भांगरभूंय | प्रतिनिधी
माशेल गांवांत सून म्हूण येवन गांवाची विवीध मळां वेली ही म्हायती संकलीत करप, खणून काडप हें गिरवडीचें काम.
दरेका गांवाक आपलो असो खाशेलो तोंडावळो, आंगलोट, वळख, रूप आसताचशें ना. पूण कांय गांवाक आपली खाशेली आयडेन्टीटी आनी वेगळेंपण आसता. तें वेगळ्या वेगळ्या मानदंडां सयत ठांशीवपणान सहज दिसता. भुगोलीक नदरेन वा लोकसंख्येचे नदरेन गांव ल्हान आसूं वा व्हड. तो सांस्कृतीक दायजाचे नदरेन समृध्द आसूं येता.
माशेल हो असोच गांव. माशेलांत आमी भुरगेपणांत मान्नी पुनव पळेल्या. चित्रमंदीर थेटरांत ‘कभी कभी’ आनी हेर पिक्चरां पळेल्यांत. ताका तेंकून आशिल्ल्या मल्लांच्या माटवांत विक्रम गोखले आनी हेर नटांचीं मराठी नाटकां पळेल्यांत. माशेलांत पळेला चिखलकालो. देवळां, कामत घराब्याचें दत्तमंदीर ही गांवची व्हडली सासाय आनी पुण्याय. साम्राज्य बी आसचें तशीं स्कुलां गोंयांत आसात. माशेलांत आसा – शारदा मंदीर.
माशेल – समाजीक आनी संस्कृतीक अंतरंग, हें डॉ. रेश्मा खोलकार हांचें दाटगुळो घसघशीत पुस्तक हालींच उजवाडाक आयलां. वजनदार अशें हें पुस्तक. आशयघनतेचे नदरेन वजनदार तशेंच प्रत्यक्ष डिजिटल वजन कांट्यार दवरलें तेन्ना एक कील आनी सुमार 80 ग्राम इतलें वजन थारलें. दाट सुळसुळीत बरे प्रतीचो कागद. रंगीत डिझायनाची दोळ्यांक आवडपी ओडलायणी फाटभूंय. सोबीत रंगीत फोटे, अक्षरांचो फॉण्ट आकार दोळ्यांक वाचपाक बरो, वळीं मदलें अंतर फावोशें. फॉण्ट बारीक गच्च जालो काय वाचूं नजो जाता. माशेल गांवचो हो ज्ञानकोशा सारको संदर्भ ग्रंथ वा माशेल ready reckoner म्हळ्यार जाता.
माशेल हो फोंडें म्हालांतलो सोबीत सुंदर गांव. संस्कृती संपन्न, शांततायेचो वाठार. माशेलांतली कीर्त आनी संस्कृताय हांकां लागून माशेल गांव आपलें अशें वेगळें स्थान जोडपाक यशस्वी जाला. आपलो धर्म सांबाळपाक, पुर्तुगेजांची पिडापीड टाळपाक आपल्या घरादाराचो त्याग करून देवाची सासाय वा मुर्ती घेवन लोक माशेल सारकिल्ल्या वाठारांत आयले. देवकी हें प्रधान दैवत आनी हेर देव माशेल गांवांत स्थापीत केले. ह्या पुस्तकांत माशेल गांवांत मनयिल्ले सण, उत्सव, परबो, विधी, जात्रा, काले ह्या संबंदान विस्तृत म्हायती आयल्या. वैजकी, साहित्य, आध्यात्म, सुटके झूज, समाजसेवा, विज्ञान तशेंच गायन, वाद्य, नाट्य, चित्र, शिल्प, वास्तुशिल्प अशा वेगळ्या वेगळ्या क्षेत्रांतल्या कतृत्वी व्यक्तींची वळख आनी वावर हांचेरूय ह्या पुस्तकांत उजवाड घाला.
माशेलांतल्या नामनेक पाविल्ल्या मानेस्तांची वळख आनी जिवीत कार्य एका प्रकरणांत दिलां. तातूंत विद्वान महेश्वरशास्त्री सुखठणकार, वैजकी मळा वेले रामचंद्र वामन करंडे ऊर्फ फोंडूशास्त्री करंडे, प्राणाचार्य विठ्ठल भास्कर सुखठणकार, रामचंद्र कृष्ण कामत चंदगडकर (अण्णा) आनी विठ्ठल कृष्ण कामत चंदगडकर (अप्पा) हांचें कार्य विस्तारान सांगलां. आंगार कांटो हाडपी कांय प्रसंग लेगीत वर्णिल्यात. मधुकर आचरेकर हांकां गुरूचरित्राचें पारायण करपा खातीर रामकृष्ण चंदगडकर हांणी संपादीत केल्लो गुरूचरित्र ग्रंथ जाय आशिल्लो. तांणी तो विष्णूपंत जोशी हांचे कडेन मागलो. पूण तांणी तो दिवपाक टाळाटाळ केली. तो आमीच उच्च वर्णियांनी वाचचो अशें म्हळें. आचरेकर हांकां वायट दिसलें. उपरांत तांकां एक साक्षात्कारी अणभव जालो आनी तो ग्रंथ एका साधून हाडून दिलो. पानां 155-156. आचरेकरांचो पूत श्री दत्तावधूत संत हांच्या एका पुस्तकांत ही खबर हांवें वाचिल्ली. सविस्तर तपशील हांगा मेळ्ळो. ते म्हायतीक घटाय हाडपी 2017 वर्सा लालबाग मुंबयच्यान आयिल्ल्या पत्राचो निर्वाळो हांगासर रेश्मा खोलकार हांणी दिला.
गोंयच्या सुटके झुजांत वांटो घेवपी झुजारी कृष्णा परब हांची खोलायेन म्हायती पयलेच खेपे म्हाका मेळ्ळी. तांची धूव म्हळ्यार माशेल गांवांतल्या भौसा कडेन एकरूप जाल्ली कर्तुत्विनी फुडारी निर्मला सावंत. तांची वळख दिल्या. शास्त्रज्ञ डॉ. रघुनाथ माशेलकार हांणी आपल्या कर्तुत्वान माशेल गांव जगभर फामाद केला.
साहित्यिकांची जीण आनी कार्य हातूंत कांय मानेस्तांचो आस्पाव केला तो असो – बा. द. सातोस्कार, डॉ. दत्ताराम सुखठणकार, नुतन साखरदांडे, कृष्णा मधुकर सुखठणकार.
माशेल ही कलाकारांची, संगीतकारांची खाण. तबलें वादक गोविंद आमोणकार, पंडीत तुळशीदास नावेलकार, व्हायोलीन वादक रामकृष्ण आमोणकार ऊर्फ माशेलकार, हार्मोनियम वादक वसंत आमोणकार, शेनाय वादक हरी माशेलकार, नाट्य कलाकार गोविंद माशेलकार, मोहनदास सुखठणकार, शास्त्रीय संगीत गायिका विदुशी प्रचला आमोणकार, शिल्पकार आनी चित्रकार दयानंद वासुदेव भगत, चित्रकार कलाकार किर्तीकुमार प्रभू ह्या कलाकारांची वळख लेखिकेन पुस्तकांत करून दिल्या.
राजांगण हो आदल्या काळांतलो वास्तुकलेचो नमुनो. व्हडल्या रासवळ घराची मदली मेकळी उक्ती सुवात. ताचीय म्हायती दिल्या आनी समर्पक योग्य फोटे पुस्तकांत दिल्यात. आर्किटेक्ट कमलाकर साधले हांचो विचार लेखिकेन मांडला – आधुनीक बांदकाम पद्दतींत राजांगण ही संकल्पना व्हड प्रमाणांत आचरणांत येवपाक लागल्या. उजवाड आनी हवेशीर जाग्या बरोबर सैमाचेंय मोल हालीं स्थापत्यशास्त्रान मानून घेवन ते दिशेन पावलां उबारिल्लीं दिसतात.
ह्या लेखाचो समारोप करतना लेखिकेन राजांगण हें फक्त इतिहासीक वास्तूशास्त्र न्हय जाल्यार राजांगण म्हळ्यार कला, परंपरा आनी वैचारीक दृश्टीकोनांतल्यान घडयिल्ले समृध्दीचो नमुनो अशें म्हळां.
लेखिका रेश्मा अमीत खोलकार माशेल खांडोळेंच्या सरकारी महाविद्यालयांत कोंकणी शिकयता. माशेल गांवांत सून म्हूण येवन गांवाची विवीध मळां वेली ही म्हायती संकलीत करप, खणून काडप हें गिरवडीचें काम. येद्या आयसपयस आवांठाचें संशोधनाचें काम करपाक सोंशीकसाण लागता. उस्तून काडून, तपासून, खात्री करून म्हायतीचें खरेपण cross check करचें पडटा. गरज पडली तेन्ना लेखिकेन कर्नाटकांत लेगीत वचून धांवधपटी करून मंदिराची म्हायती मेळयली. खोलायेन संशोधन करपाचे हे यत्न तोखणाय करी सारके. कांय सुवातांनी शुद्धलेखनाच्यो चुकी उरल्यात.
लेखिकेचो पिंड मुळांत संशोधकाचो. अभ्यासकाचो. जें कितें बरयलां ताका पुश्टी दिवपाक तिणें पुरावे दिल्यात. ह्यो सगल्यो टिपो, नोंदी अखेरेक दिल्यात. त्यो सुमार 344 इतल्यो जातात. जें कितें बरयलां ताका तेंको दिवपी, सत्यता सांगपी, आदार खंयचो घेतला हो स्रोत दिवपाची संवय हालिंसराक ना जायत चल्ल्या. रेश्माबायचें कवतूक दिसता तें हे पद्दतशीर मांडावळीचे स्पश्टतायेक लागून. एक घसघशीत मोलादीक अलंकार रेश्माबायन कोंकणी सरस्पतीच्या गळ्यांत घाला. रेश्माबाय कडल्यान अशेंच दोळे दिपकावपी कार्य घडत रावूं अशी देवभूंय माशेलांतल्या देवां कडेन प्रार्थना. रेश्माची लक्तुबाय.
मुकेश थळी
फाेंडें
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
