भांगरभूंय | प्रतिनिधी
लोकउत्सव, लोकवेद, लोकपरंपरेन भरिल्लें सुंदर सोबीत आमचें गोंय. हांगां आमकां वेगवेगळे लोकउत्सव, लोकनाच, लोकनाट्यां पळोवंक मेळटात. फुगडी, धालो, घोडेमोडणी, रणमालें, धनगर नृत्य, वीरभद्र अशें कितलेशेच लोकनाच आनी लोकपरंपरा आमी गोंयांत पळयतात. म्हजो आवडटो आनी काळजाक लागींचो विशय म्हळ्यार लोकनाच. लोकनाच म्हणलें काय म्हजें मन उमेदी जाता. हांव पयलीं आयकून जाणां आसलें, मांडार धालो जातात पूण केन्नाच कोणें म्हाका मांडार व्हेलें ना. म्हजी काकी लग्नांक, हळदीक, बारशांक होंवयो गायताना ती म्हाका आपले देगेक उबी दवरताली आनी हांव सदांच कान आनी मन लावून आयकतालें. अशे तरेन म्हाकाय धालो खेळपाची आनी होंवयो गावपाची आवड निर्माण जाली. एक फावट अशीच म्हजी काकी म्हाका मामागेर धालांक घेवन गेली. धालांच्या मांडार बायलां धालांची रात जागयतात हें आयकून जाणा आसलें पूण जेन्ना प्रत्येक्षांत पळयलें तेन्ना मात हांव भारावन गेलें. आमचे संस्कृतायेचो, लोकनाचांचो जर आमी अभ्यास करपाक गेली जाल्यार आमचें आयुश्य कमी पडटले.
“श्री धालो गे, धालो धालो गे
आमी धालांनी खेळुया गे
आमी धालांनी खेळुया”
कितलीं सोबीत तीं आमचीं धालांचीं गितां. ह्या गितांचेर जर बारकायेन लक्ष दिलें जाल्यार समजता आमचीं जाणटीं कितलीं शिटूक आनी विचारांनी गिरेस्त आशिल्लीं तीं. तेन्ना सावन म्हाका आवड निर्माण जाली. लोकनाच करपाची खूब इत्सा आशिल्ली पूण केन्ना संद मेळूंक ना आनी जेन्ना संद मेळ्ळी तेन्ना मात ताचो हांवें पूर्णपणान फायदो करून घेतलो कारण हेच संदीची तर हांव वाट पळयतालें.
म्हजी लोकनाचाची सुरवात हांव सेंट झेवयर्स महाविद्यालयांत पदवीचें शिक्षण घेतना जाली. म्हजी इश्टीण श्रुती नायक आरोंदेंकार हाणें म्हाका गोवा युवा महोत्सव 2016 त वांटेकार जावपाची संद दिली. तेन्ना सावन लोकनाचा कडेन म्हजो संबंद जोडला तो आजून असोच आसा. तेच उमेदीन आनी उत्साहान सहभाग घेतां. पदवीचें शिक्षण पूर्ण जावचे पयलींच आमी मोठ्या उमेदीन धालो – फुगडी पंगड तयार केलो. आमी खंयचींय गितां घेवन, आमकां जाय तीं गितां घेवन सादर केले ना हा. आमी धालांच्या मांडार राती जागयल्यो, ताचेर अभ्यास केलो आनी त्यो बसयल्यो आनी तेन्नाच तांकां यश आयलें. तशेंच जय-जय आमकां परिक्षक लाभले तांकांय आमी विचारले आनी योग्य, तथ्यात्मक अश्यो गजाली घेतल्यो आनी शिकलीं.
आमी चलयो ह्या युगाच्यो, हय नव्या युगाच्यो पूण संस्कृती जगप ही आमची जबाबदारी अशेंय आमी मानतात कारण आयज आमीच जर आमचे संस्कृताये कडेन फाट केली जाल्यार मागीर संस्कृती कोण सांबाळटली? पळोवंक गेल्यार खरेच आयच्यो चलयो धालांच्या मांडार वतात कांय? खरेंच तीं आमचीं संस्कृती तिगोवपाचो प्रयत्न करतात काय? अशें हे प्रस्न म्हाका हालीं नवरात्रीच्यो राती पळोवन पडपाक लागल्या.
नवरात्रीच्यो णव राती जश्यो आमच्यो तरणाट्यो चलयो, चले तशेंच तांच्या सयत आमच्यो बायलोय मोठे उमेदीन न्हीद सोडून दांडिया खेळटात, हीच उमेद तीं धालांच्या मांडार दाखयतात हय? म्हाका दांडियाचो विरोध ना. खोशयेन नाच्चें, पूण तीच उमेद धालांच्या मांडार वा गांवांतल्या शिगम्यांक लेगीत दाखोवची, आमची संस्कृती तिगोवपाक अशीच आपली न्हीद सोडची.
हांव आतां सुमार स वर्सां जालीं लोकनाचांत सहभागी जाता, गांवांनी शारांच्या मांडार वता, शिगमे पळयता पूण म्हाका केन्नाच जशी दांडियेक गर्दी दिसल्या तशी गर्दी मात मांडार दिसूंक ना. कित्याक काय? जसो हो नाच तशेंच ते बी. थंय तर आमी भारतीय संस्कृतीन जल्मांक येवन कितें तरी आमचे मातये खातीर योगदान दिल्ल्या सारके जातलें. जेन्ना- जेन्ना, जंय- जंय लोकनाचाच्यो सर्तीं जातात थंय लेगीत आमकां खूब कमी तरणाटे पळोवंक मेळटात, आयोजन करप तर सोडुनूच दियात पळोवपाक तरी खंय आसतात? अशें कित्याक? आनी हें अशेंच चल्लें जाल्यार आमचे भारतीय संस्कृतायेचो फुडार कितें आनी ताची जबाबदारी कोणाची?
फाटल्या दिसांनी सोशल मिडियाचेर आमी एक पोस्ट घातिल्लो, कारण आतां येता त्या राजीव गांधी कला मंदीरांत जावपी फुगडी सर्तींक आमच्या पंगडाक नवीन चलयो जाय आशिल्ल्यो जांकां आमी शिकोवन व्हरपाक शकतलीं. आमच्या फाटल्यान तीं नवे पिळगेक शिकयतलीं आनी ही परंपरा अशीच चालू उरतली. पूण खरें उलोवचें जाल्यार आमकां हो एक धपकोच आशिल्लो. आमकां 15 दिसांनी फकत सात चलयांनी आपूण येतात, आमकां इत्सा आसा म्हूण सांगलें. खरेंच, गोंयांत इतल्योच तरणाट्यो चलयो आसात? चल्ला कितें? हांकां इत्सा ना वा संस्कृतायेचें पडिल्ले ना काय हांकां कोविडान सारकेंच घराक बांदून दवरलां? म्हजें हांच्या बद्दलचें कुवाडें सुटना, तुमकां सुट्टा जाल्यार सांगचें.
एक एकदा अशेंय जाता… सर्तींच्या निमणेक फकत आयोजक आनी निमणो पंगड सादर करपाचो उरला तोच उरता. कितली वायट परिस्थिती येता आसतली संयोजकांचेर देवूच जाणा. म्हाका याद जाता चार – पांच वर्सां पयलीं आमकां थारूच आसनासलो, कारण दर दिसा आमी चार – पांच सर्तींनी वांटेकार जातालीं, नवरात्रीचे णव दीस तर आमी घर केन्ना तें पळोवंक आनी ह्या वर्सां मोजकीच सात – आठ सर्तीं आयोजीत जाल्यो. हांचें कारण कितें आसपाक शकता?
कोविडान आमची संस्कृती, आमचे परंपरेची पुनर्बांदणी जातली काय? हीच मोठी खंत म्हाका आसा आनी ती सतायता. तशीच आयच्या तरणाट्या भुरग्यांकूय सतोवपाक जाय तरच आमी आमची परंपरा तिगोवपाची वाटचाल चालू दवरतलीं. आमचे लोकनाच, लोककला, धालो-फुगडी जगोवपाची भूक प्रत्येक तरणाट्यांक आसची हीच इत्सा.
प्रणिता शिरगांवकार
7507915039
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
