भांगरभूंय | प्रतिनिधी
(मनीस कितलोय व्हड आसूं जर ताच्या मनांत समाजांतल्या दलित लोकां विशीं जर मोग ना त्या व्हडपणाचो कितें उपेग? … आतां मुखार…)
बाबा जेन्ना नगरपरिशदेचे उपाध्यक्ष जाले तेन्ना काम करपाची तांची पद्दत वेगळीच आसली. ते स्वता कर्मचारी लोकां कडेन मिळून मिसळून वागताले, तांच्यो समस्या अडीअडचणी समजून घेताले, दरेक विभागांतलीं कामां वेळार पूर्ण जावपाकूच जाय असो तांणी नेम केल्लो. त्याच बराबर नगरपालिकेंतल्या सगळ्या कर्मचारी वर्गान वेळेर कामाक येवपाकूच जाय असोय नेम केल्लो. पूण हे सगळे नेम ते आपुणूय पाळटाले. तांकां लागून सगळ्यांक बरी शिस्त लागली.
कुश्टरोग्याची जीण तांकां एक शाप दिसताली. फक्त आंगांतलो जीव वचना म्हणून ते जगताले. तांच्या मनांतलो भंय काडून तांकां स्वावलंबी आनी आत्मनिर्भर करपाचें काम बाबा आमटेंनी केलें. तांचो प्रस्न फक्त सहानुभुती आनी दया दाखोवन सुटपा सारखो नाशिल्लो, तांकां आर्थिकदृष्ट्या लेगीत स्वावलंबी करपाचें काम डॉ. आमटेंनी केलें.
कुश्टरारोग्यांची सेवा करपाक तांणी पयली ह्या रोगाचे गिज्ञान मेळयलें. इतलेंच नी वकील आसून तांणी एमडी ही पदवी मेळयली. अठ्ठावीस दोतोरां मदीं बाबा पयले आयले. हाका लागून सगळे कडेन तांची लोकांनी खूब तोखणाय केली. कुश्टरोग्याक बरे करपाक आनंदवन ही संस्था स्थापन केली. रोग्यांक बरे करपाक लागून तांणी ‘जर्मनी, अमेरिका, स्विझरलेंड या देशांतल्यान अत्याधुनीक वखदां मागयलीं. कितल्यातरी कुश्ठरोग्यांक रोगमुक्त करून तांच्या जिणेंत एक जगपाची आशा जागृत केली. सावित्रीबाई फुले भशेन तांकां तांची घरकान्न साधनाताई हिणें खूब आदार केलो.
आनंदवनांत दिसानदीस कुश्टरोग्यांची संख्या वाडपाक लागली. हे सगळे कुश्टरोगी फक्त समाजान भायर उडयल्ले नाशिल्ले तर तांकां तांच्या घरच्यांनी, सोयऱ्यांनी बी भायर घातलेले. तांका मोगान कोण लागीं करनाशिल्ले. म्हणून आनंदवन तांकां आपलेंशें घर दिसताले. हांगां कितलेशे कुश्टरोगी बरे जावन दुसऱ्यांक बरे करपाक लागले. पूर्णपणान बरे जाल्ले कुश्टरोगी काम करपाक लागले. फुलझाडां, फळझाडां, भाजीपालो बी रोवपाक लागले.
आनंदवनांतल्या कुश्टरोग्यांनी केन्नाच कोणाचकडेन भीक मागूना, थंयच्या शेताचे ते मालक जाले. डॉ बाबा आमटे हांणी तांकां एक बरी जीण जगपाचो मार्ग दाखयलो. तांकां वेगवेगळ्यो कला शिकपाक मनांत उमेद दिली. तरातरांचे वेवसाय, धंदे मेळोवन दिले. पायांच्या बॉटांक लागून ते खंय पयस वचपाक शकनाशिल्ले, अश्या कुश्टरोग्यांनी पावसाचें उदक सांठोवन दवरून हजारो मण भात पिकयलें. घाम गळोवन पिकयलेल्या धान्यांच्या राशीकडेन पळोवन एक वेगळीच खोशी तांच्या तोंडाचेर दिसताली. आनंदवनांत दूद हाडून दिवपाक कोण तयार नाशिल्ले. हांगां गाय- म्हशी, बी पोसपाक लागले.
एकदां अमेरिकेंतले लोक भारतांत भोंवपाक आयले. तांणी आनंदवनाक भेट दिली.’ थंयचें वातावरण पळोवन तांकां खूब खोशी जाली. सगळो परिसर भोंवून पळयतना कुश्टरोग्यांची ‘जिदद, आत्मनिर्भरता फुलझाडां, शेती, फळझाडां, भाज्यांचे मळे, दुदाचो वेयसाय, कुकुटपालन अश्या वेवस्थेंतल्यान दिसताली. बाबांक आनंदवन तयार करताना कितल्योश्यो आडखळी आयल्यो. पूण ते केन्नाच बेजार जाले ना. दरेक वेळार आडखळींतल्यान मार्ग काडीत रावले. खर परिश्रम केल्या शिवाय जिणेंत खंयचीच गजाल साध्य जायना हें तांणी दाखोवन दिली.
डॉ. आमटेन फक्त कुश्टरोग्यां खातीरूच वावर करुना. बाकीच्या सामाजीक प्रश्नांचो बी ते विचार करताले. दृष्टी नाशिल्ल्या भुरग्यांक समाजांतले दुश्ट आनी गूंड लोक भीक मागपाक लायताले. तांचो शारिरिक आनी मानसीक छळ करताले., तांकां मोगान कोण लागीं करनाशिल्ले,’ तांकां लागीं करपाचें काम डॉ. बाबा आमटे आनी तांची घरकान साधनाताईन केलें.
अनाथ,निराधार अश्या भुरग्यां खातीर तांणी गोकुळ ही शाळा उगडल्ली.आनंदवना सारके गोकुळा संदी निकेतन अशोकवन, मुक्ती, सदन अशें कितलेशे उपक्रम तांनी स्वता राबयले.
डॉ बाबा आमटे हांणी केल्ली अखंड समाजसेवा आनी मानवसेवा लक्षांत दवरून वेगवेगळ्या संस्थांनी तांचो भोवमान केला. तांकां सन्मानूय प्राप्त जाला, पद्मश्री (1971), पद्मभुषण (1978 ), जमनालाल बजाज (1979), कृषीरत्न (1982), सामाजिक न्याय पुरस्कार (1984).
जी व्यक्ती समाजाची सेवा करपाक आपली जीण व्यतीत करता अश्या महान व्यक्तींचो आदर्श आतांच्या नवीन पिळगेन सदांच दवरपाक जाय. आमी थोर व्यक्तींच्यो जयंती मनयतात पूण डॉ बाबा आमटेच्या नांवाची केन्नाच याद जायना. आतांच्या तरणाट्यांनी तांचो आदर्श सदांच दोळ्यां मुखार दवरपाक जाय. तांच्या जिणेंतल्यान प्रेरणा घेवपाक जाय जाल्यारूच आमी तांच्या कार्याची खरी पावती दिली अशें आमकां दिसतलें.
(उत्तरार्ध)
प्रा किशोर वासुदेव वझे
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
