चवथ फकत चार ओळी? आनी नाताल…?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गाेंय राज्य शिक्षण शास्त्र संस्थेत (State Institute of Education) प्रकल्प संघटक, लेखक समिती, परीक्षण समिती, शिक्षणतज्ञ  हांच्या पालवान 1991 वसा करून उजवाॅडयिल्लें ‘काेंकणी, पुस्तक पयले’ 32 व्या वर्सा 2023 त जाहीरपणान चर्चेंत आयला! गाेंय सरकाराच्या शिक्षण संचालनालयाचे मा. शिक्षणसंचालक ह्या पुस्तकाचें प्रकाशक आसात. जाल्यारूय ह्या दिसांनी म्हाका स्वताक विचारिल्ल्या आनी व्हाॅट््सअॅपाचेर घाल्ल्या ‘चवथ फकत चार आेळी आनी मिसाक वतात नाताल दाेन पानां?’ ह्या प्रस्नाचाे रोख ‘लेखक समिती’ चे दिकेन आसा, हें स्पश्ट अासा! प्रस्न विचारतल्यांचाे हेतू लेगीत काेणाच्याय लक्षांत येसारकाे आसा. देखून, ‘गैरसमज’ वाडत वच्चे पयलीं वस्तुस्थिती कळची म्हणू हाे लेख.

‘प्राथमिक शिक्षणाच्या अभ्यासक्रमाचें नूतनीकरण (प्राशिअनू) प्रकल्प २’ कार्यावळीचीं त्या वेळावेलीं प्रकल्प संघटक साै. प्रिया फडके हांणी  15.8.91 तारखेक ‘पळाेवपा खातीर’ म्हूण डीई/एस. आय. ई/प्राे.२/एच. एल. सी./ 662/पार्ट- 11/1958 दि. 29.1.1991 क्रमांक आशिल्लें गाेमंत भारती काेंकणी पुस्तक पयलें (सुधारित आवृत्ती) 1991 शिक्षण संचालनालय, पणजी (गाेंय सरकार) हें पुस्तक म्हाका धाडून दिल्लें. आतां लेखक समितीच्या सगल्या वांगड्यांक आनी संबंदितांकूय ताच्याे प्रती धाडल्यातच अासतल्याे. तर त्या पुस्तकाचाे विशय सगळ्यांकूच कळचाे म्हूण पुस्तकांतलें ‘निवेदन’ दितां.

राष्ट्रीय शैक्षणिक संशाेधन निवेदन आनी प्रशिक्षण परिषद, नवी दिल्ली हांणी ‘प्राथमिक शिक्षणाच्या अभ्यासक्रमाचें नूतनीकरण (प्राशिअनू)’ प्रकल्प २ ही कार्यावळ युनिसेफाच्या पालवान राबयिल्ली. हे येवजणेचाे एक भाग म्हूण ‘राज्य शिक्षण शास्त्र संस्था, आल्त पर्वरी’ हांणी गाेंयच्या  प्राथमिक शिक्षणा खातीर एक नवाे अभ्यासक्रम तयार केला. त्या अभ्यासक्रमाक धरून काेंकणी प्रथम स्तरा वयली भाशा म्हूण ‘गाेमंतभारती – पयलें पुस्तक’ तयार केला. तें तुमच्या हातांत दितना आमकां विशेश खाेस भाेगता.

गाेंयच्या पांच काेंकणी माध्यमाच्या शाळांतल्या शिक्षकांनी ह्या पुस्तकाचें अध्यापन केलां. ते भायर शिक्षणतज्ञां कडल्यान ह्या पुस्तकाचें मूल्यमापन करून अभिप्राय घेतल्यात. शिकाेवपी शिक्षकांच्या सुचाेवण्याे आनी तज्ञांचाे अभिप्राय हांचाे विचार करून पुस्तकांची ही सुधारित आवृत्ती तयार केल्या. 

हें पुस्तक तयार करणाच्या वावरांत खूब जाणांनी वांटाे घेतला. ते खातीर नेमिल्ल्या समितीचे सभासद फुडें दिल्ले प्रमाण आसात.

लेखक समिती

श्री. सुरेश बाेरकार , श्री. अनिल पै, श्रीमती मंगला कंटक, श्री. कमलाकर म्हाळशी, श्री. कुर्सीन पीन्यु, श्रीमती काशी मयेंकार.

परीक्षण समिती

श्री. नागेश करमली, श्री. रवींद्र नमशीकार

वयर नांवां दिल्ल्या सगळ्या सभासदांचे आमी उपकारी आसात. ह्या पुस्तकाचें अध्ययन, अध्यापन प्रभावी जावपा आनी शिक्षक मार्गदर्शीकाय तयार केल्या. ताका लागून प्राथमिक शिक्षणाचाे दर्जाे पांवड्यां वयर पावपाक मजत जातली अशी अास्त बाळगितां.

पाठ्यपुस्तक निर्मीती आनी अभ्यासक्रम संशाेध मंडळ, पुणे हांणी हें पुस्तक बेस्स बरें आनी आकर्षक रूपांत छापून तयार केलें, हे खातीर तांकां मनासावन धन्यवाद.

पणजी

संवसार पाडवाे,

ता. 17 मार्च 1991

सय/-

शक्ती सिन्हा

शिक्षण संचालक,

शिक्षण संचालनालय

(गाेंय सरकार)

–

प्रथमावृत्ति 1991 : c राज्य शिक्षणशास्त्र संस्था, आल्त पर्वरी , गाेंय

प्रकाशक : संचालक, शिक्षण संचालनालय, पणजी गाेंय 403001

—

ह्या पुस्तका उपरांत 2007, 2008 वर्सा गाेंमतभारती, काेंकणी पुस्तक पयलें च्याे सुदारीत आवृत्त्याे आयल्यात. त्याे गाेंय सरकाराच्या शिक्षण संचालनालयान उजवाडा हाडल्यात. मुद्रण : 2007, मुद्रण : 2008 त आयिल्लें गाेमंत भारती, काेंकणी पुस्तक आतां मुद्रण : 2007, पुनर्मुद्रण : 2023 म्हूण आयला. बाकी निवेदन, लेखक समिती, परीक्षण समिती, शिक्षण संचालक, संवसार पाडवाे सगलें पयलीं आशिल्लें तश्शें! ना म्हणपाक नांवां सकयल ( सुदारीत आवृत्ती) घाला आनी 2023 वर्स घाला. तशेंच विशेश म्हणल्यार पुस्तकाचें नांव गाेमंतभारती काेंकणी, यत्ता – पयली जाला, मुखपृष्ठ बदल्ला. आदल्या मुखपृष्ठार एक चलाे आनी चली (विद्यार्थी) सूर्याक नमस्कार करतात ते आशिल्लें. आल्यार 2023 चे सुदारीत आवृत्तीच्या मुखपृष्ठार आजी तीगजाण नातरांक काणी सांगता अशें चित्र आसा. एकदम बरी गजाल! मात ताचेकूय विशेश म्हणल्यार हांगा चलयांक ‘वयली, भाेवमानाची सुरवात’ दिल्ली दिश्टी पडटा! तशेंच पुस्तका भितरल्या थाेड्या चित्रांनी सुदारणा दिसली तरी शिकपाच्या शिकाेवपाच्या तपशीलांत कांय एक बदल केल्लाे दिसना. ते नदरेन ही सुदारीत आवृत्ती अशें दिसना! खरें म्हणल्यार हें पुनर्मुद्रण!

देखून खरें म्हणल्यार फाटल्या 32 वर्सांत संवसारां, आमच्या देशांत आनी आमच्या गाेंयांत इतले क्रांतीकारी बदल, सुदारणा जाल्यात, तांका धरून तितले गतीन शिक्षणपद्धतींनी, शिक्षणाच्या साधनांनी म्हणल्यारूच पुस्तकांनीय बदल, सुदारणा जावपाक जाय आसल्याे आनी ते खातीर ‘जागरूक’ शिक्षक संघटनांनी, पालक- शिक्षक संघांनी, नारिकांनी, तरणाट्यांनी सरकारकडेन झगडपाक जाय आशिल्लें, उण्यात उणे ‘जाब’ विचारपाक जाय आसल्ले, मागण्याे तरी करपाक जाय आसल्ल्याे! पूण ना!! तब्ब्ल 32 वर्सां उपरांत, नवें शिक्षण धाेरण  20 जाहीर जावन तिसरें वर्स लागले उपरांत आनी हे फाटभुंयेर गाेमंतभारती – काेंकणी, यत्ता पयलीं (आनी मराठी लेगीत) पुरायेन ‘आऊट डेटेड’ जाले उपरांत व्यक्तीगत पावंड्या वेल्यान आनी प्रसार माध्यमांतल्यानूय एकूच प्रस्न वेगळ्या वेगळ्या वाठारांतल्यान आयिल्लाे आसलाे तरी ‘एकाच सूरांन’‘एकाच हेतून’ आनी ‘एकाच लक्ष्यान’ येता ‘चवथ फक्त चार आेळी आनी मिसाक वतात, नाताल दाेन – दाेन पानां ?…’

आतां प्रस्नकर्त्यांची ‘कागाळ’ म्हणात वा आराेप आेळींच्या हिसबान सारके आसात, पूण ज्युस्ताज्यूस्त नात! कारण, ‘चवथ’ पाठ चार आेळींचाे आसलाे तरी एका पानाचाे आसा. आसूं. 

आतां पाठांतल्या तपशीला कडेन येवया. मस्त ते खातीर आमकां पाठ्यपुस्तकांतल्या पाठांचे रचने फाटले  विशिश्ट नेम (भारतीय नागरिकांची मुळावीं कर्तव्यां). वट्ट 10 आसात तीं. हांव तातुंतलीं तीन तरी वाचून, समजून घेवन ते प्रमाण आचारण करचें, अशें मागन. 5 धर्म, प्रांत आदींच्या मळांवयलाे भेदभाव ध्यानात घेनासतना सगळ्या भारतीयां मदी सुमेळ आनी भावपण वाडीक लावप. बायलांचाे मान मान आनी प्रतिश्ठा वाडाेवपाचे दृश्टीन तांकां उणेपण हाडपी रिती – रिवाजांचाे त्याग करप. 6. आमची विविधतायेन भरिल्ले संस्कृतायेच्या गिरेस्त दायजाचाे सन्मान करून ताची राखण करप.

8. विज्ञानीक, दृष्टिकाेन, मानवतावाद, बुद्धी आनी सुदारक वृत्ती वाडीक लावय.

 ही आनी अशीं भारतीय नागरिकांची मुळावीं कर्तव्यां नकळटना भुरग्यांच्या मनां – काळजांत आनी मेंदूत रुजाेवपाचाे वा ते संबंदान भितर आशिल्ले उर्जेक जागाेवपाचाे वावर पयलेंच्या पाठ्यपुस्तकांतून जाल्लाे आसा.

देखीक? चवथ. ह्या पाठांतल्याे ‘आयज चवथ. रतन, मखर कर. एक फळ दवर. पवन आरत धर? ह्याे चार आेळीय भुरग्यां मदली पर्यावरणा संबंदांतली निश्टा जागाेव पाक परंपरा – संस्कृतीची वळख घड्याक पुराे जातात. ह्या चार आेळींनीय चवथीची वळख बेस्स बरे रितीन घडटा. हांगा गणपतीचे तकलेवेली माटाेळी सजयता, नैवेद्य, प्रसादाची वेवस्था करता. ‘आरत’ गणपतीची पूजा करता, घुमट- आरतींची याद जागयता, लाेककला जिवी तट्टीत करता! भुरग्यांक शिकपाक आनी शिक्षकांक भुरग्यांक मार्गदर्शक करपांक ह्या असल्या पाठांनी भरपूर संद मेळटा, ‘स्पेस’ मेळटा. रचनेच्या मंत्राचे नदरेन ‘चवथ’ पाठ स्वर+ व्यंजनां चे रचनेंच बसता. आनी विद्यार्थी – शिक्षकांच्या वर्गांतल्या संवांदातल्यान पुराय गाेंयांक आनी विंगड – विंगड समाज घटकांक खबर आशिल्ली ‘चवथ’ अदीक संवकळीची करून घेवं येता. तशी ती करची अशी अपेक्षा आसा.  (पूर्वार्ध)

कमलाकर दत्ताराम म्हाळशी

8411085764