निसुवार्थीपणान सेवा दिल्ले भोवगुणी ‘उल्हास सर’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयज ते आपले 41 वर्सांचे सेवेंतल्यान निवृत्त जातात. सगल्या विद्यार्थ्यां मदीं तांच्या सांगाताक रावपाचो म्हाका चड योग आयिल्ल्यान तांच्या कश्टकरी जिविताचेर थोडोसो उजवाड घालपाचो, हो म्हजो सुपुल्लो यत्न.

आतां मेरेन, आपल्या जिवितांत धडपड चालू दवरीत, धडपडीक अंत नासता हो संदेश दीत आपल्या सांगात्यांक तशेंच विद्यार्थ्यांक ‘पर्जळटो’ दिवो थारिल्ले कोंकणींतले एक निश्ठावान, प्रामाणीक, निसुवार्थी सेवक, साहित्यीक आनी शिक्षक अशें भोवगुणी व्यक्तीमत्व म्हणल्यार सगल्यांचे आवडटे उल्हास सर, म्हणल्यारूच शिमेपायण- म्हाड्डोळ वाठारांतले भोवमानेस्त उल्हास यशवंत नायक. आयज ते आपले 41 वर्सांचे सेवेंतल्यान निवृत्त जातात. सगल्या विद्यार्थ्यां मदीं तांच्या सांगाताक रावपाचो म्हाका चड योग आयिल्ल्यान तांच्या कश्टकरी जिविताचेर थोडोसो उजवाड घालपाचो, हो म्हजो सुपुल्लो यत्न.

उल्हास सर प्रियोळच्या सेंत्रो एदुकादोर सोसायटीच्या शाळांनी प्रयोगशाळा सहाय्यक म्हूण वावुरतना अजाण/ अज्ञानी भुरग्यांक गिन्यांनी करपा खातीर वेळांत वेळ काडून तळमळीन वावुरले. दुबळे परिस्थितींतल्या भुरग्यांक सगले तरेचो आदार दिवन तांकां शिकपाक प्रेरणा दिताले. तांच्या आंगांतल्या सुप्त कला गुणांक सोदून काडून स्वताच्या खर्चान तांची कला गांवांत आनी गांवा भायर हेरां मुखार मांडटाले. खंयच्याय भुरग्यान आपले कल्पनेंतल्यान कितेंय बरयलें वा चितारलें, पितारलें जाल्यार तांची निर्मिती उल्हास सर स्वता जावन गोंयच्या दिसाळ्यांनी उजवाडा हाडटाले. तांच्याच मार्गदर्शना खाला कितल्याशाच भुरग्यांच्यो काणयो, कविता, निबंध ‘सुनापरान्त’ आनी ‘भांगरभूंय’ ह्या कोंकणी दिसाळ्यांनी उजवाडा आयल्यात. तांणी भुरग्यांची प्रतिभा उजवाडा हाडल्या.

शाळेंतल्या गरजेवंतांक मजत करपाक सरांचें पावल सदांच मुखार. दुबळ्यांची ‘फी’ भरप तांचे खातीर पुस्तकां, चोपड्यो, युनिफॉर्माची वेवस्था करप, कोणूय दुयेंत पडलो जाल्यार तांकां वेवस्थीत घरा पावोवप, दोतोरागेर व्हरपाक मजत करप, पालकांक समजावप हें उल्हास सराचें सदचेंच जालां. तांच्या ह्या सभावाक लागूनच पालक, भुरगीं तांचे कडेन आपुलकायेन वागतात. शाळेच्या ऑफिसांत आदले विद्यार्थी वा कोणूय जाण्टी मनशां कसल्याय कामां खातीर आयलीं जाल्यार सर तांची पयलीं चवकशी करून आनी उपरांत तांकां फावो ती मजत करीत रावले.

41 वर्सांचे सेवेंत उल्हास सरांची सेंत्रो एदुकादोर सोसायटी खाला गावणेंच्या महात्मा गांधी सेटेनरी हायस्कुलांत, प्रियोळच्या शिक्षा सदनांत, कुंडयच्या न्यू इंग्लीश स्कुलांत आनी केरीच्या सुरश्री केसरबाई केरकार हायस्कुलांत आपल्या सभावान आनी शिकवणेन विद्यार्थ्यांच्या आनी पालकांच्या काळजांत खाशेली सुवात निर्माण केल्या.

उल्हास सर कोंकणींतले एक बरे साहित्यीक. सेगीत 14 वर्सां दर आयतारा ‘सुनापरान्त’ ह्या दिसाळ्यांत ‘उल्हासभाई’ ह्या नांवान ‘भुरग्यांल्या आंगणांत’ हें सदर बरयलां. तातूंत भुरग्यां खातीर खूब बरप करून भुरग्यांच्या बरपाक उर्बा दीत रावल्यात. तांचे लेखणेंतल्यान सुमार 25 कोंकणी नाटकां, 32 एकांकी आनी शेंकड्या वयर लेखांचें बरप जालां. राज्य पांवड्यार तांच्या चडशा बरपाक पुरस्कार फावो जाल्यात. तांकां कला अकादमी, गोवा कोंकणी अकादेमी, कुडचडें कोंकणी केंद्राचो पुरस्कार फावो जाल्यात. पूण सर केन्नाच आपूण साहित्यीक म्हूण मिरयतना दिश्टी पडलें नात. ते बरे पैकी नाट्य दिग्दर्शक. भोंवतणच्या गांवांनी तांणी नाटकां बसयल्यांत आनी नवे कलाकार घडयल्यात. आतांच्या आनी आदल्या विद्यार्थ्यांचे ते आदर्श थारल्यात. तांचे जिणेंत तांकां ‘आशेचो किरण’ मानतात. सगल्यांक ते आपले वांगडा आसचे अशेंच तांकां दिसता.

उल्हास सरांच्या समाजसेवेक, साहित्य सेवेक तोखेवन पुणेंच्या ‘एससीईआरटी’न तांकां ‘राष्ट्रीय गौरव’ भेटोवन आनी गोंयच्या शिक्षक विकास परिशदेन तांकां ‘शिक्षक भूषण’ पुरस्कार भेटोवन भोवमानीत केल्यात. 

सुरश्री केसरबाय केरकार हायस्कुलाच्या आदल्या विद्यार्थ्यांनी तांचो 50 वो वाडदीस अभिनव पद्दतीन मनयिल्लो. त्या दिसा केरी श्रीबायणाक देवस्थानाचे सभाघर पणट्यांनी सजोवन, थळाव्या पांच देवळांनी सरांच्या नांवान अभिषेक करून, तेचप्रमाण गांवांतल्या ज्येश्ठ नागरिकांचे हाजिरेंत जेवणा-खाणा सयत त्या दिसा ‘गुरू उत्सव’ नांव दिवन उल्हास सराक भोवमानीत केल्लो. हो दीस सराच्या जिवितांत आयजवेर ‘अविस्मरणीय’ थारला.

बर्‍या मनशाच्या वांट्याक संकश्टां चड येतात खंय. उल्हास सरांच्याय जिवितांत अशेच कितें तरी घडलें. लग्ना उपरांत सात वर्सांनी तांचे मायेस्त घरकान्नीक एका खर दुयेंसान वेंगायली. त्या दुयेंसा आड सर स वर्सां झुजले. पूण निमाणें इकरा वर्सांचे स्नेहाबायक सरा कडेन सोंपोवन ‘ती’ देवा घरा गेली. सर परिस्थितीन खचले नात. तांणी ‘डबल रोल’ करीत स्नेहाबायक वाडयलें, शिकयलें आनी आयज तांचे गुणी स्नेहाबाय शिक्षणाच्या मळार पावल रोमून विद्यादानाची सेवा दिता. गुणी विद्यार्थ्यांक उर्बा दिवपा हेतान सरांनी ‘स्नेहमाची’ उबारली. तातूंतल्यान गुणी विद्यार्थी कलेच्या मळार जैतान परजळत आसात.

उल्हास सरान आपल्या आदरणीय गुरुजनांक तशेंच घरच्या मायेस्त मनशांक सदांच आदर्श मानल्यात. इश्टांकूय ते खूब मानतात. आपल्या आदर्शा कडल्यान जाल्ल्या संस्कारांनी ते आयज मेरेन विद्यार्थी दशेंतूच रावल्यात. भुरगेपणांत गरिबी वांट्याक आयिल्ल्यान तांच्या शिक्षणांत आडमेळीं येत रावल्यो. पूण तांणी धीर सोडलो ना. बारावेंत विज्ञान फांट्यांत पावतकूच शिक्षण सोडपाची वेळ तांचेर आयली. मात त्या वेळार तांकां माशेलांतल्या नागेश धुरी नांवाच्या शिक्षक रुपान देव पावलो. तांणी सरांचो बारावेचो सगलो खर्च आपल्या भुजार घेतलो. सर बारावे उपरांत प्रियोळच्या शिक्षासदन स्कुलांत सेवेंत रुजू जाले आनी उपरांत नोकरी करीत करीत फुडलें शिक्षण घेत रावले.

कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापिठांतल्यान ते बीए, एमए पास जाले. बंबई हिंदी विद्यापिठा वरवीं ‘साहित्य रत्नाकर’ पदवी मेळयली. कोंकणी भाशा मंडळाची ‘कोंकणी शिक्षक सनद’ तांणी मेळयली. उपरांत गोंय विद्यापिठांतल्यान कोंकणी विशयांत ते पदव्युत्तर जाले. खांडोळेच्या सरकारी म्हाविद्यालयांत तशेंच फर्मागुडये वयल्या पीईएस म्हाविद्यालयांत तांणी कंत्राटी पद्दतीचेर कोंकणीच्या विद्यार्थ्यांक शिकवण दिली. म्हाविद्यालयांत तशेंच विद्यापिठांत शिक्षण घेवपी गोंय अभियांत्रिकीचें शिक्षण घेवपी गरजवंत विद्यार्थ्यांक तांणी अर्थीक पालव दिवन आदार दिलो. आपली दुबळी परिस्थिती हेरां मुखार मांडिनासतना ते दुसर्‍याक मजतीचो हात दीत रावले.

सराचे सेवे मुखार, शिकवणी मुखार आनी सभावा मुखार आमचें मस्तक सदांच बागवता. उल्हास सराचे आमी विद्यार्थी हाचो आमकां अभिमान दिसता. सदांच दुसर्‍यां खातीर वावुरपी उल्हास सर आपले सेवेंतल्यान आयज निवृत्त जातात. तांच्या वांट्याक येवपी निवृत्तीचो काळ सदांच सुखाचो, धादोसकायेचो, समृद्धीचो थारूं आनी सराक उपाट आयुश्य मेळूं हेंच दोनूय हात जोडून देवा परमेश्‍वरा लागीं सदांकाळचें आमचें मागणें.

कृष्णा शिवराम नायक

9307951402