मटको

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हांव स्कूटर स्टॅण्डार लायतां थंय आसा, हो कोणाले तकलेर थापट मारून धांवतालो म्हूण कोण जाणा. ‘आरे पडशीत पडशीत’ म्हणटा म्हणसर हाणें म्हज्या फुड्यांत घालून घेतलें. पावसाचे दीस, चोंय वटेन निसरट. बाबड्याचे हात झरकटले, कपडे लोळ्ळे. वयले वटेन भुरग्यांच्यो कुयो आनी हांसपाचो आवाज येवंक लागलो. हांवें बेगीबेगीन हाका उठयलो, कपडे झाडले, धोंपरां बी पुसलीं जाल्यार हाचे हात- पांय कडकडटात. पांयां पोंदची माती घेवन हांवें भोंवतणी ओवाळून उडयली. ‘मीस हें कितें कोत्ता? आमी ऍशें कोन्नाय.’
‘आसूं रे आमी कोत्ताय,’ अशें म्हणून ताका म्हजे कडलें उदक पिवंक दिलें आनी घेवन शाळेच्या ऑफिसांत गेलें. व्हदळचे कुयो घालपी भुरगे मजा पळोवंक वाटेर राविल्ले तांचेर एक धेंगसो घालचो पडलो. ऑफिसांत व्हरून झरकटिल्लें थंय तांबडें वखद लायलें. तो पांय ओडीत ओडीत गेलो. ‘सवकास चल’ म्हूण सांगून हांवूय हात धुवंक गेलें. उपरांत, हांव पांचवेच्या वर्गांत वतालें तेन्ना मदीं एक फावट तो वयल्या वर्गांतले इस्कादी वेल्यान देंवताना दिशिल्लो.
‘मोडक्या घराची आपजीण’ (An Autobiography Of A Broken House) ह्या विशयाचेर बरयात म्हूण, आठवेच्या वर्गांत निबंद दिलो. वर्गांत भोंवतां भोंवतां हांव हाचे कडेन गेलें जाल्यार हो सांगता, ‘मीस, मुगे पांव दुखोता.’
‘व्हदळ तूं वयर धावेचे क्लासींत गेल्लो तेन्ना तुजो पांय दुखऽऽऽ नाशिल्लो?’
‘मीस मुगे काम आहलोले म्हूण आंव गेलेलो मुग्या फ्रॅन्डाक मेळपा.’
हांवें ताचे चोपडेचेर नदर भोंवडायली जाल्यार थंय निबंदाचें अजून एक उतर दिसऽऽ नाशिल्लें. हो भुरगो साश्टीकार. हांगा बोर्डीगांत रावता. खूब हुळहुळीत. बरोवंक, वाचूंक फाटीं. कोणालेय तकलेर थापटां मार, कोणांक चाळय, नांवां दवर, वर्ग चालू आसताना तरेकवार आवाज काड… असलीं मस्तेपणां तो बेस बरीं करपी. केन्ना शिकोवंक दिना, बरोवन घेना. हाका एकट्याक लागून ह्या वर्गांत येवप म्हणल्यार व्हड संकट येतालें. ताका एका जाग्यार बसयता म्हळ्यार शिकोवपाची इत्सा मरताली आनी वेळूय सोंपतालो. पूण, कोण जाणा कितें आज हो उग्गी निबंद बरोवंक बसलो. म्हाका दिसलें ‘पांव दुखोता’ चो परिणाम म्हूण हो आतां धड बसला.
सुमार विशेक मिनटांनी ताणें खूब कश्टान, व्याकरणाच्या सगळ्या नेमांचेर उदक सोडून, कोंबडेचे दोके कशा अक्षरांत निबंदाचेर एकूच वाक्य बरयलें. वाक्य आशिल्लें, ‘मोडक्या लागोनू खूब घारां पिड्ड्यारू जाताय ऍशें आंव जाणा.’ वाक्य वाचून हांव हांसलें. ‘हें कितें बरयलें रे तुवें?’
‘वोय मीस, आंव जाणा न्हूय, लोक मोडको खेवता आनी दुडू काबार कोत्ताय. मागी घारान पोयशे आसोनाय मीस. केन्ना केन्ना मोडको लागोता, केन्ना लागोनाय. सोद्दा लोक (Luck) नासोता न्हूय. मागीर ते रिणां बा काट्टाय आनी मागी फारीक कोन्नाय, सोरो बा पिताय, भुरग्यांक बा मात्ताय. मीस मुगे डॅडा मोडको खेवता, सोरो पिता आनी मामीक बा मात्ता. मामी सोद्दा रोडटा. म्हूण म्हाका हिंगा हाडन दोल्ला. मीस, तूं काजार केन्ना जातेली? आंव सांगोता न्हूय तुका, तुगे काजार आसतो
तेन्ना तूं चोय आ, तुगे न्होवरो मोडको बा खेवता, सोरो बा पियेता जाल्यारू. तेगे मोडको खेवपा आनी सोरो पिवपा सोंवोय आहाय जाल्यारू तूं तेगे बारी काजार जायी नाकाय मीस.’
ताच्या तोंडांतल्यान हीं जाणवायेचीं उतरां आयकून म्हजें काळीज हाल्लें. आशिकुशीचें सगळें सुन्न जालें. मन रडूंक लागलें. हांव भरकट्टां हाची जाणविकाय जाली.
‘आरे मोडकें घर म्हणल्यार मोडिल्लें घर. ज्या घराचे नळे पडल्यात, वांशे मोडल्यात, वणटी कोसळ्ळ्यात अशें. अशा मोडक्या घराचेर निबंद बरोवप तो. सुरवेकूच सांगिल्ले न्ही हांवें सगळें?’
‘मीस आये तेदना तुगे आयकोले ना. आंव सोदमोलो दुडू दिवनू मोडको खेवतात तेगेर निबंद बरोवपा हा म्हूण.’
‘आरे! शाण्या ताका मटको म्हणटात; मोडको न्ही. आनी तें ‘म ट को’ अशें बरोवप. विशय दिल्लो घराचेर आनी तुजे तकलेंत निबंद आसा मटक्याचेर; लक्ष नासलें म्हणकच अशेंच जाता.’ हांवें समजावणेच्या सुरांत सांगलें.
‘आ तेशें?? आतां सोदमोलें मीस. बोरोयतां बोरोयतां.’ अशें म्हणून तो परतून बरोवंक लागलो. भुरग्याची म्हाका काकुळट आयली. दिसलें, दीसभर तवनासपणां करपी हो शाळेंत येवन आज मेरेन जें शिकूंक पावूंक ना ताचे परसूय जिविताचें सार शिकोवपी आनी काळीज पिळून काडपी अशे अणभवाचे धडे ताचें आयुश्य ताका शिकयता. हो तोच भुरगो जाच्या मस्तेपणांक लागून फाटले स म्हयने जाले ताचे तकलेंत उजवाड पडचो म्हण हांव यत्न करतां; आनी आज तोच, शाणो भुरगो कसो, आपले आवयक जें दुख्ख भोगता तें म्हज्या वांट्याक येवचें न्हय म्हूण म्हाका सादूर करता. हाका ‘मोडक्या घराची आपजीण’ बरोवंक कळूं वा ना कळूं पूण ‘जिवीत’ मात कळ्ळां हें खरें. अज्ञानांतल्यान सज्ञान म्हणटात तें हेंच काय?

सिद्धी गांवस
7038177829