इतले बेशिस्त आमी ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मडगांवचो पूर्व रिंग रोड (Eastern Ring Road) सगळे तरेच्या येरादारी खातीर तिनसांज ते फांतोड मेरेन बंद दवरपाचो आमची नगरपालिका विचार करता अशें म्हज्या वाचनांत आयलें. सबंद रस्तोच येरादारी खातीर बंद करपा फाटलें कारण भुमीगत वीज जोडणी वा मलनिस्सारण प्रकल्पा खातीर बी आसत अशें पयलीं दिशिल्लें. पूण नेमकें कारण कळटकच म्हाका म्हजीच लज दिसपाक लागली. लोक रातच्या काळखांत ह्या रस्त्या कुशीक कोयर वडयतात म्हणून नगरपालिकेक हें पावल उबारचें पडटा म्हण समजलें. रस्तोच बंद करीत जाल्यार ताचेर कोण वच्चे नात आनी कोण वचूंक ना जाल्यार कोयरूय थंय पावचो ना असो नगरपालिकेचो हें पावल उबारा फाटलो विचार आसुंये.
मडगांव ही आमची सांस्कृतीक राजधानी. शिक्षणाचें आगर! हांगचे नागरीक सुशिक्षीत आनी सुखवस्तू. तरी मडगांवच्या थळाव्या प्रशासनाचेर असलो निर्णय घेवपाची पाळी येवप हें कित्याचें लक्षण? हाची जाप, आमच्या भितर वळवरुपी बेशिस्तीच्या किड्याचें!
आमकां सगळे कळटा. आमकां सगळे खबर आसा. पूण योग्य रितीन, जबाबदारीन वागपाचें ना. हेच गजालीची तिडक मारता. प्रत्येक मळार बेशिस्त आनी समाजाक गृहीत धरून वागपाचें चित्र दिश्टी पडटा. आमी कोयरा बाबतींत बेशिस्त. येरादारी आनी मार्ग नेमां बाबतींत आमी सदांच उदासीन आसता. वचत थंय कशा कशीय वाडत चलिल्लीं बांदकामां म्हणजे आमच्या बेशिस्तीचीं यादस्तिकां. इतलेंच न्हय, बसीचे रांकेतय बेशिस्तपणान वागतात आमी. पणजे अटल सेतूचेर दुचाकी वाहनांक प्रवेश बंदी आसा हो फलक कुड्ड्यांक सुद्दा दिसता ते भशेन मारला. तरीय पूण ताचे वयल्यान स्कूटरी व्हरपी सभागे आसतातच.
हांव सद्दां मडगांव ते म्हापशें प्रवास करता. रस्तो मार्गान स्वताचे गाडयेन वचूं, भौशीक येरादारीचो वापर करून वचूं वा रेल्वेन वचूं, आमच्या समाजांत रिगिल्ली बेशिस्ती सगळेच कडेन अणभवतां. तें पळोवन बेजारतां, सहकाऱ्यां वांगडा तावातावान उलयतां, प्रत्यक्षांत कांयच बदल घडोवन हाडना आनी दीस मावळटकच निरशेवन हांतरूण – पांगरूण घेवन न्हिदतां.
गोंय हें साक्षरताये बाबतींत देशांतलें एक आघाडीचें राज्य. गोंयांत गांवागांवांनी शिक्षण पावलां. पर्यावरणशास्त्र, नागरीकशास्त्र सारके विशय सगळ्या शाळांनी शिकयतात. आतां परिक्षेंत कितले मार्क पडटात हो वेगळो विशय, पूण निदान, शिक्षक वर्गांत सांगतात तें आयकलां तरी सगळ्यांनी आयकलां आसतले न्ही? पूण ‘इतले साक्षरतायेचें आवटकम कितें? खंयच्या तरी निर्जन थळार वचून कोयर वडोवप. बेजबाबदारपणान वाहन चलोवन अपघात करप आनी खंयचे तरी चूक नाशिल्ले व्यक्तीक त्रासांत घालप. शिस्तीचें म्हत्व शाळेंतल्यान प्रत्येक विद्यार्थ्याक शिक्षक सांगत आसता. हे विद्यार्थी मुखार नागरीक जातात, मागीर नागरीक जाल्या उपरांत “नागरिका” भशेन वागनात हो म्हजो मुद्दो. आनी म्हाका आयिल्ल्या कांय अणभवांतल्यान हें हांगा मांडपाचो यत्न करता.
म्हापश्यां – खोर्ली शीम ते आजगांवची चडटी मेरेन एक सामको अशीर रस्तो. ह्या मार्गार कांय कडेन एका वेळार दोन वाहनां समोरा समोर आयल्यार सुटना आनी येरादारीची कोंयडी जाता. गच्च लोक वस्तींतल्यान वचपी ह्या मार्गार वाटेर दुकानां, बेकरी, हॉटेलां सारकीं आस्थापनां आसात. शिवाय म्हत्वाचीं विद्यालयां आनी शिक्षण संस्था आशिल्ल्यान हो एक वर्दळीचो भाग जाता. हे सगळे जाणा जावुनूय केन्ना केन्ना कांय जाण आपल्यो व्हडल्यो आलिशान गाडयो ह्या मार्गाचेर मदींच थांबोवन रावतात. हाचो परिणाम अदीक कोंयडी आनी मनस्ताप. ही जाली गत म्हापशेंच्या अंतर्गत रस्त्याची. पर्वरी राष्ट्रीय महामार्गाचेर सुद्दा आमच्या लोकांच्या बेजाबाबदार वागण्याक लागून ‘दामीयान दी गोवा’ सामकार चडटेर येरादारी कोंयडी जाता. वाहन कशें चलोवपाचें, खंयचे सुवातेर थांबपाचें, ओवरटेक खंयच्या बाजून करपाची सारक्यो मुळाव्यो गजाली मार्ग वापरप्यांक कळना ही दुख्खाची गजाल.
राज्यांत उत्सवी वातावरण आसा. लक्ष्मी पुजन म्हणजें मुख्य दिवाळे दिसा मडगांवां शारांतल्या रस्त्याचेर जो अच्छेव मांडिल्लो तो व्यक्त करपाक उतरां सुचनात. चौका चौकार फोग! म्हजो फोगा बाबतींत विरोध ना. तुमचे पयशे, तुमी ल्हासयतात, गोबोर करतात हो तुमचो प्रस्त. पर्यावरण जाल्यार हांगा हाडीच ना. ताका मागीर धर्मीक रंग चडटा. पूण भौशीक येरादारीचो मार्ग फोग लावन आडावप साप चुकीचें. कितेंय ‘इमर्जंसी’ येवं शकता. मार्ग वापरपी गाडयेंत दुयेंती आसूंक शकता, हाचो विचारूच जायना. आपल्या आस्थापना सामकारचो रस्तो आपणें विकतो घेतिल्ले भशेन वागणें हांचें! वचत येय रस्तो ब्लॉक.
फुडली गजाल म्हाका खटकता ती म्हणजे, “आपलो तो वेळ, हेर सगळे बेकार” ही मानसीकताय! दरेकल्याक घाई. कसली ती कळपाक मार्ग ना. चलताना घाई, रस्त्यार घाई, बाजारांत घाई, तिकेट काड‌पाक घाई सगळ्यांक चिड्डीत माड्डीत आपूण मुखार वतलो अशें वागप. हे मानसीकतायेन लेन कटींग, ओवर स्पिडींग सारकीं प्रकरणां जातात आनी हाचो परिणाम म्हणजे अपघात. पाशिंयेंसच ना.
फाटीं एकदा कदंब एसी बसींत एकलो प्रवासी फुडल्या सिटार नेटान राजा सो बसून पेपर वाचीत प्रवास करतालो. ताचो पेहराव आनी पेपर वाचता तें पळयल्यार शिकिल्लो मनीस आसत शें दिसलें. पूण आसनाचेर पांय पातळावन बसून ते व्यक्तीन आपल्या शिक्षणाचो उद्धार केलो. तेजस एक्सप्रेस ह्या आलिशान रेल्वेक विद्रूप करपी लोक तेच मानसीकतायेचें. भांगरा पानार सुद्दा वाडल्यार भायर सांडिल्ले उश्टे खावपाची प्रवृत्ती ही. आमकां फक्त मेरेर बसून तासमपट्टी करपाक येता. हेरांक नांवां दवरपाक येता. हाचीं ताचीं कुतां काडपांत आमी नंबर एक. पूण स्वता मात योग्य वागणूक राखपाक फाटीं.
नजर चुकीन, खबर नासतना मनशां कडेन चूक घडटा. केन्नाच चुकना अशें जावप शक्य ना. पूण खबर आसून, जाणा जावन मुद्दाम चूक करप म्हणजें पातक. आरे, तुमी कोयर वडोवपाक जायना म्हण रस्तो बंद करपाची पाळी प्रशासनाचेर येवप? खंय गेल्या तुमची बुद्द? संविधानान आमकां नागरिकांक कांय मुलभूत अधिकार दिल्यात. तेच भशेन देशा प्रती नागरीक म्हण आमचीं कांय कर्तव्यां आसात. देशाचो अमृत महोत्सव, राज्याचो हिरक महोत्सव मनयलो म्हण जायना. जबाबदार नागरीक म्हण तशें वागूंक जाय. आतां नगरपालिका दारा दारांत येवन कोयर व्हरता, तरी आमकां उक्ताडार कोयर वडोवंक जाय. रस्ते रुंद जाल्यात पूण अक्कल तशीच उरल्या. शिस्तीन वागप, जबाबदारी जाणप म्हणजे रॉकेट सायन्स न्ही. कॉमन सॅन्स हें.
पूण म्हणलाच न्ही, “कॉमन सॅन्स इज नॉट कॉमन”! आमच्या भितर तें बेगीन येवचें, इतलीच इत्सा.

पुरुषोत्तम वेर्लेकार
99239 32634