इश्टागत

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भावंडांनो,
अशें म्हण्टात की मनशान सदांच बरी इश्टागत धरची. म्हळ्यार बऱ्या मनशाच्या सांगांतान रावचें. बरे मनशाच्या सांगांतान रावलो म्हणटकच बऱ्यो संवयों लागतात. बरे विचार मेळटात आनी नकळटां ताचेर जाल्ल्या बऱ्या संस्कारानीं ताका बरो मान मेळूंक लागता. चार चौगां मदी ताका बरी सुवात फावो जाता. देखूनच तुमचे दरेकल्याचे आई-बाबा तुमकां बरे विचार मेळचे, तुमचेर बरे संस्कार जावचे म्हण सदांच बरे वागणुकेच्या, बऱ्या सभावाच्या भुरग्यां वांगडा इश्टागत जोडूंक सांगतात. सांगतात न्हय ? म्हण्टकच आई-बाब, घरचीं मनशां सांगतात ते सदांच आयकूंक जाय. आयकतलीं न्हय ? तशें जाल्यार तेच तरेची ही काणी आयकयात.
देवान निर्मिल्ल्या ह्या सोबीत सैमांत एक कावळो आनी एक कवडो हांचे भितर इश्टागत जमली. तांचे भितर इश्टागत कशी जाली हें दोगांयकय याद नाशिल्लें तरी लेगीत वांगडा भोंवप, खावप बी तांचे भीतर जातालें.
एका दिसा एका रुखार बशिल्ले कडेन, गजाली मारतां मारतां एक मनीस आपल्या माथ्यार एक धंयाचो बुडकुलो घेवन रुखा पोंदच्यान, वाटेन वता आसतना तांचे नदरेक पडलो. वासा वेल्यानूच कावळ्याक बुडकुल्यांत धंय आसा म्हणपाचें कळ्ळें. वाटेर वत बरेंच कडक आशिल्ल्यान त्या मनशाक थोडो वेळ विसव घेवचे खातीर रुखा पोंदां बसचें अशें दिसलें. ताणें माथ्यावेलो बुडकुलो सकयल दवरलो. माथ्यार चुंबळीत आशिल्लो तुवालो ताणें बुडकुल्याच्या तोंडार धांपलो आनी विसव घेवपा खातीर रुखा पोंदा बसलो.
कुशीक दवरिल्ल्या बुडकुल्यांत धंय आसा तें थोडेशें खावचें ह्या हेतान कावळो त्या मनशाची नदर चुकोवन बुडकुल्या सरी आयलो. हळू हळू चोचींन तुवालो कुशीक काडून ताणें बुडकुल्याचें तोंड उकतें केलें. आनी चार-पांच वेळा चोंच बुडोवन धंय खालें. तें पळोवन कवड्यान ताका शिटकायलो,
“हें पळय काऊ तूं कितें करता तें बरोबर न्हय. कोणाच्याय बुडकुल्यांत अशें तोंड घालून खावप बरें न्हय. तुवें त्या धंयवाल्यालें धंय उश्टें केलें. ” कवड्याचीं उतरां आयकून कावळ्यान म्हळें, “तूं मरे सामकोच भोळो. श्राद्धावेळार म्हाका कोणूय वाडी दवरून वाडटा. पुणून ते परस म्हाका अशें मनशाक फटोवन खावपात चड मजा आसता. यो, तूं खावन तरी पळय.” पूण कवड्यान सकल देवून धंय खालें ना. कावळ्याक म्हळें, “तूं तशें खाता तें चोरी करून खाल्ल्या भशेनच जाता. चोरी केन्नाय करची न्हय. तुवें तशें चोरून खाल्यार ताका बाबड्याक कितलें लुकसाण जातलें जाणा? तशें चोरून खांव नाका रे. यो वयर आनी असो म्हजेसरी बस.”
कावळ्यान कवड्याची सांगणी आयकली ना. ताणें कवड्याक म्हणलें, “तूं मरे साधूच आसा. इतलीं प्रामाणिकपणां ह्या संवसारांत उपकारनात. तसल्यानीं तुजें पोट भरचेंच ना पळय. मोन्यानी खाला यो आनी खा.” आनी कावळ्यान आनीक धंय खावपाक सुरवात केली. कवड्यान मात कावळ्याचें उतर आयकलें ना. तो वगीच रुखाचे खांदयेर बसूनच रावलो. धंय खातां खातां कावळ्याचें पोट भरत आयलें. तेच तंदरेंत कावळो आपली चोंच फापडून निवळ करता आसतना ताचे चोंचींतल्यान दोन थेंबें धंयवाल्याच्या मुस्तायकेचेर पडले. आतां धंयवाल्याक जाग येतली हें कावळ्यान पारखिलें आनी धंयवाल्याची नदर पडचे पयलीं तो उडलो आनी दुसऱ्या रुखाचेर वचून बसलो. हे वटेन..
धंयवालो सावचीत जालो. आपल्या बुडकुल्याचें तोंड उकतें पळोवन आनी आपणाचेर पडिल्ले धंयाचे थेंबें पळोवन तें कोणें उकतें केलें हाची सुलूस घेवचे
खातीर ताणे हेवटेन तेवटेन पळयल्या
उपरांत रुखार पळयलें. ताका रुखाचे
खांदयेर कवडो बशिल्लो दिसलो. ताणेंच आपलें धंय खालां अशें येवजून धंयवाल्यान हळूच कुशीक आशिल्लो एक गुणो हातांत काडलो.
“म्हज्या धंयाची लायली वाट आनी वयर वचून बसला? राव दाखयतां तुका सारकें!”, अशें म्हणून धंयवाल्यान कवड्याचो तीर धरून नेटान फातर शेवटिलो. कवडो दुसऱ्या रुखार बशिल्ल्या कावळ्या कडेन पळयतालो तेच वेळार धंयवाल्यान शेवटिल्लो फातर बसून एकाच खिणांत पांखांटो मोडून तो दुसरे खांदयेर पडलो. पांखांटो मोडिल्ल्यान आकांतान तो फडफडूंक लागलो.
“मर थंयच, जाय आनीक खावपाक म्हजें धंय ?” अशें म्हणत धंयवालो माथ्यार बुडकुलो घेवन फुडली वाट चलत रावलो.
उल्हासभाई