अचूकतायेचो सोद घेवपाचें आव्हान

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

उत्तराखंडांतलो पत्रकार अरुण शर्मा ‘कुटुंब’ ह्या माथाळ्या खाला व्हाॅट्सअॅपा वेल्यान फाटल्या कांय दिसां सावन सुविचार धाडटा. राष्ट्रभाषा हिन्दीचो उपेग करून सुविचारांतल्यान माध्यमां मदीं सकारात्मकता हाडपाची मोख ताणें दवरल्या आसुंये. आदीं इंग्लीश भाशेंतल्यान ताच्यो सकाळीं ‘गुड मॉर्निंग’ मेसेजी येताल्यो. अचकीत हे बदल ताचे मदीं जाले अशें न्हय, बदला पासत ताणें पुराय तयारी केल्या. हालींच ताचो बापूय देवागेर गेल्ल्यान ताची जापसालदारकी वाडल्या…. आनी सकारात्मकतेची वाट चल्ल्यार आपल्याक लाव जातलो, हेंय ताका होल्मलां आसतलें. देश पांवड्या वेल्या पत्रकार संघटनेचो तो एक फुडारी आशिल्ल्यान ताका केंद्र सरकार करता त्या नव्या कायद्याची जाणविकाय आसा. नवो केंद्रीय कायदो धांवपी, उडपी पत्रकारिता, माध्यमांचेर नियंत्रणां दवरपा खातीर आसा अशे संकेत केंद्रीय माहिती आनी प्रसारण मंत्री अनुराग ठाकूर हांणी हालींच एके कार्यावळींत उलयतना दिल्यात.
उंच उंच उडटल्या माध्यमांत शिस्त हाडपाक, तांचे राखणे खातीर मिडिया कावंसील जावचें, ही मागणी श्रमीक पत्रकार संघटना बरोच तेंप जालो करतात. त्या कावंसीलाचेरय केंद्र सरकार निर्णया मेरेन पावपाची शक्यताय आसा. वरिश्ठ पत्रकार राजदीप सरदेसाय हांणीय आपल्या लेखांतल्यान हाच्यो अचूक खबरो समेस्तांक मेळपाची गरज उक्तायल्या. पिरायेची साठी लागीं येतना माध्यमांतल्या विस्कळीतपणा बद्दल खंत उक्तायतना तांचे कडेन निश्चीत भितरली, भायली माहिती आसतलीच. राजदीप हांचे पत्रकारितेचो आरंभ दिसाळ्यांतले खबराकार म्हणून जाल्लो. मजगतीं, ते फकत व्हिज्युअल मिडिया खातीर वावुरले, अदीं मदीं दिसाळ्यांतल्यान लिखाण करताले. तांचे वरी हेर वरिश्ठ पत्रकार दिसाळ्यांतल्यान स्तंभलेखन करतात, ते फकत स्तंभलेखक ह्या नात्यांतल्यान न्हय जाल्यार पत्रकारांक अचूक माहिती दिवपाचे, तांचे लागणुकेंतल्यान, मनांत जें आसा तें सांगपा पासत. पिरायेचीं 30- 35 वर्सां पत्रकारिता वेवसायांत आशिल्ल्यान तांकां लागणूक, जापसालदारकी, पत्रकारिते विशींच्या कायद्याचें गिन्यान आसा. तांचे पत्रकारितेची सुरवात वर्कींग जर्नलिस्ट म्हणून जाल्ल्यान तांणी जेन्ना- जेन्ना पत्रकारितेचेर केंद्र सरकार चेंपण हाडपाक सोदता तेन्ना विरोधय केलो, आपूण जावन नियंत्रणां घालून घेतलीं, संघटनाय स्थापन केली. एक दिसाळें खबरां चॅनेलाक उर्बा दितालें तेन्ना नियंत्रण दवरप, समजिकायेन एकामेकांच्या फाटल्यान उबें रावप, प्रकरण हाता भायर वता तेन्ना राखणय दिवपाक एकठांय रावप शक्य जातालें.
पत्रकारितेंत येवपी राजकारण, राज्या राज्यांतल्यान सुरू जाल्ली व्हिज्युअल, एसएमएस, अॅप मिडिया, वॅब माध्यमां नियंत्रणा भायर वतात तेन्ना राखणे खातीर वरिश्ठांकय कायद्याची गरज दिसल्यार अजाप जावचें न्हय. पत्रकार राजकारणांतय आयल्यात, तांचो आंकडो आनीक वाडटलो अशें दिसता. केंद्र सरकाराक ताची सुलूस लागिल्ल्यान वरिश्ठ पत्रकार, सरकारी माध्यमांतल्या अधिकाऱ्यांची समिती करून कायदे केल्यार पत्रकारितेचो फुडार सुरक्षीत उरपाची आस्त आसा. मात, पत्रकारां खातीर कायदे करतना पत्रकारांक विश्वासांत घेतल्यारच ते कांय वर्सां उरतले, तातूंतल्यान पत्रकारितेंत विश्वासपात्रताय उरतली.
पत्रकारितेचे कायदे तशे खूब पोरणे, कांय 60 वर्सां आदलेय, अणभवी पत्रकारांनी, कायदे तज्ञांनी ते तयार केल्ले, वेतन आयोगय आशिल्ले, बदलाचें वारें आयलें पूण सवकासायेन. फाटल्या 10 ते 15 वर्सां पत्रकारितेंत जाल्ले बदल पळेल्यार कायद्यांची फेररचणूक बेगीन जावप गरजेचें.
कायद्याचें फेररचणुकेंत पत्रकार, खबराकार, स्तंभलेखक, संपादक, मिडियाचे धनी, संचालकांची व्याख्या स्पश्ट जावचीच ते भायर मिडियाची लागणूक, पत्रकारांचे हक्क हे विशीं स्पश्टता आसची. पत्रकारितेंत येवपी कमी आशिल्ले तेन्ना कोणेंय उठप आनी आपल्याक पत्रकार म्हणून घेवप, ताणें बरयल्ल्या लिखाणाची जबाबदारी संपादप्यान घेवप हें पयलीं एकादरें उपकरतालें. आतां पत्रकारितेंत येतल्यांची, येवपाक सोदतल्यांची संख्या वाडत आशिल्ल्यान, दिसाळींय मल्टी-मिडियांत गेल्ल्यान खबराकार, संपादप्यांकय मल्टीटास्कर जावचें पडटा. पत्रकारिता म्हळ्यार ग्लॅमर अशें चित्र निर्माण जाल्ल्यान पत्रकारितेचें सपन पळोवपी खूब आसात. तेच पासत पत्रकारिता म्हळ्यार फकत ग्लॅमर न्हय जाल्यार 48 वरां ऊठ बस करप, माहिती दित रावप, बरयत रावप, ती सत, अचूक समजून घेवप हें म्हत्वाचें. बरयतल्यांचेर, सांगतल्यांचेर जबाबदारीचें वजें आसता हें विचारांत घेतल्यार नित्य बरोवपी फुडारांत उरतले व्हय? बरयतल्याचेर बरपावळीची जापासालदारकी धुकल्ली तरी संपादपी, धनी जबाबदारयेंतल्यान मेकळे जातात व्हय? ह्या प्रस्नाच्यो जापो कायदे करतल्यांक सोदच्यो पडटल्यो. जापसालदारकी, वेवसाया कडेन बांदिलकी आशिल्ले, अचूक माहिती दिवपी पत्रकार घडोवप गरजेचें अशें सरकाराक दिसलें तरी वरिश्ठ, अणभवी, अश्टतासांच्या पत्रकारांक कायद्याचे बांदावळींत आसपावन घेतले बगर तें जावप कठीण.
पत्रकार म्हळ्यार समाजमनाचो आरसो, चलता भोंवतना जें दिसता ते पळोवप, मेळोवप, तें कागदार बरोवप, वर्तमानपत्रांत, नेमाळ्यांत छापून हाडप, आकाशवाणी वेल्यान समेस्तां मेरेन पावोवप हो अर्थ शब्दकोशांत, श्रमीक पत्रकारिते विशींच्या कायद्यांतय मेळटलो. तीस- पस्तीस वर्सां आदीं तोच मंत्र दित पत्रकारांची पिळगी घडोवपी गोंय, गोंयकार, गोंयकारपण राखपाचो ध्येयवाद मुखार दवरपी वरिश्ठ संपादपी चंद्रकांतबाब केणी आयज आशिल्ले जाल्यार? सगल्या संपादप्यांचो एकवट घडोवप तांकां शक्य जातलें आसलें व्हय?
केणीबाब बदलाक आपणावपी, नव्याक येवकार दिवपी, ध्येयवादाचें नवें बीं रोवपी. पक्षांतरांतल्यान राजकी अस्थीरताय गोंयांत येवंक लागली तेन्ना तें हेर संपादप्यांक घेवन राज्यपालां कडेन धांविल्ले. ‘गोंयांत राष्ट्रपती राजवटच बरी’ हो एकच माथाळो तेदे वेळार दिसाळ्यांनी झळकल्लो. तेच अस्थीरतायेंतल्यान आपलो आदर्श आयजय दवरपी आदले मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकार हांचे वरी नेतृत्व घडलें. केणीबाबांचो व्हड वांटो तांकां घडोवपांतय आशिल्लो. समेस्तां आड सरकारान घेतिल्ल्या निर्णयाचेर खरपणान ते बरयताले, सत मांडटाले आनी समेस्तांक जाय तेंच सरकारा कडल्यान मेळोवनय दाखयताले. तांचें उतर मानून घेवपी पयलींचे मुख्यमंत्री प्रतापसिंह राणे, आदले हेर मुख्यमंत्री, राज्यपालय आशिल्ले.
तरसादी परस पेन श्रेश्ठ म्हणपाचे दीस मातशे फाटीं पडले, समाजीक बदला वांगडा पत्रकारिताय बदलली तरी आयजय संपादप्यांच्या उतरांक, कांय पत्रकारांक मोल ना अशें न्हय. उजवें डावें आसताच आनी खंय तरी सरकार आपल्याक जाय तें करूनय घेता, स्वार्थय आसता पूण सदां ताका जैत मेळटलें? अचूकतेचें, विस्वासपात्रतेचें व्हड आव्हान पत्रकारां मुखार आसा, कुशळ पत्रकार घडोवपा खातीर संपादप्यांनी येत्न करपाक जाय.
दिसाळीं फकत व्हिज्युअल मिडियाचे शिमेंत नात जाल्यार वॅब, वॉट्सअॅप, यू-ट्यूब हेर माध्यमांत माहिती तंत्रज्ञानांतल्यान पावल्यांत. ‘चिमण्यां’च्या वाडिल्ल्या आवाजाचेर मर्यादा घालपाच्या वावरांतल्यान धनयांक पत्रकार, जासूस जावचें पडटा. वेवसायीक पत्रकारितेंतल्यान संपादपी, पत्रकारांचे हे वटेन ते वटेन वचपय वाडलां, विस्वासाक, पात्रतायेक गिराण लागलां. केंद्र सरकारांतल्या शिकिल्ल्या मंत्र्यांक, मंत्री जाल्ल्या अधिकाऱ्यांक ते विशीं जाल्ले जाणविकायेंतल्यान अचूक खबरोच शेणपाक लागल्यात.
राष्ट्रीय पत्रकारिता दीस दर वर्सा सरकारी पांवड्यार मनयतना सगल्यांनी एकवटान रावन कश्ट करतल्यांक, अचूकतायेक सलाम मारपाक जाय. मिडिया मदीं धोंशीं घालतल्यांक पयस दवरप बरें. प्रेस कावंसील ऑफ इंडियाचे पयले समितीन कार्यभार हातांत घेतिल्ल्या पत्रकारिता दिसाक म्हत्व आसा. पत्रकारितेंत भाशीक एकवटय म्हत्वाचो, दुस्वासाचें वातावरण नाका. भाशे विणें पत्रकारिता फुडें वचूंक शकना, पूण फकत भाशे बराबर पत्रकारितेचें शिक्षण गोंयांत दिवप कितलो तेंप योग्य जातलें? कुशळटाय विकासाच्या शिक्षणांत माध्यमाच्या शिक्षणाक गोंयांतय पदवी मेरेन सुवात मेळपाक जाय. पत्रकार, तांकां शिकोवपीय पदवी, डॉक्टरेट तेय पत्रकारिते विशींच्या उपचारीक शिक्षणांतले आसचे. पदवी घेतिल्ले, माध्यमांतल्यान व्हड जाल्ले, अणभवी कितलो तेंप सांबाळटले? एक उपाय आसा सरकारी अधिमान्यता आशिल्ले दुसरे राज्याचे संस्थे कडेन जोडून घेवप. मिडिया क्षेत्रांत संद आसा, भांगरय आसा पूण अचूक जावपाची, सोद घेवपाचीं आव्हानां आसात.
अचूकतेचो सोद घेतना आदले वरी समाज प्रबोधना कडेन वचप गरजेचेंच. चलप, भोंवप सत तेंच मांडप, ताका अचूक प्रतिक्रियेची जोड दिवप, म्हत्वाच्या विशयांच्या फाटल्यान लागप, समेस्तांच्यो अडचणी सोडोवप हींय आव्हानां, संकश्टांय. पत्रकारांनी त्याच मोडणाचेर सकारात्मकता आपणावप म्हळ्यार सरकाराक पुराय तेंको दिलो अशें न्हय, तीय एक लागणूकच. अंदूं पत्रकारिता दिसा त्याच विशयाचेर विचारमंथन जावचें.

सुहासिनी प्रभुगांवकार
9881099260