भांगरभूंय | प्रतिनिधी
स्कायमेट हे खाजगी संस्थे उपरांत आतां भारतीय हवामान खात्यानय (IMD) ह्या वर्सा सरासरी परस उणो पावस पडटलो असो अदमास उक्तायला. देशांत सरासरी 87 सेंटीमीटर पावस पडटा. सरासरीच्या 96 ते 104 टक्के पावस जाल्यार तो ‘सादारण’ मानतात. पूण जून ते सप्टेंबर ह्या म्हयन्यांनी सरासरीच्या 94 टक्के पावस पडपाची शक्यता भारतीय हवामान खात्यान व्यक्त केल्या, जाल्यार स्कायमेट संस्थेन सरासरीच्या 92 टक्के पावसाचो अदमास सा़ंगला. हाचोच अर्थ असो की दोनूय संस्थांच्या मतान ह्या वर्सा पावस उणो आसतलो.
‘अॅलनिनो’च्या प्रभावान लागून ह्या वर्सा पावस उणो पडटलो असो अदमास आसा. फकत भारतांतच न्हय, तर जगांतल्या हेर जायत्या देशांनीय उणो पावस पडटलो अशें स्कायमेटान म्हणलां. कोंकणा वांगडाच मध्य महाराष्ट्र आनी विदर्भांतय पावसाचें प्रमाण सादारण परस उणें आसतले. पॅसिफिक म्हासागरांत सक्रीय आशिल्ल्या ‘अॅलनिनो’क लागून ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आशिया आनी भारताच्या कांय भागांत दुष्काळ पडपाची भिरांतय व्यक्त जाल्या.
भारत हो एक शेतीप्रधान देश आशिल्ल्यान हांगा हवामानाचो अदमास खुबच म्हत्वाचो थारता. भारतांतली शेती पावसाचेर आदारीत आशिल्ल्यान शेतकामत्याचें दोळे मळबा कडेन लागिल्ले आसतात. देशाचे अर्थवेवस्थेंत शेतीचो वांटो 14 टक्के आसलो, तरी देशांतलो 70 टक्के रोजगार शेतीचेर आदारून आसा. पावस उणो पडलो तरी तो वेळार येवप गरजेचें आसा. जर पावसाक उशीर जालो, तर शेतकामत्यांनी केल्ली पेरणी इबाडटा आनी ताचेर दुबार पेरणीचें संकश्ट येता. तशेंच परतीचो पावसय (आडाळो) म्हत्वाचो आसता. गेल्या कांय वर्सां सावन परतीचो पावस सांवार घालता आनी हातांत आयिल्लें पीक इबाडटा.
पावस उणो जाल्यार म्हारगाय वाडटली आनी पिवपाच्या उदकाचो गंभीर प्रश्न निर्माण जातलो. देखून उदक जपुन वापरप आनी ताचें योग्य नियोजन करप काळाची गरज. दरेकल्यान शालेय पांवड्याचेर उदका विशीं जागृताय करपाक जाय. पंचायत, पालिकांनी उदकाचे सैमीक स्रोत सांबाळपाक जाय. पावसाचें उदक जिरोवपाचो यत्न व्हडल्यो कंपनी, सरकारान करपाक जाय. सामान्य लोकूय हातूंत हातभार लावपाक शकतात. प्रशासनान आनी लोकांनी मेळून उदकाची बचत केली, तरच फुडल्या संकश्टाक आमी तोंड दिवंक शकतले. थोडक्यांत सांगपाचें जाल्यार, हो पावसाचो अदमास भारता खातीर एक धोक्याचो इशारोच आसा.
समाजीक क्रांतीचो जनक
समाजीक क्रांतीचो जनक महात्मा बसवेश्वर हांची काल जयंती जाली. दर वर्सा अक्षय्य तृतीयेक महात्मा बसवेश्वर हांची जयंती मनयतात. कर्नाटकांत तांकां खूब मान आसा. महात्मा बसवेश्वर हांचो जल्म 1131 वर्सा जालो. मरण 1167 वर्सा. बाराव्या शेंकड्यांत ते म्हान समाजसुधारक, तत्वज्ञ, कवी, वीरशैव लिंगायत धर्माचे संस्थापक. विजापूर जिल्ह्यांतल्या इंगळेश्व- बागेवाडी हांगा जल्मल्ल्या बसवेश्वर वा बसवण्णांनी जातीवेवस्था, अंधश्रद्धा आनी विशमते आड संघर्श केलो. कन्नड साहित्यांत तांचें वचन साहित्य आसा. तांणी कुडलसंगम हांगा शिक्षण घेतलें. मागीर मंगळवेढा (महाराष्ट्र) हांगा
कलचुरी राजा बिज्जल हांच्या दरबारांत मंत्री म्हूण काम केलें. तांणी वचन काव्यप्रकारांतल्यान समाजप्रबोधन केलें. कर्मठ विधींक खर विरोध केलो. तांकां ‘समाजीक क्रांतीचे जनक’ मानतात, कारण तांणी त्या काळांतल्या धर्मांतल्या कर्मकांडां आड, अंधश्रद्धा, जातवेवस्था, स्त्री- पुरूष भेदभाव आनी उच्च- नीचपणा आड बंड केलें.
बाराव्या शेंकड्यांत भारतीय समाज अंधश्रद्धा आनी भेदभावाच्या काळखांत बुडिल्लो. अशा वेळार भारतीय मन जागृत करून मनशाक मनीसपणाचो हक्क मेळोवन दिवपाचें काम महात्मा बसवेश्वर हांणी केलें. तांच्या मतान, मनीस जल्मान न्हय, तर कर्मांनूच व्हड जाता. तांणी एक अशी समाजवेवस्था निर्माण केली जंय भेदभाव, विशमताय आनी अंधश्रद्धा न्हय, तर समानताय आशिल्ली. देखूनच तांकां ‘दक्षिण भारतांतले गौतम बुद्ध’ अशेंय म्हण्टात. तांच्या ह्याच विचारांची अंमलबजावणी फुडें म्हान फुडारी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हांणी संविधानांत केली.
जगांतली पयली संसद मानतात तशी ‘अणभव मंटप’ नावाची परंपरा महात्मा बसवेश्वर हांणी सुरू केली. थंय सगल्या थरांतले स्त्री- पुरूष एकठांय बसून आपले अणभव सांगताले आनी समाजाच्या फुडारपणाचे नेम थारायताले. महात्मा बसवेश्वरांचें एक फामाद वचन आसा— ‘कायकवे कैलास’, हाचो अर्थ ‘काम करप होच स्वर्ग (मोक्ष) आसा’.
लिंगायत धर्माची कांय तत्वां. एकेश्वरवाद आनी इष्टलिंग : लिंगायत धर्मांत फक्त शिवाची पूजा करतात. देवळांतल्या स्थावर लिंगाची पूजा करपा परस गळ्यांत धारण केल्ल्या इश्ट लिंगाची पूजा करपाचेर भर दितात.
कायकवे कैलास : ‘कायक’ म्हणजे शारीरिक मेहनत वा वेवसाय. प्रामाणिकपणान केल्लें काम होच सर्ग अशी ह्या धर्माची शिकवण. श्रमाक प्रतिश्ठा दिवप हें ह्या धर्माचें तत्व.
दासोह: आपूण जोडटा तातूंतलो कांय वांटो समाजाच्या कल्याणा खातीर खर्च करप म्हणजे दासोह.
सामाजिक समता: लिंगायत धर्म जातिवेवस्था आनी वर्णभेद पुराय न्हयकारता. जल्मान कोणूच उच नीच ना, तर तो आचरणान श्रेश्ठ थारता, अशें धर्म सांगता.
स्त्री-पुरुष समानताय : ‘अणभव मंटप’ हे माचये वरवीं बायलांक धर्मीक आनी समाजीक चर्चेंत वांटो घेवपाक अधिकार, समान स्थान. तांकांय गळ्यांत इश्टलिंग धारण करपाचो, पुजेचो अधिकार.
अवैदिक विचारधारा : मोक्ष मेळोवपाक हो धर्म वेद, पुराणां आनी यज्ञादी कर्मकांडांचें प्रामाण्य न्हयकारता. श्रद्धा, ज्योतिष आनी सुतक पाळपाक लिंगायत धर्मांत स्थान ना.
शाकाहार आनी नीतिमत्ता: पूर्ण शाकाहार आनी सोऱ्याचो त्याग ही लिंगायत जिणेंपद्दत.
तांणी आंतरजातीय लग्नाक (चर्मकार समाजाचो चलो आनी ब्राह्मण समाजाची चली) फाटबळ दिलें, जाका लागून त्या काळांतले सनातनी लोक सामके खवळ्ळे. तांणी राजा बिज्जलाची हत्या करून ताचो आरोप बसवेश्वरांचेर घालो. पूण महात्मा बसवेश्वर हांणी आपली समतावादी लिंगायत धर्माची परंपरा फुडें व्हरपाचे प्रयत्न चालूच दवरले. महात्मा बसवेश्वर हांचे समतावादी आनी सुधारणावादी विचार आचरणांत हाडप हें दर एका भारतीयाचें कर्तव्य आसा. तांकां नम्र अभिवादन!
श्याम ठाणेदार
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
