सायबर जागृताय गरजेची

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंयांत पोरूं स हजारां परस चड फटवणुकीचीं प्रकरणां जाल्यांत.

पयसो जोडप म्हत्वाचें, तशेंच तो सुरक्षीत दवरपूय ताचे परस चड म्हत्वाचें. पयलीं बँकांनी दवरताले, पूण बऱ्योच बँको, अर्थीक संस्था बुडल्यो (कांय संचालक आनी अधिकाऱ्यांनी बुडयल्यो.) लोकांचो घामा- कश्टाचो पयसो गडप जालो. वर्सां उलगलीं, मात कांय जाणांक तो अजून मेळूंक ना. हाका दोशी कोण तें दरेकल्यान थारावचें. बँक समितीचे बसकेंत काल मुख्यमंत्र्यान अर्थीक साक्षरतायेचें म्हत्व सांगलें. बऱ्याच बँक गिरायकांक ही साक्षरताय नासता. ताकाच लागून सायबर गुन्यांव वाडल्यात. हे खातीर बँकांनी शिक्षण संस्थांनी वचून अर्थीक जागृकताय करपाक जाय. ठकसेन कशे अर्थीक फटवणूक करपाक शकतात, हें इकरावे पसून फुडल्या यत्तांनी शिकप्यांक खबर आसल्यार बरें. कारण, हीं प्रकरणां वाडत आसात. अर्थीक साक्षरताय हें फक्त गिन्यान न्हय, तर ती फटवणुकी पसून गिरायकाक वाटावपी धाल!
कोणाकूय आयकून धपको बसतलो, दोतोर, शास्त्रज्ञ पसून एकेकदा अर्थीक साक्षर आसनात. मागीर संद मेळ्ळी काय ठकसेन तोपी घालतात. देशांत पायलेक पन्नास फटींगाचे पाय आसात. बँको, अर्थीक संस्था, आॅनलायन अर्थीक अॅप हांणी सुरक्षे खातीर उपाय घेतल्यात, ते खातीर तांची तोखणाय. पूण तांचे परस हे तोपीमास्टर चड हुशार. कायद्यांत एकवेळ पळवाट सांपडची ना, मात तांकां सुरक्षीत अर्थीक मार्गार हेडटना चोरवाटो मेळटाच. जाय जाल्यार आबूज गिरायकां मेळटात अशें म्हणूया. सगल्यांनी सादूर रावंक जाय, ही गजाल खरी, पूण गंभीर वाचप, पळोवप उणें जाल्ल्यान लोकांक सरभोंवतणी कितें घडटा, तें खबर आसना. मागीर फटवणूक. तेन्ना बँकांनी, पतसंस्थांनी हें अर्थीक साक्षरतायेचें मनार घेतल्यार बरें.
पयशांचें योग्य नियोजन कशें करप, खंय गुंतवणूक करप, रीण, बचत, विमो, डिजीटल वेव्हार, फटवणूक हाचे विशीं म्हायती आसप, म्हणल्यार अर्थीक साक्षरताय. पयसो जोडचो कसो, हाचे परस तो सुरक्षीत कसो दवरप, हें समजून घेवप आयज चड गरजेचें जालां. चडशे वेव्हार मोबायल फोना वयल्यान जातात. तेय बी कांय मिनटांत…. आनी सेकंदांत फटवणुकय जाता! हे ठकसेन सांपडटकच तांकां उणीच 10 वर्सांची बंदखणीची ख्यास्त जाल्ली, जाल्यार गैरप्रकार उणें जावपाचे. पूण ते सहसा पुलिसांक सांपडनात. बँको, पतसंस्था बुडटात, पूण ताचे परस चड गुन्यांव आसात, ते सायबर अर्थीक फटवणुकीचे. फाटल्या पांच वर्सांत देशभरांत ₹ 55,659 कोटींची सायबर फटवणूक जाल्या. हे आंकडे खुद्द केंद्रीय गृह मंत्रालयाचे. 65 लाखां परस चड कागाळी नोंद जाल्यात. लुटिल्ल्या पयशांतली थोडी रक्कम रिझर्व्ह बँक संबंदीत पिडेस्त गिरायकाक दिता खंय. मात चड करून लुटिल्लो पयसो मेळना. गेलो काय ताचेर उदक सोडपाचें! सुपुल्ल्या गोंयांत पोरूं स हजारां परस चड फटवणुकीचीं प्रकरणां जाल्यांत. 149 कोटीं परस चड रक्कम लुटल्या. ही म्हायती संसदेंतली.
कितें करतात हे सायबर चाचे? बँक कर्मचारी पसून फटवतलो अशी हुबेहुबे केव्हायसी अपडेट, बँक खात्याची लिंक धाडटात. ओटीपी मागतात. म्हयन्याक 20 टक्के व्याज दितात. व्हाॅट्सअॅपाचेर बोगस ट्रेडिंग अॅप धाडटात. लाॅटरी लागली अशें सांगतात. डिजीटल अटक करतात. क्यूआर कोड, स्क्रीन शॅरींग अॅपा वरवीं तुमचो वेव्हार पळयतात. नोकरेची लिंक धाडटात, एटीएम कार्ड तात्पुरतें बंद जालें, अशें सांगून तें उक्ते करपाची लिंक धाडटात. तरातरांचे पद्दतीन ते फटोवपाचो यत्न करतात. 25 कोटी गिरायकांतले दिसाक हजारभर फटवले जाल्यार तांकां लाॅटरीच लागली म्हणपाची. हें आडावपाक कागाळ करप, बोगस सीम, फोन नंबर ब्लाॅक करप, गांवांनी, शाळांनी जागृताय करप आनी गिरायकांनी 24 वरां सादूर रावप, हे कांय उपाय. सायबर साक्षरताय आसा, पूण ती आनीकूय वाडपाक जाय!