आंतरराष्ट्रीय अहिसा दिसा निमतान…….

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एकविसाव्या शेंकड्यांतलें विश्व खंयचे दिकेन चल्लां हाचो अदमास कसो घेवप? आंतरराष्ट्रीय पांवड्यार फाटलीं पावूणशें वर्सां झूज टाळपाच्या उद्दिश्टान वावुरतली एकवटीत राष्ट्रांची संघटना (यू एन ओ) संवसारांत शांती आनी भावकी वाडोवंक सोदता. मात, संघर्श आनी शक्तीच्या प्रदर्शनाच्यो देखी संवसाराच्या साबार वाठारांनी सदांच पळोवंक मेळटात. आनी ह्या वातावरणांत देशां-देशां मदली भासाभास, तरेकवार गुट आनी संघटनांची वाड, तांचे मदले संबंद आनी संवाद हांचे वरवीं शांतीचो सोद घेवप चलता. हिंसा टाळून विनाशाची भिरांत पयसावपाचे यत्न संवसारभर राष्ट्रां, संघटना आनी संस्था हांचे वतीन निरंतर चलिल्ले दिसतात. ह्या काळार शांती आनी धर्तरेची राखण हांचे मदलें नातें सोदप आनी ताका बळ दिवप हीच मनीसकुळयेच्या भवितव्याची वाट ही जाणविकाय वाडत आसा. हाची गवाय एकवटीत राष्ट्रांचे संघटनेन नव्या सहस्रकांत संवसारा मुखार मांडिल्ल्यो सहस्रकाच्यो उदरगत मोखी (मिलेनियम डॅव्हलपमेंट गोल्स – 2000 तीं 2015), आनी तगावक्षम उदरगत मोखी (सस्टेनेबल डॅव्हलपमेंट गोल्स – 2016 तीं 2030) हातूंत मेळटा.
उदरगत ह्या उतरान मनीसजातीक पिशें लायलां आनी ते सर्तींत आपूण फाटी उरूंक जायना अशें दर एका राष्ट्राक दिसता. हाका लागून सैमाक बुड्डून, धर्तरेक विद्रूप करून मनशाची भर करपाचें पिशेपण वाडत आसा, राष्ट्राराष्ट्रांतली सर्त, वाद आनी वारिशी वाडटा. ह्या दुयेंसाचेर वखद कितें असो प्रस्न वेळावेळार तकली वयर काडटा, पूण तितल्या वेळापुरतोच. संघर्शाची सुवात बदलता, पात्रां बदलतात, पूण प्रस्न बदलना.
अशा वेळार एकूच नांव सगळ्यांक याद जाता तें विश्वमानव महात्मा गांधीचें. ह्या मनशान वसणूकवाद, साम्राज्यवादाच्या ऐन भारार संवसारांतल्या म्हाबलाढ्य साम्राज्याक आव्हान दिलें आनी मनीसजातीक अन्याय, अत्याचार, हिंसाचार हातूंतल्यान आपले सोडवणे पासत एक खडेगांठ सर्वशक्तिमान आनी अदृश्य अशें अस्त्र दिलें जाचें नांव अहिंसा. ही गजाल विसाव्या शेंकड्यांतली. एकविसाव्या शेंकड्यांत हो विचार, ताचेर आदारिल्लो वेव्हार आनी ते तरेची भौशीक आनी राष्ट्रीय वा संवसारीक जीण हांकां सुवात आसा काय?
हो प्रस्न नव्या युगांत नवी जीण जियेवंक सोदतल्यांचे नदरेन चड म्हत्वाचो. कारण सैमीक संसाधनांचो उणाव, ताका लागून ताने-भुकेन मरणा पसून वाडटें दळडीर आनी स्थळांतर, असुरक्षीतताय, अस्थीरताय, अन्याय, वाद आनी झगडीं, अशांती आनी असमाधान, इपदा आनी अरिश्टां ही न सोंपणारी सांखळ सुरू जाता. हे सांखळेच्या गांचा-कांचांतल्यान सुटूंक एकविसाव्या शेंकड्यांत जल्मल्ल्यांक तांचीं सुखां, तांकां विज्ञानीक आनी वैजकी सोदांक लागून लाबूंक शकतलें दीर्घ आयुश्य आनी नवें मनीसपणाचेर आदारिल्लें विश्व साकार करूंक मेळिल्ली संद हांचो विचार केल्यार अहिंसा होच एक आदार दिसता. सहस्रकाचें उक्तावणाचें दसक (वर्स 2001 तें वर्स 2010) हाका यू एन ओन नांव दिल्लें – संवसारांतल्या भुरग्यां पासत शांतिकाय आनी अहिंसेचे संस्कृताये खातीर आंतरराष्ट्रीय दसक. हातूंत गांधीजीन दाखयिल्लीं, सांगिल्लीं, वापरिल्लीं आनी वाखाणिल्लीं दोन म्हान मानवी तत्वां आसपावतात तीं म्हणचे शांती आनी अहिंसा. तिसऱ्या सहस्रकांत मनशाक धर्तरेर सुखान जियेवंक ह्या दोन पांयांचेर निजी, भौशीक, राष्ट्रीय आनी आंतरराष्ट्रीय जीण उबारपाक कळूंक जाय, आनी हांचें मुळावण भुरगेपणांत पडल्यार तांचेर आदारिल्ली जीण जियेवप शक्य जातलें. हेच नदरेन शांती आनी अहिंसेची संस्कृताय अशीं उतरां आयल्यांत, आनी हे संस्कृतायेची उबारणी आमच्या भुरग्यां पासत करूंक सहस्रकाचें आनी एकविसाव्या शतमानाचें आरंभी दसक त्या दोन मुल्यांक ओंपलां.
सहस्रकाचे शिमेर जल्मल्लीं संवसारभरचीं भुरगीं आयचे घटकेक तांचे पिरायेचे पंचविशेंत वा तिशेंत आसात. तांकां ह्या दोन जिणेमुल्यांचें ज्ञान आनी भान आयल्यार फुडार – तांचो आनी संवसाराचोय – बरो करप तांकां शक्य आसा. हेच नदरेन यू एन ओन आनीक एक बरी गजाल केली ती म्हणचे अहिंसेच्या विचाराक संवसाराची मान्यताय मेळून तिची व्हडवीक कळची हे पासत गांधी जयंतीचो दीस हो संवसारीक अहिंसा दीस म्हण मनोवपाचें मानून घेतलें. ताका आतां पंद्रा वर्सां जालीं. एकवटीत राष्ट्र संघटनेन 15 जून 2007 ह्या दिसा घेतिल्ले तिच्या 61व्या वर्सांतले 271वे थारावणे प्रमाण ‘शिक्षण आनी लोकजागृताय हांचे वरवीं अहिंसेचो संदेश पातळावपाच्या उद्देशान’ हो अहिंसा दीस मनोवपाचो निर्णय जाला. आनी ह्या प्रस्तावाचे पुरस्कर्ते देश 140 आशिल्ले हाचे वेल्यान ह्या विशयाची गंभीरताय कळटा.
गांधीजी हें संवसारांतलें एक अजाप, अद्भूत, अप्रूप – अशें मानतल्यांचो आंकडो साप ल्हान ना, आनी अशें मानतल्यां भितर विचारवंत, तत्वज्ञ, शास्त्रज्ञ, उद्देजक, धरून गरीब-दुबळे, अनाडी-अशिक्षीत, असहाय्य-अबरगत अशे सगळे तरेचे लोक आसात. विसाव्या शेंकड्याच्या पयल्या अर्दांत मागाशिल्ल्या भारतांतल्या खेड्यापाड्यांतल्या निरक्षर, निर्बळ, निनांवी बायलांक “चरखा चला चला के, लेंगे, स्वराज्य लेंगे” इतले सादे सोंपे भाशेंत साम्राज्या आड झुजपाचो मंत्र दिवपी ह्या मांत्रिकान अहिंसा हें संवसारांतलें सगल्यांत बळिश्ट शस्त्र मानलें, आनी ताच्या मुखार वचून तें बळवंतांचें शस्त्र, भिवकुऱ्यां-भिजुडांचें न्हय हेंय स्पश्ट केलें. अहिंसा आनी सत्य हांकां वेगळावंक जावचीं ना हेंय सांगलें. अहिंसा हें शांतीचें साधन तशेंच तें शांतीक कारणूय बी.
आयच्या काळार सुदारिल्ल्या, फुडारिल्ल्या विश्वांत दर एकलो हापशी, आपसुवार्थी, असंतुश्ट आनी अतृप्त दिसता. आपलें सगळ्या तरांचें बळ वापरून हिंसेच्या मार्गान वर्चस्व दाखोवन आपले भोंवतणच्यांक, लागशिल्ल्यांक आनी पयसुल्ल्यांक भंया-भेश्टावणेन जिखिल्ल्याचो समज असले लोक बाळगितात. ह्या वातावरणांत शांती वयलेचाराक दिसल्यारूय मनामनांत राग, दुस्वास, संताप आनी सुडाची भावना हांचो थयथयाट चलता आनी हे सगळे भायर फुटपाचे संदीची वाट पळयत आसतात. ह्या असल्या काळांत अहिंसेचो फकत विचार पावचो ना, आचार गरजेचो. आनी दाखोवपा पुरतो आचार कांयच उपेगाचो न्हय, कारण हिंसा फकत हाता-पांयांनी, अस्त्रां-शस्त्रांनी, साधनां-आयिदांनी जायना, ती नदरा- उतरांनी, मनां- काळजांत, अंतरां- शिरंतरांनी वसता. थंयच्यान तिका हुमटावपा पासत आपलेपण, समजिकाय, भावकी, माया, मोग हांचे मळे रोंपपा- शिंपपाची गरज आसा.
गांधी जयंती भारतीय मनीस आसा थंय- थंय मनयतात. संवसार अहिंसा दिसा निमतान गांधीजीची याद करता. आमकां गांधीजीन अकरा एकवतां सांगलीं, सात पातकां दाखयलीं, तेच भशेन जिणेचे चार खांबे दिलेः सत्य, अहिंसा, सर्वोदय आनी सत्याग्रह. शांतीचो सोद अख्खो संवसार सदांच करीत आयला. नव्या सहस्रकांत मांडिल्ल्या तगावक्षम उदरगतीच्या मोखींनीय पांच पी आसात – पीपल (लोक), प्रॉस्पॅरिटी (समृद्धी), पार्टनरशिप (भागिदारी), प्लॅनेट (आमची धर्तरी) आनी पीस (शांती). ह्या सगळ्यांक अहिंसे बगर अर्थ ना. गांधीजीचें द्रश्टेपण आनीक वेगळें सांगूंक जाय?

नारायण भास्कर देसाय
9673222120