भांगरभूंय | प्रतिनिधी
पॉक्सो कायद्यांतलो एक ‘ब्लायंड स्पॉट’
न्यायालयान मानलें की अशे परिस्थितींत, जंय केश चालू दवरल्यार फायद्या परस नुकसान चड जावपाची शक्यताय आसा, थंय न्यायालयान हस्तक्षेप करचो.
हालींच एका खटल्यांत, दिल्ली उच्च न्यायालयान एके कठीण परिस्थितीचेर विचार केलो, जंय कायदो आनी प्रत्यक्षांतली परिस्थिती हांचो मेळ बसप सोपें नाशिल्लें. ‘हरमीत सिंग आड दिल्ली राज्य’ ह्या खटल्यांत, न्यायालयान तपासलें की ‘भुरग्यांचें लैंगिक अपराधां सावन संरक्षण करपी कायदो, 2012’ (पॉक्सो) हांतल्यो कडक तरतुदी कशे तरेन संबंदीत मनशांच्या खऱ्या जिविता कडेन संघर्श करूंक शकतात.
हो खटलो एका तरणाट्या जोडप्या विशीं आशिल्लो, जंय चल्याची पिराय 22 वर्सां आनी चलयेची 17 वर्सांची आशिल्ली. फुडें तांणी लग्न केलें आनी तांकां एक भुरगें जालें. म्हत्वाची गजाल म्हणल्यार, चलयेन केन्नाच कसलीच कागाळ केली ना. कायद्या प्रमाण, बाळंतपणाच्या वेळार ती नेण्टी (अल्पवयीन) आसा हें कळटकच रुग्णालय प्रशासनान पुलिशेक खबर दिली आनी तेन्नाच ही केश सुरू जाली.
न्यायालय मुखार मुखेल प्रस्न आशिल्लो तो, कायद्या प्रमाण दर एके नेण्टे व्यक्तीक ‘पिडेस्त’ (victim) मानतात, जरी ते व्यक्तीन आपणाचेर अन्याय जाला हें मान्य करूंक नासले तरीय. ह्या प्रकरणांत चलयेन स्पश्टपणान सांगलें की ती स्वखोशयेन त्या संबंदांत आशिल्ली आनी तिका ही केश फुडें व्हरपाची इत्सा ना. तिणें न्यायालयाक हेंय सांगलें की जर तिच्या घोवाक ख्यास्त जाली, तर तिचो संसार मोडटलो आनी तिका तशेंच तिच्या भुरग्याक कोणाचोच आदार उरचो ना.
न्यायालयान सांगलें की ‘पिडेस्त’ म्हणल्यार सामान्यपणान अशी व्यक्ती जिचेर कसलो तरी अन्याय वा दुखापत जाल्या. पूण हांगा चलयेच्या म्हणण्या प्रमाण तिचेर कसलोच अन्याय जावंक ना. हाका लागून एक विचित्र परिस्थिती निर्माण जाली, जंय कायदो तिका ‘पिडेस्त’ मानतालो पूण प्रत्यक्षांत तिका तशें दिसनासले.
न्यायाधीश महोदयान अशेंय नमूद केलें की भारतभरच्या जायत्या न्यायालयां मुखार अशे खटले आयल्यात. जेन्ना जोडपें लग्न जावन आपल्या भुरग्यां सांगाता सुखी संवसार करता, तेन्ना अशे गुन्यांव रद्द करपाचो निर्णय न्यायालयांनी घेतला. अशा खटल्यांत मुखार वचप गरजेचें ना आनी ज्या मनशांक कायदो संरक्षण दिवंक सोदता, तांकाच हाका लागून त्रास जावंक शकतात, अशें न्यायालयांक दिसलें.
निमाणें, उच्च न्यायालयान सांगलें की कायद्याचें कुड्डेंपणान पालन करपा परस ‘न्याय’ दिवप चड म्हत्वाचें आसा. न्यायालयान मानलें की अशे परिस्थितींत, जंय केश चालू दवरल्यार फायद्या परस नुकसान चड जावपाची शक्यताय आसा, थंय न्यायालयान हस्तक्षेप करचो.
हो निकाल दाखयता की ‘पॉक्सो’ सारके कायदे जरी भुरग्यांच्या रक्षणा खातीर आसले, तरी तांचो उपेग जतनायेन आनी समजीकायेन करपाक जाय. केन्ना केन्ना कायद्याची कडक अंमलबजावणी अयोग्य निकालांक कारणीभूत थारूंक शकता, देखून खऱ्या अर्थान न्याय करपा खातीर न्यायालयांनी प्रत्यक्ष परिस्थितीचो विचार करप गरजेचें, अशें म्हाका दिसता.
गोंयांतूय, न्यायालय आनी वकील अशा प्रकरणांक चड अणभवतात, जंय दोन नेण्टे व्यक्तीं मदल्या संमतीच्या संबंदांक लागून ‘पॉक्सो’ कायद्याच्यो कडक तरतुदी लागू जातात. ही परिस्थिती कायद्यांत सुदारणा करपाची गरज दाखयता. कायदेशीर मळार हाचेर एक उपाय चर्चेत आसा, तो म्हणल्यार ‘पॉक्सो’ कायद्यांत “रोमियो अँड ज्युलिएट कलमाचा” (Romeo and Juliet clause) आस्पाव करप. ही एक अशी तरतूद आसतली जी पिरायेन ल्हान आशिल्ल्या मनशां मदल्या संमतीच्या संबंदांत आनी शोषण करपी गुन्यांवांत फरक करतली.
अशा कलमाक लागून कायद्याचो मूळ उद्देश दुबळो जावचो ना, पूण अशे केशींत निरपराध मनशांक त्रास जावचे नात, जंय खटलो चलोवन कसलोच फायदो नासता आनी उलट संबदीत मनशांचेर अन्याय जाता. अशी एक नेमकी सुदारणा कायद्यांत समतोल हाडपाक मदत करतली, जेणें करून कायदो आपल्या ध्येयांत घट्ट उरतलो आनी त्याच वांगडा मानवतावादीय आसतलो.
(कळोवणी : हो लेख फकत म्हायती आनी जागृताये खातीर बरयला. कोणेंच हाका ‘कायदेशीर सल्लो’ समजुचो न्हय.)
अॅड. विनायक डी. पोरोब
99231 46840
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
