सैमाची पयली घुडी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मनशांकूय हेंच शिकोवपाचें आसलें की पोरण्यो चुको, पोरणो दुस्वास आनी पोरणे घावे सोडून दियात आनी नव्या उमेदीन फुलून येयात.

शारांतली धांवपळ अजून सुरू जावपाची आशिल्ली. फांतोडेचो तो कंवळो उजवाड अजून धुक्यांत गुठलायिल्लो आशिल्लो. पूण शारा पासून पयस, सह्याद्रीच्या त्या दाट रानांत मात्र आयज कितें तरी वेगळें घडटालें. चैत्र म्हयन्याची ही पयली फांतोड आशिल्ली. हिंदू कॅलेंडरा प्रमाण आयज ‘घुडी पाडवो’ आशिल्लो, पूण सृश्टीच्या ह्या व्हड साम्राज्यांत हो दीस ‘नव्या जल्माचो’ सुवाळो आशिल्लो.
रानदेवतेन आयज रानांतल्या जनावरांक आनी वनस्पतींक एक साद घाल्ली. पिंपळाच्या पोरण्या, अणभवी झाडा पोंदा एक गुप्त सभा भरिल्ली. मनशाच्या संवसारांत घुडी उबारपाची तयारी सुरू जालीच आसतली, पूण रानदेवतेच्या मनांत एक विचार आयलो “मनीस घुडी उबी करता, कारण तो आमच्या कडल्यान ती शिकला. मागीर आमी आमची मूळ घुडी कित्याक मनोवची न्हय?”
पिंपळान आपल्या सळसळपी पानांतल्यान वारो खेळयलो आनी म्हणलें, “इश्टांनो, आयज चैत्र शुद्ध प्रतिपदा. आयचो हो दीस म्हणल्यार सृश्टीचो नवो स्वास आसा. आमी विसरल्यात काय, की पयली घुडी खरें तर निसर्गानच उबी केल्ली?”
सभेच्या मध्यभागार एक उंच, देखणी आणि लवचिक बांबूची काठी उबी आशिल्ली. ती एकदम ताठ पूण लवचिक आशिल्ली. अरण्यदेवतेन त्या बांबूक विचारलें, “तूं तयार आसा? आयज तूं ब्रह्मध्वज जावन उबो रावतलो. तुजी ही उंच बडी आयज मळबाक तेंकतली आनी पुराय सृश्टीक जैताचो संदेश दितली.” बांबू उमेदीन धोलपाक लागलो. ताणें आपलें आंग झाडलें आनी तो सूर्याच्या पयल्या किरणां वटेन तोंड करून उबो रावलो.
ही फकत लाकडाची बडी नाशिल्ली, तर हो विश्वाच्या निर्मणेचो आदार आशिल्लो.
आतां प्रस्न आशिल्लो घुडी सजोवपाचो. मनशां कडे रेशमी साडयो आसतात, पूण निसर्गा कडे कितें? तितल्यांत लागींच आशिल्ल्या तांबूस रंगाच्या चैत्र पालवेन नटिल्ल्या सागाच्या झाडान आपलीं पानां हालयलीं. रानांतल्या फुलांनी पळसाच्या केसरी ज्वाळांनी आनी जांबळ्या काण्णांच्या फुलांनी एक सैमीक वस्त्राचें विणकाम सुरू केलें. कंवळ्या वताच्या भांगरा रंगांत न्हावन आयिल्ली ती सैमीक साडी बांबूच्या तोंकाक गुठलायली. ती पाचव्या, तांबूस आनी हळदुव्या रंगाची इतली ओड लावपी दिसताली की, खंयच्याय रेशमाची चमक तिच्या मुखार उणी पडतली.
सभेक एका कोनश्याक कोडुलिंबाचें झाड शांत उबें आशिल्लें. अरण्यदेवतेन ताका लागीं आपयलें. ‘कडूबा, तुज्या विणें हो सुवाळो अपूर्ण आसा. मनीस तुजीं पानां खावन आजच्या दिसाची सुरवात करतात, पूण तांकां त्या फाटलो भाव कळटा काय?’ कोडुलिंबान आपलीं खांदी बांबूच्या तोंकाक अर्पण केलीं. ताणें म्हणलें, “म्हजी ही कोडुसाण म्हणल्यार आयुष्यांत येवपी संकश्टांची आनी कश्टांची जाणीव आसा. जो हो कोडू रोस पचोवपाक शकता, ताकाच फुडल्या सुखाची गोडसाण कळटा. हो कोडुलिंबाचो प्रसाद म्हणल्यार वखद आनी ‘बुद्धी स्थिर’ दवरपाचो धडो आसा.” रानांतल्या कोगुळ, चिमणी आनी बाकी सुकण्यांनी किलबिलाट केलो. कोगुळान आपलो पंचम स्वर लायलो. जणूं तो सृश्टीक सांगतालो की, “कोडू चव चाखले बगर गोडसाणेचें मोल कळचें ना!” आतां वेळ आशिल्लो गोडसाणेचो.
सैमांत साखर खंयच्यान येतली? इतल्यान फुलांतलो मकरंद एकठांय करपी म्होंवामुट्ट्यो थंय आयल्यो. तांणी एका खाशेल्या फुलाची गोडसाण एकठांय करून एक ‘साकरेची गाठी’ तयार केली. ही गाठी म्हणल्यार निसर्गांतल्या दर एका जिवाच्या एकमेकां वयल्या मोगाची गोडसाण आशिल्ली. झाडां प्राण्यांक सावळी दितात, प्राणी झाडांच्यो बियो पातळायतात. हो जो ‘सहजीवनाचो’ गोडवो आसा, तोच हे गाठींत देंवलो. निसर्गाची पहिली घुडी उबी रावली.
जेन्ना सूर्य क्षितीजाचेर पुरायपणान उदेलो, तेन्ना त्या बांबुचेर चैत्र पालवीचें वस्त्र, कडुलिंबाचीं पानां, फुलांचो हार आनी साकरेची ती गांठी बांदून निसर्गान एक व्हड घुडी उबी केंल्ली. ही ‘निसर्गाची पयली घुडी’ आसली.
सगळें रान शांत जालें. वारोय थांबलो. त्या वेळार एक अलोकिक शांतताय पातळ्ळी. ही घुडी जैताचें प्रतीक आनी ‘नव्या जल्माची’ साक्ष आसली. झाडांनी आपलीं सुकिल्लीं पानां झाडिल्लीं आनी नव्या पालवीचें स्वागत केल्लें. मनशांकूय हेंच शिकोवपाचें आसलें की पोरण्यो चुको, पोरणो दुस्वास आनी पोरणे घावे सोडून दियात आनी नव्या उमेदीन फुलून येयात.
मनशान जेन्ना पयले फावट दारांत घुडी उबी केली आसतली, तेन्ना ताणें नक्कीच सैमाचो हो सुवाळो पळयला आसतलो. सैम दर वर्सा आमकां सांगत आसता की, पानगळ जाली तरी परतून पालवी फुटताच. दुख आयलें तरी परतून सूख येताच.
त्या दिसा त्या रानांत मनयल्ली ती घुडी आजय दर वर्सा मनयतात. आमी दारात जी घुडी उबी करतात, ती खरें तर आमच्या भितरल्या सैमाक जागें करपा खातीर आसता. सगळ्यांक नव्या वर्साचीं आनी संवसार पाडव्याचीं परबी !

प्रमिला प्रसाद फळ देसाय
9011834847