कर्नाटक कोंकणी वसणुकेंत घडलो इतिहास

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

सोळाव्या आनी सतराव्या शतमानांत जेन्ना पुर्तुगेजांचे बळवंत अधिनताये सावनकांयतर गोंयकार कोंकणी लोक सुटुन तटवर्ती कर्नाटकांत थळांतर जाल्ले. तेन्ना कितले प्रतिशत लोक साक्षर आसले, कोंकणी बरोवपाक तांकां येतालें वा शक्य आसले हाची कांय म्हायती आयज मेळना. ते शक्य आशिल्ले खूब उणे आसतले, असो एक अदमास. म्हळ्यार तांचें आवय भाशेचें वाचप ना, बरोवप ना आनी शिक्षण ना. पूण उलोवप आसलें. बिसाव्या शतमानचे आदी मेरेन 350 वर्सांचो वेळ पासारलो तरीय कोंकणी भास तांचे मदीं मेली ना. हाका प्रमुख कारण म्हळ्यार त्या प्रदेशांत चलती आशिल्ल्यो दोनय भाशा. कन्नड आनी तुळु ह्यो द्रवीड मुळाव्यो भाशा. कोंकणीक त्यो लागीं नासल्यो. ह्या गोंय मुळावी लोकांक त्यो भाशा मात्तूय येनासल्यो. त्या लोकां मदीं साक्षर नासले. त्या खातीर उलोवपी कोंकणीची शुद्धताय (गोंयचे सारकी) राखून आयले. विसावे शतमानांचे आदी कर्नाटकांत आधुनिक शाळो उक्त्यो जाल्यो आनी कन्नड शिक्षण जारीक आयलें. आमचे लोक कन्नड शिकले. कोंकणी शिकपाची सवलत्त तांणी करून घेतली ना. भारत जेन्ना स्वतंत्र जालो तेन्ना बी कोंकणी लोकांनी कोंकणी शिकपाक उमेद दाखयली ना आनी ‘उलैत न्हय आनी शिकपा कितें जाय?’ म्हणचें मेकळेंपण आपणायले. शाळेंत शिकिली कन्नड भाशेच्या प्रभावांत कोंकणी घुसपायली, भश्टायली आनी कन्नड लिपीचें दास्यपण स्विकारलें.
जेन्ना 2007 इसवेंत 6- 10 वी मेरेन तिसरी भास कोंकणी शिकपाक कर्नाटकांत राज्य सरकारान परवानगी दिल्ली, तेन्ना राज्यांत त्या वयोमानाचीं 40,000 भुरगीं आसलीं. दुर्दैवान कोंकणी शिक्षणाचें दोन विभाग जाल्लें. कोंकणीची मूळ आनी सहज लिपी देवनागरींत शिकपी आनी कर्नाटकाची राजभास कन्नडीचे लिपींत कोंकणी शिकपी. भासविज्ञानाचे दिश्टीन पयलो गट शास्त्रीय आनी विज्ञानिक आसा. पयले वर्सा केवळ 28 छात्रां कोंकणी शिकताले. कोविडपूर्व वर्सांत 500 जालें, कोविडोत्तर वर्सांत 167 जाले आनी आतां 2023- 24 क वाडून 260 आसात. अशें 15 वर्सांत 4000 भुरगीं कोंकणींत साक्षर जालीं. 450 वर्सांत कर्नाटकांत वसणूक जाल्ल्या काळाचेर आशिल्लो लोकांचो आंकडो 60,000 सावुन आयज 10 लाख जालो तरी सगळ्यां पेक्षा व्हडली सिद्धी आनी उपलब्दी म्हळ्यार कर्नाटक सरकाराचे एसएसएलसी बोर्ड परिक्षेंत कोंकणी शिक्षणांत 100/100 अंक जोडपाचो इतिहास.
गोंयांत पुर्तुगेजांचे शासनाचे उप्रांत कोंकणी लोक महाराष्ट्र, कर्नाटक आनी केरळ राज्यांत खूब संख्येंत थळांतर जाल्यात. तीनय राज्यांत नश्ट जाल्ल्यो तांच्यो धर्मीक संस्था, उद्यमीक संस्था, गिरेस्तकाय, राजकी प्रभाव, समाजीक स्थान-मान सगळेंय 200 -250 वर्स काळांत पुनर्प्राप्त केलें. तांच्या स्वताच्यो शिक्षण संस्था उब्यो केल्यो, पूण जे तांका अस्मिताय दिता ती कोंकणी भाशेचें काम खूब फाटीं उरलें. ते खातीर अंदुं पूर्णिमा प्रभू हे विद्यार्थिनीन धावेचे बोर्ड परिक्षेंत कोंकणी विशयांत 100/100 अंक जोडलां, तें कोंकणी लोकांचें सगळ्यांत व्हडलें जैत अशें दिसता. ह्या इतिहासिक घडणुकेन कोंकणी लोक कर्नाटकांत दोन लिपीचे दुबाव संपूर्ण त्याग करून देवनागरी लिपयेंत कोंकणी शिकप, वाचप आनी बरोवप विश्वासान फ़ुडें व्हरतले, अशें म्हाका दिसता. ताका शिक्षण संस्थ्यान फाटींब दिलो जाल्यार हें काम जैत जातलें आनी ते तांच्या पूर्वजांच्या प्रदेशांतल्या गोंयकारा सावून कोंकणी भाशेंत फ़ुडें सरतले म्हळ्ळो विस्वास म्हाका आसा.

प्रो. डाॅ. कस्तुरी मोहन पै
मंगळूर