मंडळाचे वांगडी आशिल्ले. आपल्या कविता वाचन, धालो प्रदर्शनान ते कृष्ण, राम सारक्या पौराणिक चरित्रांचो वापर करताले. विष्णू वाघ हांकां भजन, किर्तन तशेंच धार्मीक पाठ हाची आवड आशिल्ली. ते सातत्यान आपल्या गांवान मारुतीच्या, रामाच्या देवळांनी किर्तनाच्या कार्यावळींनी वांटेकार जाताले. विष्णू वाघ हे ब्रह्मानंद स्वामींचे खूब लागींचे अनुयायी. देखून अध्यात्म ह्या विशया कडेन विष्णू खूब लागींच्यान जोडिल्ले. हाचो प्रभाव आमकां तांच्या साहित्याच्या साबार आंगांनी प्रखरपणान दिश्टी पडटा. आनी उपरांत आयुश्यांत येवपी साबार घडामोडींतल्यान आपली अशी वळख निर्माण करुन विष्णू वाघ मुखार सरले. तांचेर जाल्ले शिक्षणीक संस्कार आनी शिक्षणा प्रतीची तांची निश्ठा ही जाणून घेवपा सारकी आसा.

अभ्यासांत सदांच प्राविण्य मेळोवपी विष्णू वाघ धावेक बोर्डाच्या परिक्षेंत गुणवत्ता वळेरेंत आयलो. आपलें शिक्षण तांणी वास्को मावशे कडेन रावन पुराय केलें. उपरांत एम. ई. एस महाविद्यालयान पदवी खातीर विज्ञान शाखेचें अध्ययन केलें. थंय तांकां बऱ्या प्राध्यापक वर्गाचें मार्गदर्शन फाव जालें.  साबार सर्तींनीं, कार्यावळींनी ते सातत्यान वांटेकार जावपाक लागले. वास्कोच्या पालिका ग्रंथालयान तांणी नोंदणी केली. ह्या दरम्यान तांची साहित्यीक, कलाकारां कडेन इश्टागत जाली. ह्या वेळार तांच्या भितर बरोवपाची धूंद चडली. स्वता एकांकिका, नाटकां बरोवन तांणी तीं बसोवपाक लेगीत सुरवात केली. ह्या दरम्यान तांणी पत्रकारिते भितर पयल्या फावट पावल दवरलें. पदवेच्या दुसऱ्या वर्सा तांका हेर विशयां परस भासांच्या अभ्यासान बेस बरे गूण फाव जाले. उपरांत तांणीं धेंपे महाविद्यालयांतल्यान रसायनशास्त्र आनी जीवशास्त्र हे विशय घेवन बि. एस्सी पुराय केली. जेश्ट  शास्त्रज्ञ डॉ. नंदकुमार कामत हांच्या संपर्कांत आयले. तांच्या सल्ल्याप्रमाण ते विद्यार्थी चळवळींत वांटेकार जाले. ते वांटेकार जाल्ल्यान विद्यार्थी चळवळ चड बळीश्ट जाली. उपरांत फुडल्या शिक्षणा पासत तांणी गोंय विद्यापीठान बायोकॅमिस्ट्री विशयान पदव्युत्तर शिक्षणा खातीर अर्ज केलो. पूण, 1987 वर्सा आपल्या बापायच्या मरणा उपरांत तांणी दुसऱ्याच वर्सा अभ्यासक्रम सोडून पत्रकारीतेंत प्रवेश केलो.

युवकांचें प्रेरणास्थान विष्णू वाघ हांणी शिक्षणा उपरांत पत्रकारीतेंत पावल घालें आनी आपली सुरवात न्यूज 123 न वांटेकार जावन तरुण भारताच्या इंग्लीश आवृत्तींतल्यान केली. तरण्या वयार संपादक पदार पावपी पयले युवा संपादक म्हूण तांकां नामना फाव जाली. खूब काळान गोंयकार मनीस एका दैनिकाचो संपादक जालो.  उपरांत पुढारी (कांय काळ), गोमंतक ह्या दिसाळ्यांचे संपादक म्हूण तांणी काम पळयलें. ‘वर्तमान’ हें सांज दिसाळें गोंयान सुरु जालें. सक्रीय पत्रकारितेंत तांणी अल्पकाळ घालयलो. ते एक निडर पत्रकार म्हूण सगळ्यां मदीं फामाद आशिल्ले. तांच्या शब्दांची अलंकारीकता पत्रकारीतेंत खूब दिसून येता. लोकांक जागे  करपा पासत, वास्तव पटोवन दिवपा पासत, सत्य पटोवन दिवपा पासत पत्रकारीतेचें साधन भोव म्हत्वाचें अशें वाघ मानताले. आपल्या अग्रलेखांनी तांणी सामाजीक बंड केल्लें दिश्टी पडटा. एकंदर, तांणी आपल्या सगळ्या साहित्यांतल्यान एके तरेची पत्रकारिताच केल्ली दिश्टी पडटा. पूण दरेक मनीस हो दिसाळीं वाचपाक पावना. देखून सामान्य मनशाक अग्रलेखांतल्यान जागो करप तितलें सोपें ना अशें तांकां उपरांत दिसून आयलें. विष्णू वाघ हे निमणे मेरेन पत्रकार आशिल्ले. पत्रकारीता हें आपलें शस्त्र मानून सामाजीक चेतना जागोवपाचो तांणी यत्न केल्लो आमकां दिश्टी पडटा. उपरांत हीच चेतना तांच्या राजकी क्षेत्रांत प्रखरपणान दिसून आयली.

आपल्या राजकीय कारकिर्दीची सुरवात वाघ हांणी पंच सदस्य म्हूण वेंचून येतकीच केली. पूण खऱ्या अर्थान तांचो राजकी प्रवास 1990 वर्सा शिवसेना ह्या पक्षांतल्यान सुरु जालो. उपरांत, गोंय प्रदेश काँग्रेस मंडळाचे ते पूर्व महासचीव आनी म्हणयारे म्हूण काम पळयताले. तांच्या उलोवपाच्या शैलीक लागून तांचें उलोवप सदांच चड प्रभावी जातालें. पूण 14 वर्सां उपरांत, 30 ऑक्टोबर, 2011 वर्सा वाघ हांणीं भारतीय जनता पक्षान प्रवेश केलो. 2012 वर्सा तांणी भा.ज.पा अंतर्गत सांत आंद्रे मतदारसंघातल्यान विधानसभा वेंचणूक लढयली आनी जैतीवंत जाले. सरकारांत रावन तांणी साबार गजाली जाग्यार घालपाचो यत्न केलो. 14 जानेवारी, 2016 वर्सा तांणी गोंय विधानसभेचे उप-सभापती म्हूण सुत्रां सांबाळीं. आयज लेगीत राजकीय नेतृत्वां तांका राजकारणांतलो आदर्श मानतात.

साहित्याच्या मळार तांच्या वावराची वळेरी व्हडली आसा. तांची पकड ही नाटकाचेर आशिल्ल्यान मराठी तशेंच कोंकणी नाटकांचें दर्जेदार लेखन तांणी केलें. कोंकणीत सुंवारी, पेद्रू पडलो बांयत, वक्षक, तीन पैशांचो तियात्र, दोंगरा माथ्यार पेटला उजो आदी तशेंच मराठींत तुका अभंग अभंग, भगव्या मातीचा माणूस, स्वषानवेद, अदित्यचक्क्षू आनी हेर दर्जेदार नाटकां तांणी कोंकणी आनी मराठी साहित्याच्या ज्ञानगंगेक ओपलीं. त्यान भायर साबार कविता संग्रह देखीक सूदीरसूक्त, लोकोपनिषद तशेंच अणकारीत, रुपांतरीत, अनुसर्जीत साहित्यांतल्यान तांणी साहित्याची निरंतर उपासना केली. शिवगोमन्तक सारकें महानाट्य तांणी बरयलें. कोंकणी साहित्याच्या मळार धारदार लिखाण तांणी केलें.  तांच्या ह्या वावरा खातीर साबार संस्थांचे पुरस्कार तांकां फाव जाले. एक नाटककार, कवी, एकांकीकाकार, अनुवादक, पत्रकार, संघटक, राजकारणी, समाजसेवक अशीं तांच्या व्यक्तिमत्वाचीं साबार तासां फक्त गोंयच्याच न्हय जाल्यार पुराय साहित्यीक संवसाराक मग्न करतात.

सामान्य मनशाचो आवाज, एक खडेगांठ वक्तो म्हूण विष्णू सुर्या वाघ हांची वळख आसा. तांच्या शिरंतरान साहित्याच्यो धारा व्हांवताल्यो आसपाक जाय. तांची नदर, तांचे विचार, तांची भाशेवयली पकड, तांच्या मदलो आत्मविश्वास, तांचो गोंयांप्रती, भाशे प्रतीचो हुस्को आयज लेगीत जितो जिवो आसा. ते जरी नासले तरी ‘तूं सर रे मुखार… हांव आसां’ हीं उतरां आयज लेगीत कानांत गुणगणटात. तांच्या ह्या वावराची तुस्त करता तितली थोडी. 8 फेब्रुवारी 2019 वर्सा हो चैतन्याचो लामणदिवो पालवलो. पूण, साहित्याच्या मळार तांची गरज सदांच भासतली. खऱ्या अर्थान साहित्याचो वाघ म्हणल्यार अतिताय जांवची ना अशे आमचे सगळ्यांचे विष्णू सुर्या वाघ.

–

गौरांग बाबुराव भांडीये

8552883808