भारतीय भुरगीं आत्मविश्वासी जावंचीं

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

बासुरी पुस्तकांत भारताच्या गिरेस्त संस्कृतीक परंपरेंत आनी दायजांत सगळ्यो कला प्रकार खोलायेंत रुजल्यात. भुरग्यांक सगळ्या कला प्रकारांतल्यान देशांतल्या साबार वांठारांनी अणभवी प्रवासाची वळख घडटा.

राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020, वरवीं शालेय शिक्षणांतल्या बुन्यादीचो पावंडो भुरग्यांच्या सर्वांगीण उदरगती पासत मुळावण म्हूण काम करता. यत्ता तिसरेचें ‘बासुरी’ हें पाठ्यपुस्तक, हें कला विशयाचीं उद्दिश्टां मतींत दवरून बारीकसाणेन तयाक केलां. हें पुस्तक राष्ट्रीय शिक्षण निती 2020 आनी शालेय शिक्षणा खातीर राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडो 2023 हांच्या शिफारशीक पाळो दिता. ह्या पावंड्या खातीरची गरजेची वैचारीक समज, समिक्षणात्मक विचार, सर्जशीलताय, मुल्ल्यां आनी सबाव हांचेर पाठ्यपुस्तकांत भर दिला. तातूंत समावेशन, भोवभाशीकता, लींग, समानताय आनी योग्य आनी आयसीटी आनी शाळा आदारीत मुल्ल्यांकन, एकठांय करपी संस्कृतीक मुळावण सारकिल्ल्या क्रॉस-कटींग विशयांचो आस्पाव केला. विद्यार्थ्यांक आकर्शींत करपाक आनी पंगडान वावर करपाक उर्बा दिता. पुस्तकांत शिक्षणीक सामृग्री आनी उपक्रम खूब बरे तरेन तयार केल्यात, देखून विद्यार्थीं आनी शिक्षकांचो शिक्षणीक अणभव गिरेस्त जाता.
बासुरी पुस्तकांत भारताच्या गिरेस्त संस्कृतीक परंपरेंत आनी दायजांत सगळ्यो कला प्रकार खोलायेंत रुजल्यात. भुरग्यांक सगळ्या कला प्रकारांतल्यान देशांतल्या साबार वांठारांनी अणभवी प्रवासाची वळख घडटा.
एनसीएफ- एसर्इ- एनडीएन 10 व्या वर्सा मेरेन कला हो सक्तीचो विशय म्हूण शिफारस केला. तशेंच शाळांनी कले खातीर दर एका शिक्षणीक सत्रांत शाळांनी केल खातीर 100 वरां दिवपाची शिफारस केल्या. तातूंत दृश्य कला, संगीत , नाच, कुडीचो व्यायाम (संचालन) हालचाल, आनी नाट्य अशे चार घटक आसात. तातूंत दरेका घटकांत 5 अध्याय आसात. दर एका प्रकरणांत जायत्यो कार्यांवळी आसात, जे ह्या वर्गांतल्या भुरग्यांक तुमच्या आदारान सहजपणान करपाक मेळटात. सोद आनी सृजनशीलतेचे हे प्रक्रियेंत पालक आनी शिक्षक हांका म्हत्वपूर्ण भुमिका वठोवची पडटली. जी दरेका भुरग्यांक पुराय शिक्षणीक वर्सा अणभवपाक मेळटली.
‘शिक्षक’ हो म्हत्वाचो घटक
शिक्षक आमच्या समाजांत सगळ्यांत गरजेचो आनी मानाचो सदस्य जावन आसा. देखून शिक्षणी धोरणान सगळ्या मळांचेर शिक्षकांक परतून स्थापन करपाक मजत करता. कारण, शिक्षक हो समाजाचो म्हत्वाचो घटक जावन आसा. शिक्षक हे फुडले पिळगेक घडयतात. म्हणून शिक्षकांक सशक्त करपाचे हेतून यत्न करपाक य. शिक्षकांक आपलें कर्तव्य पुराय करपाक मदत करपाक जाय.
तुमकां खबर आसा?
भुरग्या पासत हे तरेचें पाठ्य पुस्तक पयलेच खेपे तयार केलां. दरेका विद्यार्थ्याक वैयक्तीक आनी गटांत काम करपाक, नोंदी घेवपाक, वाचपाक आनी समजून घेवपाक सुवात दिता. भुरगीं ल्हान पिराये सावन गावपाक, नाचपाक, बरोवपाक, नक्कल करपाक, आनी वाचपाक सुरवाक करतात. शाळा हे प्रक्रियेचो औपचारीक भाग जावचे आदीं लेगीत, पालक आनी शिक्षक हांच्या मार्गदर्शना खाला संगीत, नाटक, नाच आनी दृश्य कला हांचो आस्पाव आशिल्लो अर्थपूर्ण कला वर्ग चलोवपाचो हो तांचो पयलो अणभव आसा. भुरग्यांनी एकठांय काम करप, आपले विचार आनी भावना उक्तावप, आपल्या राश्ट्रीय दायजाची जाणविकाय आशिल्ली आनी तातूंत रुजिल्ले विद्यार्थीं तयार करप, समावेशक वातावरणांत काम करप, सगळ्या सांगाती विद्यार्थ्यां मदीं एक कला प्रवास करप.
‘बासुरी’ कशी वाजोवची ?..
बासुरी पुस्तकांच चार घटक आसात. दरेका घटकांचो वापर करपाक सोयीचो रंग वेगळो आसता. पुस्तकांत वापरिल्ल्या रंगमायेची आनी नदरेक पजपी भुरग्यां खातीर ओडियो पुस्तक एनसीर्ईआरटीची म्हायती भुरग्यांक दिवंक मेळटा. वेबसायटीचेर उपलब्ध आसा. संगीता खातीर निळो रंग, दृश्य कले खातीर हळदुवो रंग, नाटका खातीर जांबळो रंग, नाचा खातीर गुलाबी रंग आदी. शिक्षकाक कार्यावळी घडोवन हाडपाक आनी संसाधनां सोदपाक खूब सुचोवण्यो आसात. दरेका प्रकरणाच्या क्यूआर कोडांत दिल्लीं साधनां, तुमकां इंटरनेट ना जाल्यार भुरग्यांक सादरीकरणाक व्हरूंक मेळटा. थळाव्या कलाकारांक, लोकसंगीतकारांक, नर्तकांक आनी हेर सादरकर्त्यांकसादरीकरणा खातीर शाळेंत आपोवंक मेळटा. जायते पालक आनी हेर समाजांतले लोक जे कलेंत कुशळ आसात, ते भुरग्यां खातीर सादरीकरण करपाक मान्यताय दिवंक शकतात. शाळांनी कलाकार आनी कलाकारां वांगडा परस्पर संवादात्मक संत्रां खुबदां जावंक जाय. तेच भशेन नाटकां, नाचाचीं सादरीकरणां, संगीत मैफिली, कला प्रदर्शनां पळोवपाक खातीर शेतकी भोंवडी घडोवन हाडल्यार भुरग्यांक प्रेरणां मेळटली. अशे साबार उपक्रम सुचयल्यात.
शिक्षकांनी दरेका कला वर्गाच्या पयल्या कांय मिनटांनी भुरग्यांक दोळे धांपून बसून आदल्या वर्गांत कितें केल्लें तें याद करपाक मेळटा. निमाणीं 10 मिनटां भासाभास करपाक ‘सर्कल वेळ’ म्हणून दवरूं येता. नाटक विभागांत सुचयल्ले प्रमाण सगळ्या भुरग्यांक शिक्षकां वांगडा एकठांय बसून मुक्तपणान उलोवंक मेळटा.

कलेंत पास वा नापास नासता…
भुरग्यांच्या क्षमताय आनी कुशळटाय विकासाच्या पावंड्याचीं प्रगती दाखोवपाक मुल्ल्यांकन साधनां सुचयल्यांत. कलेंत पास वा फेल ना. ह्या पांवड्यार कांयच बरें वा वायट जावचें ना. सुदारणा करपाची सुवात सदांच आसता. भुरग्यांक निरास जावचे बदला संकल्पनेची समजूत घेवन कार्यावळ पुराय करपाक प्रोत्साहीत करचें. शिक्षण हो ताचे खातीर एक लांब प्रवास आसा. जशें दरेक भुरगो वेगळो आसता. तसोच तांची कुशळटाय आनी अभिव्यक्ती वेगळी आसता. ही विविधताय तांच्या भुरगेंपणांतली सोबीतकाय जावन आसा. तांणी स्वताची कामगिरीची तुळा वर्गांचल्या हेर कोणा कडेन करची न्हय. ताचे बदला तांच्या वैयक्तीक प्रगतीचें मुल्ल्यांकन करप गरजेचें आसा. तांकां सुदारणा करपाक स्वता कडेन सर्त करची पडटली.

कला वर्गा खातीर खाशेली सुवात जाय
कला वर्गा खातीर खाशेली उजवाडाची सुवात जाय पडटलीच. नातर ती भोगावळ जातली. जंय भुरग्यांक मुक्त पणान भोंवपाक मेळटलें. नाटक साहित्या खातीर सामकीं सादीं साहित्याची गरज भासतली. कलेची पुरवण आनी मुळावी स्टेशनरी, साहित्य तशेंच विद्यार्थ्यांची कलाकृती वेवस्थीपणान सांठोवपाची सुवात, भुरग्यांच्यो कलाकृती दाखोवपाक आनी वांटपाक प्रकर्शन फळयो, ओडियो- व्हिडियो संसाधना वाजोवपा संगणक, प्रोजेक्टर आनी स्पीकर, सादीं वाद्यां आदी साहित्य आनी साधनांचो बरो वापर जाता. थळाव्या स्वरुपांत उपल्ब्ध आसा हाची वेवस्थापनांनी खात्री करची पडटली. अशें म्हणटात, बासुरी हें एक वाद्य आसून ताचे कडेन सदांच संपर्कांत रावपाची गरज आसता. तुमी तिचो दर दिसा सराव करचो पडटा. जितले चड सराव करतले, तितले बेगीन शिकतले.
एक दीस सराव वगडायल्यार दुसऱ्या दिसा परिणाम दिसतले. तेन्नाच तुमकां व्यक्तिगत रितीन फरक जाणवतलो देखून, ह्या वाद्यांच्या संपर्कांत सदांच रावचें. अशे धर्तरे वेलें हें पुस्तक शिक्षक आनी पालकांक उपेगी थारता. पुस्तक मनरिवण आनी साधनसंपन्न तशेंच रोमांचक जावन आसा. पुस्तकाची रचणूक आनी आशय कवतूक करी सारको आसा. देखून राष्ट्रीय शिक्षणीक संशोधन आनी प्रशिक्षण परिशदेक परबीं फावता. तेच भशेन कोंकणींत हें पुस्तक अणकार करपी सगल्या मानेस्तांची तोखणाय. निमाणें इतलेंच, हे बासुरीन भुरग्यांचीं कुशळटातय फुलची. तशेंच आमच्या देशांतलीं भुरगीं फाल्यांचे आत्मविश्वास भरिल्ले बुदवंत, समतोल नागरीक जावचे, इतलेंच मागणें…

विशाल सिनाय खांडेपारकार
9850465365