भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आमचे जिणेंत शिक्षणाक खूब महत्व आसा. मनशाचे जिणेचो सर्वांगी विकास, योग्य फुडार आनी योग्य वेळार योग्य निर्णय घेवपा खातीर आमकां शिक्षणाची गरज आसता. बरें शिक्षण आमकां साक्षर करता आनी आत्मनिर्भरय बनयता; तशेंच समाजिक जापसालदारकीची जाण असके, देशाचे सुजाण नागरीक घडयता.
शिक्षणाक मनशाचो ‘तिसरो दोळो’ म्हणलां. काळखांतल्यान उजवाडा कडेन व्हरपाचें काम शिक्षण करता. कितल्याशाच विचारवंतांनी आनी शिक्षणतज्ञांनी शिक्षणा बद्दल आपले विचार मांडल्यात. स्वामी विवेकानंद म्हणटात, “शिक्षणा वरवीं विद्यार्थ्यांचें मानसिक बळगें वाडपाक जाय, बुद्धीचो विकास जावपाक जाय आनी विद्यार्थी स्वावलंबी जावन पायांचेर उबो रावपाक शिकपाक जाय.” शाळा ही भुरग्या खातीर दुसरें कुटूंब आसता. सुरवेक आवय-बापूय भुरग्यांचेर बरे
संस्कार करतात. ह्याच संस्कारांची शिदोरी घेवन विद्यार्थी फुडल्या शिक्षणाची वाटचाल करता.
आदीं गुरुकूल शिक्षण पद्दत आशिल्ली, तेन्ना शिक्षण हें ‘गुरु-केंद्रीत’ आशिल्लें. भुरगो घरा पासून पयस गुरुच्या आश्रमांत रावन शिक्षण घेतालो. तें शिक्षण वेगळेंच आशिल्लें आनी इतलें सोंपेंय नाशिल्लें. थंय गुरुची सेवा करची पडटाली आनी गुरुची आज्ञा कोणूच मोडपाक शकनाशिल्लो. रानांत वचून लाकडां हाडप, न्हंयचेर वचून उदक भरप, देवपुजेक लागपी फुलां काडप, जेवण रांदप आनी हेर कामां जशें की कपडे धुवप, आयदनां घासप, भोंवतण नितळ दवरप हीं सगळीं कामां भुरग्यांक स्वता करचीं पडटालीं. आठ वर्सां ते एकवीस वर्सां मेरेन गुरु कडेन रावन विद्यार्थी आत्मनिर्भर आनी स्वावलंबी जाताले. हेंच पयलींचें ‘कौशल्य आधारीत’ शिक्षण आशिल्लें. गुरुकुलांत विद्याभ्यास, शस्त्राभ्यास, शास्त्राभ्यास आनी योगाभ्यास हांचें शिक्षण दिताले. कालांतरान ही पद्दत फकत धर्माच्या अभ्यासा पुरतीच मर्यादीत जाली.
आतांचें शिक्षण हें ‘विद्यार्थी-केंद्रीत’ आसा. धावी आनी बारावी ह्यो दोन यत्ता विद्यार्थ्यांच्या जिणेंत एक वेगळें आनी म्हत्वाचें वळण दिवपी आसतात. पूण योग्य मार्गदर्शन न मेळिल्ल्या कारणान, धावी पास जातकूच आपलो इश्ट खंयच्या फांट्याक वता (तो विज्ञान, कला, वाणिज्य नाजाल्यार व्यावसायीक आसूं), थंयच विद्यार्थी वचपाक सोदतात. बारावी उपरांत पदवी अभ्यासक्रम, वैजकी वा अभियांत्रिकी अभ्यासक्रम वेंचतना जर योग्य फांटो निवडलो ना, तर विद्यार्थी सदांच मानसिक तणावांत रावतात. ताका लागून तांची वागणूक बदलता; राग येवप, चिडचिड करप हें तांचें चडटा. चड करून बारावी विज्ञान फांट्याचें शिक्षण घेवन जातकूच फुडें कितें करप, हो व्हड प्रश्न विद्यार्थ्यां मुखार आसता.
आवय- बापूय सुशिक्षित आसून लेगीत, आपलो चलो वा चली डॉक्टरूच वा इंजिनियरूच जावपाक जाय असो हट्ट धरतात. पूण आतां हें शिक्षण घेवप इतलें सोंपें उरिल्लें ना. वेगवेगळ्या कठीण परिक्षा दिवच्यो पडटात, जशें की नीट,जेईई. हालींच्या काळार ‘नीट’ परिक्षेच्या घोळाक लागून पालक आनी विद्यार्थी आजूनय मानसीक तणावांतल्यान वतना दिसतात.
अशा वेळार ‘शैक्षणिक मार्गदर्शन’ ही काळाची गरज जाल्या. गोंय सरकारान ह्या दिशेन बरीं पावलां उबारल्यांत. हें आमकां २४ एप्रीलाक भोवमानेस्त मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत हांच्या वाडदिसा निमतान उक्तावण केल्ल्या ‘करियर जागोरा’ सारक्या उपक्रमा वयल्यान कळटा. हो उपक्रम विद्यार्थ्यांक आपल्या आवडीचें शिक्षण घेवन आत्मनिर्भर जावपाक शिकयता.
शाळेंतल्या चडशा विद्यार्थ्यांची बुद्धी सर्वसाधारण आसता. तांच्यांतले कांय विद्यार्थी शाळेंतल्या प्रगतींत फाटीं पडल्यान वा हेर अडचणींक लागून शिक्षणाच्या संदीचो पुराय फायदो घेवंक शकनात. अशा विद्यार्थ्यांच्यो अडचणी सोदून काडून तांचेर उपाय केले, तर ते परत पयलीं सारकी शालेय प्रगती करूंक शकतले. तांकां अशी योग्य वाट दाखवप, होच शैक्षणिक मार्गदर्शनाचो मुखेल उद्देश आसा. विद्यार्थी जेन्ना आपल्या कुवती प्रमाण आनी आवडी प्रमाण विशयांची निवड करतात, तेन्ना ते बरो अभ्यास करूंक शकतात. अशा वेळार शिक्षणा खातीर कितलेय कश्ट घेवपाची तांची तयारी आसता.
ह्या खातीर ‘अॅप्टिट्यूट टेस्ट’ (क्षमता चाचणी) हो उपक्रम विद्यार्थ्यां खातीर शाळा, उच्च माध्यमिक आनी महाविद्यालयीन पांवड्यांचेर सक्तीचो करपाचो सरकारान विचार करपाक जाय. सरकारान शिक्षकां खातीर ‘Teachers Eligibility Test’ चालू केल्या, ही बरी गजाल आसा. पूण शिक्षक शिकोवपाक पात्र आसलो म्हणून जायना, तर ज्या विद्यार्थ्याक शिक्षक शिकयता, तो विद्यार्थी तो विशय समजून घेवपाक आवड दाखयता काय ना, हेंय तितलेंच म्हत्वाचें. विद्यार्थी जेन्ना ‘Aptitude Test’ दिता, तेन्ना आपली ओढ खंयच्या विशया कडेन आसा आनी खंयच्या फांट्यांत आपणाक करियर करपाक जाय, हें ताका सुस्पश्ट कळटा.
आधुनिक शिक्षण विद्यार्थ्यांचेर चड लक्ष दवरून, तांकां बदलत्या काळा प्रमाण जुळोवन घेवपाक आनी नवनिर्मिती करपाक शिकयता. आधुनिक शिक्षण तंत्रज्ञान आनी हेर नव्यो गजाली जोडून विद्यार्थ्यां मदीं खोलायेन विचार करपाची आनी गरजेचीं कौशल्यां वाडोवपाची तांक निर्माण करता. देखून विद्यार्थ्यांची शिकपाची, विचार करपाची आनी फुडारा खातीर तयार जावपाची पद्दत बदलल्या.
आधुनिक शिक्षण हें पाठांतर करपाचे बदला सक्रिय सहभाग, अनुकूलता आनी कल्पकतेचेर भर दिता. हें शिक्षण विद्यार्थ्यांक पारंपारिक चौकटी भायर वचून आपल्या कल्पनांचा शोध घेवपाक उर्बा दिता. तांकां फकत तथ्य पाठांतर करपा परस वेगवेगळे प्रयोग करून खाशेले उपाय सोदून काडपाक प्रोत्साहन मेळटा. कला, डिझायन थिंकिंग आनी स्टेम उपक्रमां सारक्या विंगड-विंगड कार्यक्रमां वरवीं विद्यार्थ्यां भितरली सर्जनशीलता घट जाता.
देखूनच स्वामी विवेकानंद म्हणटात, “शिक्षण म्हळ्यार विद्यार्थ्याच्या भितर आदीं सावन आशिल्ल्या सुप्तगुणांचें आनी पूर्णत्वाचें प्रकटीकरण.”
‘शिक्षण म्हणल्यार भूतकाळांतल्यान शिकप, वर्तमानात जगप आनी
फुडारा कडेन आशावादी नदरेन पळोवप’—हें आतांच्या विद्यार्थ्यांनी मतींत दवरपाक जाय. आतांचे विद्यार्थी हेच आमच्या
देशाच्या उज्वल फुडाराचे खरे आदारस्तंभ आसात.
प्रा. किशोर वासुदेव वझे
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
