काणयो तीन चलयांच्यो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ह्यो काणयो आमी दरेकल्यान भुरगेपणांत वाचल्यात, आयकल्यात आनी व्हड जातकच हेरांक सांगल्यातूय बी. हांगासर म्हत्वाचें काम म्हणल्यार काणयांतल्यान गोंयचीं खाशेलपणां सोदून काडप.

बालसाहित्याची निर्मणी ही साहित्याची गरज नासून काळाची गरज जावन आसा. थळाव्या भाशेंतल्यान भुरग्यांचो फुडार घडोवपाचो हावेस बाळगितात जाल्यार त्या भाशेंत तांचे खातीर साहित्य निर्मणी जावंकच जाय. हाका लागून फकत भाशेचोच विकास न्हय तर भुरग्यां भितर वाचनाची आवड आनी गोडी निर्माण जाल्ल्यान तांचोय विकास ल्हान पिराये सावनच जावंक लागता. मुखेल म्हणल्यार खास आपणा खातीर बरयल्लीं पुस्तकां हे जाणविकायेन भुरगीं तीं आवडीन आनी उमेदीन वाचतात. बालसाहित्याचें हालींच म्हणल्यार जुलय 2024 त उजवाडाक आयिल्लें पुस्तक म्हणल्यार अनिल नायक हांचें काणयो तीन चलयांच्यो.
गोवा कोंकणी अकादेमीच्या ‘बाल साहित्य अर्थीक पालव येवजणे’ खाला निवडिल्ल्या ह्या पुस्तकाचें प्रकाशन सावर्शे सत्तरीच्या भूमि प्रकाशनान केलां. राजेंद्र पराडकार हांणी पुस्तकाक फावो सारकीं चित्रां (मुखचित्र आनी भितरलीं चित्रां) रेखाटल्यांत. शणै गोंयबाबान आपल्या मोगाचें लग्न आनी पोवनांचें तपलें ह्या साहित्यकृतींनी केल्लो प्रयोग लेखकान हांगा केला. तांणी इंग्लीश भाशेंत नामना मेळयल्ल्या सिन्ड्रेला, स्नो-व्हायट अॅण्ड सेवेन ड्वार्फस आनी गोल्डीलोक्स अॅण्ड थ्री बेअर्स ह्या काणयांची मुळावी कल्पना तशीच दवरून तातूंतल्या पात्रां आनी फाटभूंयेक गोंयचें थळावें रूप दिलां. लेखकान हांगां अणकार वा रुपांतर सारकिल्लीं माध्यमां वापरूंक ना हें म्हत्वाचें.
ह्या पुस्तकाचें परिक्षण करता आसतना प्रत्येक काणयेचें कथानक सांगप अर्थहीन थारता. कारण ह्यो काणयो आमी दरेकल्यान आमच्या भुरगेपणांत वाचल्यात, आयकल्यात आनी व्हड जातकच हेरांक सांगल्यातूय बी. हांगासर म्हत्वाचें काम म्हणल्यार काणयांतल्यान गोंयचीं खाशेलपणां सोदून काडप. इंग्लीश काणयेंतलें सिन्ड्रेला पयले कथेंत सत्शिला जाता. काणयेच्या पयल्याच परिच्छेदांत लेखक गोंयचे उत्तर दिकेक आशिल्ले सातार्डे गांवचें वर्णन करता, जातूंत गांवांतली सातवाळ न्हंय, गांवांतले वाडे, आनी सैमाचें वर्णन लेखक करता. गरजेच्यो वस्तू स्वता कश्ट करून पिकोवप, शिकपाक गांवांतल्या मास्तरा कडेन वचप वा धाडप, सकाळफुडें गायांचें दूद काडप, गोठ्याचीं आनी गोरवांचीं सगळीं कामां करप, रानांत वचून लाकडांचो भरो हाडप, न्हंयचेर कपडे उमळप, काजूच्या दिसांनी म्हुट्टे एकठांय करप, काजी वळप, म्हुट्टे आवाराचेर पावोवप आनी वळिल्ल्यो काजी घरा हाडप अशा ग्रामीण जिणेच्या सदच्या कामांचो उल्लेख काणयेक वेगळो साज चडयता. सातार्ड्याचो खेल देसाय आनी ताचें किल्ल्या समान घर आनी देवूळवाड्या वयलें सातेरीचें देवूळ लोकवेव्हाराचीं प्रतिकां म्हण नदरेक भरतात. हाचोच वांटो म्हणल्यार सातय वाडयावेल्या लोकांनी देसायागेर वावराक वचप, गांवांतलें म्हत्वाचें कार्य सुरू करपाक तांचो शब्द लागप, लग्ना पासत देवीक प्रसाद लावप, थंडेच्या दिसांनी गांवांत जावपी काले, नाटकां, आदी.
दुसरी काणी म्हणल्यार ‘सादें सोबीत गुलाब’. राजांच्या काळावयली ही काणी. मूळ कथेंतले राणयेक आपल्या गुरवारपणांत बर्फाचे प्रती आकर्शण जाल्ल्यान ती आपले धुवेक स्नो-व्हायट हें नांव दवरता. ह्या काणयेंतले राणयेक आपल्या गुरवारपणांत सैमांतलें आकर्शक आनी रंगबिरंगी चित्र पळोवन ते सगळे रंग आपल्या धुवेंत आसचे अशें दिसता. बाळंतपणा उपरांत आपली इत्सा खरी जाल्ली पळोवन ती आपल्या धुवेक ‘गुलाबी’ नांव दवरता. हांड्यांत भरून दवरिल्लें उदक, चुलीचेर रांदिल्लें जेवण आनी दोरयांचेर सुकत घाल्ले कपडे ह्यो आर्विल्ल्या लोकजिणेच्यो खुणो. आदल्या काळा वरीं ह्या काणयेंतल्या राणये कडेन एक पेटूल आसता. ह्या पेटुलांतलो उलोवपी हारसो राणयेक तिच्या प्रस्नांची खरी जाप दिता. राणी गुलाबाची सावत्र आवय आशिल्ल्यान द्वेश, मत्सर, हे तिचे गूण पळोवंक मेळटात. पुराय काणी गुलाब, राणी, राजकुमार आनी सात भावांच्या भोंवतणी घुंवता.
‘धाडशी शांता’ काणयेंत गांवच्या चोयवटेन दोंगर, मदल्यान एक ल्हान न्हंय आनी न्हंयचे दोशी वटेन शेतां असो वाठार चित्रीत जाला. घरां आयस पयस आशिल्ल्यान कोणाक मेळपाक वचूंक जाय जाल्यार न्हंयंतल्यान ना जाल्यार शेतांतल्यान वचचें पडटा. गांवांतल्या एकमेव देवळाच्या उत्सवाक सगळो लोक एकठांय जातालो. ह्याच गांवांत एक शेतकार आपली बायल आनी धूव शांता वांगडा रावता. गांवाचे एके दिकेक दाट आनी भयंकर रान आसता. ह्या रानांत रावपी राकेसाच्या घरांत मातयेचीं आयदनां, देखीक गुळमां, ल्हान बुडकुलो, कुंडलें, लाकडाचो दवलो ह्यो वस्तू आसतात. दाराक बांदिल्ली दोरी आनी कोंड्याची ताटी म्हणल्यार आर्विल्ल्या सुरक्षिततेचे संकेत.
तिनूय काणयांनी कांय समानतायो दिसून येतात. ह्यो काणयो मुखेलतायेन बाल साहित्याच्या गटांत पडटात. अशें आसलें तरी तरणाट्यांनी लेगीत ह्यो काणयो वाचूं येतात. एकेच बसकेन वाचून जावपी ह्यो काणयो वाचनीय आनी समजणेक सोपयो आसात. बाल साहित्याचेर प्रयोग करत आशिल्ल्यान लेखकान निवेदन, वर्णन शैलीचेर खास लक्ष दिलां. हाका लागून प्रसंग दोळ्यां मुखार घडिल्ले वरी दिसतात. राजा-राणयेचो काळ घेतिल्ल्यान लेखकान त्या काळांतलें वातावरण आनी वर्णन ज्यूस्त केलां. देखीक ‘धाडशी शांता’ काणयेंत ‘…व्हडले देह, सबंद आंगाक आशिल्ले केंस, मोट्टे कान, जाड जाड ओंठ..’ (पान 58) अशा उतरांनी तो राकेसाचें वर्णन करता.
पुस्तकाचें नांव काणयो तीन चलयांच्यो. हें नांव पुस्तकाक ज्यूस्त सोबता कारण पुस्तकांतल्यो तिनूय काणयो अनुशंगान सत्शिला, गुलाबी आनी शांता ह्या तीन चलयांच्या भोंवतणी घुंवतात. पिरायेच्या मानान तिगांय चलयांच्या गटांत पडटात. लेखकान मूळ काणयांच्या फाटभुंयेंत बदल केला तसो पयली सोडून हेर दोन काणयांच्या माथाळ्यांतूय केला. ह्या काणयांतल्या चलयांच्या खास गूण आनी काणयेच्या आशयाचेर आदारून काणयेचो माथाळो ठरला. ताका लागून ‘Snow-white and the seven dwarfs’चें ‘सादें सोबीत गुलाब’ आनी ‘Goldilocks and three bears’चें ‘धाडशी शांता’ जालां.
ह्या पुस्तकाचीं वेगवेगळीं खाशेलपणां दाखोवन दिवं येतात. लेखकान जरी रुपांतर हो हेतू नदरे मुखार दवरिल्लो आसलो तरी भुरगीं, तरणाटीं साबार पिरायगटांतल्या वाचकांक तें फावो सारके आसा. तिनूय काणयांनी चली भुरग्यांचें बळ आनी हुशारकय दाखयल्ल्यान फकत ल्हान पिरायेच्या न्हय, तरतरणाट्या चल्यांक स्फुर्त मेळटली हें निश्चितपणान सांगू येता. तांची कल्पनाशक्त मुळांतच असिमीत आसा, हें तांच्या रामायण म्हजे नदरेंतल्यान आनी महाभारत म्हजे कल्पनेंतल्यान ह्या पुस्तकांतल्यान आनी भांगरभूंयच्या तांच्या सदरांतल्यान दिसून येता. ते प्रत्येक गजाली वटेन एका वेगळ्या नदरेंतल्यान पळयतात. काल्पनीक आसली तरी हे नदरेंत कांयच चुकिचें आशिल्ल्याचें दिसना. एकंदर कोंकणी भास आनी साहित्या खातीर अनिल नायक हांणी केल्लो हो प्रयोग म्हत्वाचो तशेंच उल्लेखनीय आसा हें दुबावाविणें म्हणूं येता.

शुभा बरड वेलींगकार
8788251629