अक्षय तृतीया ः अक्षय पुण्य जोडपाचो दीस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हिंदू काल मेजणे प्रमाण आमचें वर्स चैत्र शुद्ध प्रतिपदा म्हणल्यारूच संवसार पाडवो ह्या दिसा सुरू जाता. होळी पुनवेक जें जें वायट आसा, जें जें झरलां, पिंजलां, जीर्ण जालां, पोरणें जालां तें होळयेंत लासून उडोवपाचें. घरांतलो कोयर काडटनाच मनांतलो घयरांव, नसाय, राग, तिडक हें सगलें ना करपाचें आनी नव्या वर्साक येवकार दिवंक तयार रावपाचें. मनांत आनंदाच्या रोजांचें तोरण बांदपाचें आनी नव्या सपनांची आनी आकांक्षांची घुडी उबारपाची आनी त्याच वेळार नवो पाचवो शालू न्हेसून व्हंकल कशी नटिल्ले सृश्टदेवतेक हांसतमुखान आनी आनंदान येवकार दिवपाचो. असो हो वसंतोत्सवाचो थाट. धकाधकीच्या आनी धांवपळीच्या वातावरणांतल्यान, शिमिटाच्या रानांतल्यान आनी संगणकाचे आनी मोबायलाचे दुनियेंतल्यान कांय खीण भायर पडून रंगयाळ्या रंगान नटिल्ल्या आनी नवलायेन भरिल्ल्या सैमांतल्या पानां-फुलां मदीं मेकळो स्वास घेवपाचो. सगल्याक खोशयेचें वातावरण पातळावपी ही सृश्ट जण एकल्याक नवचेतना दिता. फकत सैमाची ही नवलाय पळोवपाक, जाणवपाक आनी अणभवपाक यांत्रिकी उपकरणांत गुंतिल्ल्या आमच्या मनाक थोडो वेळ जाय. मागीर पळयात, तुमचें मन आनी काळीज कशें नवचेतनेंत फुलून वता तें. हे यांत्रिकी, बेंगडी, उखलापे, अडेचे आनी नकली तशेंच तकलादू जिणेची कांय खीण काय जायना तुमकां विसर पडटली.
पाचवी चादर गुठलावन सुसेगाद लोळपी हे वसुंधरेक पळोवन तुमकां कळून येतलें, आमचो वसंत रुतू आयलो. मोराच्या पिसाऱ्या भशेन तांबडींच फुलां फुलोवन गुलमोहर वसंताक येवकार दितलो, सुर्याची कोवळीं किरणां धर्तरेचेर रांगोळी घालतलीं. चंवर आयिल्लीं झाडां तरेकवार पानां-फुलांचीं तोरणां बांदतली. पारजताचीं फुलां पांयघडयो घालून वनदेवतेक येवकार दिवंक सज्ज रावतलीं आनी तरेकवार रंगांचीं आनी आकाराचीं सवणीं आनंदान किलबिलतलीं आनी ज्युस्त ह्याच वेळार येताली वैशाख शुद्ध तृतीया जाका आमी अक्षय तृतीया म्हणटात. जाका साडेतीन म्हुर्ता मदलो एक म्हूर्त अशें मानतात.
अक्षय तृतीया खूब शूभ आनी मंगलमय दीस. पुराय वर्सांत खूब शूभ म्हूर्त अशे साडेतीन मानतात. तातूंत चैत्र पाडवो (संवसार पाडवो म्हणल्यारूच चैत्र शुद्ध प्रतिपदा), अक्षय तृतीया (वैशाख शुद्ध तृतीया), दसरो (विजयादशमी-आश्वीन शुद्ध दशमी) आनी दिवाळेंतलो पाडवो (कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा) अशे हे साडेतीन म्हूर्त. चैत्र शुद्ध प्रतिपदा वा पाडवो हो म्हूर्त घरप्रवेशाक चलना अशें जाणकारांचें मत आसा. पुराय चैत्र म्हयन्यांत नवो घरप्रवेश करिनात पूण अक्षय तृतियेक मात घरप्रवेशाक शूभशकुन मानतात.
ह्या दिसा न्हाण, दान, होम, जप आनी पितरांचें तर्पण आदी जें कितें करतात तें अक्षय्य तिगता अशें शास्त्रांत सांगलां. हे विशीं भविष्योत्तर पुराणांत कथा आसा. ती अशी ः शाकल शारांत धर्म नांवाचो एक वाणी रावतालो. तो सत्यनिश्ठ आनी प्रीयभाशी आसलो. देव आनी ब्राह्मण हांची सदांच पुजा करतालो. एक दीस ताच्या कानार अक्षय तृतियेचें माहात्म्य पडलें. तें आयकतकच ताणें न्हंयेंत न्हाण घेतलें. पितर आनी देवता हांचें तर्पण केलें आनी घरांत येवन उदकान भरिल्लो तांबयो आनी दक्षिणा ब्राह्मणांक दिली. हें ताचें दर वर्सा चालू आसलें. देवाचें स्मरण करतां करतां एक दीस ताका मरण आयलें. फुडल्या जल्माक ताका आदल्या पुण्यायेच्या योगान राज्यपद मेळ्ळें तरीय ताणें आदलें कार्य चालूच दवरलें. जरी तो इतलो दानधर्म करतालो तरी ताका पयसो केन्नाच उणो पडलो ना. हाचें कारण ताणें अक्षय तृतियेक खूब दानधर्म केल्लो आनी ताचेंच फळ ताका मेळिल्लें.
ही तिथी परशुराम जयंती लेगीत आसा. बुधवारा आनी रोहिणी नक्षत्र जे अक्षय तृतियेक येता ती तिथी उत्तम अशें शास्त्रवचन आसा. ह्या दिसा ग्रीष्म रुतूंत जावपी धान्याचें दान करचें, सत्री, जोडे, गाय, भांगर, वस्त्रां हांचें दान करचें, थंड उदकान भरिल्लो कलश दान करचो, जें आपणाक प्रीय आसा ताचेंय दान करचें. बायलांनी विष्णूची पुजा करची अशें शास्त्र सांगता.
आनीक एक कथा आसा ती परशुरामाची. अक्षय तृतीया हो परशुरामाचो जल्मदीस अशें मानतात. परशुरामान स्वता ब्राह्मण आसुनूय आपले आवयचो अपमान नश्ट करपा खातीर 13 फावटीं सगली पृथ्वी निक्षत्रीय केली अशी आख्यायिका आसा. हाची याद म्हणून कांय घरांनी परशुरामाचें तेज नवे पिळगेक मेळचें म्हणून परशुराम जयंतीचो उत्सव मनयतात. ते निमतान होमहवन आनी पुजा तशेंच हेर विधीय करतात.
आमचे धर्मीक रीतरविशे प्रमाण अक्षय तृतियेच्या दिसा ब्राह्मणांक घरा आपोवन आपले तांकी प्रमाण तांब्याचो, पितळेचो वा रुप्याचो उदकान भरिल्लो तांबयो दान दिवपाची पद्दत आसा. कांय घरांनी अक्षय तृतियेच्या दिसा आपल्या पितरांक पान वाडून गोडश्यांचो आनी आंब्यांचो निवेद्य दाखोवपाची पद्दत आसा. ह्या दिसा अन्न आनी उदक हांचें तर्पण केल्ल्यान पितरय तृप्त जातात अशी भाविकांची स्रद्धा आसा. ह्या दिसा कृतयुगाक सुरवात जाली. भगवान गौतम बुद्धाचोय ह्या दिसा जल्म जाला.
अक्षय तृतियेक चडांत चड पुण्यकर्म करपाची पद्दत आसा. कारण ह्या दिसा केल्लें पुण्य अक्षय्य म्हणल्यार सासणाचें तिगता. अक्षय्य पुण्य दिवपी हो मांगल्याचो दीस आमी आनंदान सारपाचो संकल्प करुया.

अतुल र. पंडित
96232659013