भांगरभूंय | प्रतिनिधी
हिमालयाच्या दोंगरावळीक लागून भारतांतल्या जायत्या म्हत्वाच्या न्हंयांचो उगम जाता. ह्यो न्हंयो हिमालया परस पोरण्यो आसात. हिमालयांतल्यान उगम पावपी न्हंयांचे मुखेलपणान दोन गट केल्यात. एक अरबी दर्यांत व्हांवपी न्हंयो आनी दुसरो गट बंगालच्या खाडीचे दिकेन व्हांवपी न्हंयो. तातूंतल्यो अरबी दर्यांत व्हांवपी हिमालयाच्यो मुखेल न्हंयो म्हळ्यार सिंधू न्हंय आनी उपन्हंयो आनी बंगालच्या खाडींत व्हांवपी न्हंयो गंगा न्हंय आनी उपन्हंयो आनी ब्रह्मपुत्र न्हंय.
सिंधू न्हंय
तिबेटांतल्या मानसरोवर लागसार सिंधू न्हंयेचो उगम जालो. तिची वट्ट लांबाय 2880 किमी आसून भारतांत तिची लांबाय 800 किमी आसा. जम्मू- काश्मीरांतल्यान फुडें पाकिस्तानांत ती भितर सरता आनी निमाणें अरबी दर्याक मेळटा. भारतांत सिंधू न्हंयेची लांबाय उणी आसा. श्योक आनी गिलगिट ह्यो सिंधू न्हंयच्यो उत्तर काश्मीरांतल्यो उपन्हंयो. रावी, बियास आनी सतलज ह्यो हिमाचल प्रदेश आनी पंजाब राज्यांतल्यो मुखेल न्हंयो. झेलम आनी चिनाब ह्यो उपन्हंयो काश्मीराच्या दक्षिण भागांतल्यान व्हांवतात. सतलज न्हंय आनी तिच्यो उपन्हंयो पाकिस्तानांत व्हांवतात आनी फुडें सिंधू न्हंयेंत एकठांय जातात.
19 सप्टेंबर 1960 दिसा जाल्ल्या सिंधू उदका वांटणी थारावा प्रमाण सिंधू खोऱ्यांतल्या फकत 20 टक्के उदकाचो उपेग भारताक करपाक मेळटा.
गंगा न्हंय
गंगा न्हंय ही भारतांतली सगळ्यांत लांब न्हंय आसून तिचें खोरें सगळ्यांत व्हडलें आसा. हे न्हंयेची लांबाय 2525 किमी आसा, जाल्यार भारताच्या वट्ट क्षेत्रफळाच्या सुमार 26 टक्के वाठारांत गंगा न्हंयचें जलसंचय क्षेत्रफळ आसा. वट्ट 8,61,404 चौ. किमी. देशांतल्या वट्ट लोकसंख्येंतल्यान 40 टक्के लोकसंख्या गंगा न्हंयेच्या खोऱ्यांत रावता. हे न्हंयेचो उगम कुमाऊँ हिमालयांतल्या गंगोत्री हिमखंडांतल्यान जाता. फुडें देवप्रयाग हांगा अलकनंदा आनी भागीरथी न्हंयो मेळटात तेन्ना हे न्हंयेक गंगा अशें म्हण्टात. उपरांत उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, बिहार आनी अस्तंत बंगाल ह्या राज्यांतल्यान व्हांवता आनी बांगलादेशांतल्या बंगालच्या उपसागराक मेळटा. यमुना मुखेल उपन्हंय आसून हिमालयांतल्यान यमुनोत्री हांगा उगम जाता आनी हेर उपन्हंयांत रामगंगा, गोमती, घागरा, गंडक, कोसी, महानंदा आनी सोन न्हंयांचो आस्पाव जाता.
ब्रह्मपुत्रा न्हंय
ब्रह्मपुत्र न्हंयचो उगम भारता भायर तिबेटांतल्या कैलाश पर्वतरांगेंतल्या मानससरोवर हांगा आसा. ब्रह्मपुत्र न्हंयेची वट्ट लांबाय 2900 किमी आसून भारतांत तिची लांबाय 816 किमी. आसा. भारत, चीन, भूतान आनी बांगलादेश ह्या देशांनी तशेंच भारतांतल्या अरुणाचल प्रदेश, आसाम आनी अस्तंत बंगाल ह्या राज्यांनी ब्रह्मपुत्र न्हंयचो विस्तार जाला. सुरवातेक ती उगम सुवाते कडल्यान उदेंते वटेन व्हांवता आनी उपरांत दक्षिणेकडेन वळून दिहांग ह्या नांवान अरुणाचल प्रदेशांत व्हांवता. आसाम राज्यांतल्यान व्हांवता म्हणून तिका ब्रह्मपुत्र अशें म्हण्टात. ब्रह्मपुत्राचे उत्तर दर्यादेगेर सुबनसिरी, कामेंग, जयभोरेली, मानस आनी तीस्ता ह्यो उपन्हंयो आनी दक्षिण दर्यादेगेर बुरुही, दिहांग आनी खोपोली ह्यो उपन्हंयो तिका मेळटात.
तीस्ता न्हंय पयलीं गंगेची उपन्हंय आशिल्ली, पूण हुंवाराच्या बदलांक लागून ती ब्रह्मपुत्र न्हंयेक जोडली. पावसाच्या दिसांनी ब्रह्मपुत्रांत हुंवार आयिल्ल्यान आसामांत व्हड अर्थीक आनी जिवाचें लुकसाण जाता. आसामांत ब्रह्मपुत्र न्हंयचे देगेर जायते जुंवे तयार जाल्यात. तातूंत माजुली हो न्हंयच्या देगणांतलो संवसारांतलो सगळ्यांत व्हडलो जुंवो. निमाणें ही न्हंय आसामांतल्यान बांगलादेशांत प्रवेश करून गंगेक मेळटा.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
