विज्ञानाच्या युगांत श्रद्धेचें म्हत्व

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पूण ह्या सगळ्या वैज्ञानीक प्रगतीच्या चकचकांतूय मनशाच्या काळजांत एक कोनसो असो आसा, जंय विज्ञान पावूंक शकना. तो कोनसो म्हणल्यार भावार्थाचो, विस्वासाचो आनी अध्यात्माचो.

अातांचें यूग हें विज्ञान, तंत्रगिन्यान आनी कृत्रिम बुद्धीमत्ता (AI) हांचें यूग मानतात. मनशाचे बुद्धीन मळबा मेरेन उडी मारल्या. खोल दर्या तें अंतराळा मेरेन मनशान आपली छाप सोडल्या. मोबायल, इंटरनॅट, कंप्यूटर, कृत्रिम बुद्धीमत्ता, अंतराळ संशोधन, भलायकी विज्ञान ह्या सगळ्या प्रगतीक लागून मनशाचें जिवीत सामकें नेटान आनी सोंपें जालां. एका खिणांत जगाच्या एका तोंका सावन दुसऱ्या तोंकार उलोवंक मेळटा; रोगांचेर उपाय मेळटात; काळखांत उजवाड मेळटा. ह्या सगळ्याक लागून विज्ञानाचें बळगें आनी म्हत्व उगतें दिसता.
पूण ह्या सगळ्या वैज्ञानीक प्रगतीच्या चकचकांतूय मनशाच्या काळजांत एक कोनसो असो आसा, जंय विज्ञान पावूंक शकना. तो कोनसो म्हणल्यार भावार्थाचो, विस्वासाचो आनी अध्यात्माचो. विज्ञान मनशाक भायल्या जगाचें गिन्यान दिता, पूण भावार्थ मनशाक अंतर्मनाचो उजवाड दिता. विज्ञान वस्तूंचें स्वरूप उकतायता; भावार्थ जिणेचो अर्थ समजावन सांगता. देखूनच, विज्ञानाच्या ह्या आधुनीक युगांतूय भावार्थाचें म्हत्व अजूनय तितलेंच आसा.
जेन्ना मनशान पयले फावट सैमाच्या चमत्कारांकडेन अजापान पळयलें, तेन्ना ताच्या मनांत श्रद्धेचीं बीं रुजलीं. उगवपी सूर्य, पावस, फुलांचें फुलप, दर्याचीं ल्हारां ह्या सगळ्या गजालींनी ताका खंयच्या तरी अदृश्य शक्तीचें अस्तीत्व जाणवलें. त्या अदृश्य शक्तीचेर आशिल्लो विस्वास म्हळ्यार भावार्थ (श्रद्धा). हो भावार्थ मनशाक संकश्टांत धर्य दिता, निराशेंत आशेचें किरण दाखयता आनी काळखांत उजवाड जाता.
विज्ञान आनी विश्वास हांकां जायते फावटी एकमेकांच्या आड मानतात. पूण प्रत्यक्षांत ह्यो दोनूय गजाली एकमेकां खातीर आसात. विज्ञान हें बुद्धीचें प्रतीक आसा, जाल्यार भावार्थ हो काळजाची भास आसा. विज्ञान प्रस्न विचारता. भावार्थ उत्तर सोदपाचो मार्ग दाखयता. विज्ञान प्रयोगशाळेंत सिद्ध जाता; श्रद्धा जिणेच्या अणभवांतल्यान फुलता. देखूनच, विज्ञान आनी भावार्थ हांचो समतोल सादप हेंच खरें शाणेंपण आसा.
इतिहासांत अशे जायते म्हान मनीस जावन गेले जांणी विज्ञान आनी भावार्थ हांचो सुंदर संगम घडोवन हाडलो. कांय शास्त्रज्ञांनी विस्वाच्या गुपितांचो सोद घेतना ईश्वरी शक्ती मुखार नतमस्तक जावपाची नम्रता दाखयली. कारण विस्वाचो विस्तार आनी निसर्गाची अचूक रचना पळयली की मनशाक आपल्या मर्यादांची जाणविकाय जाता. विज्ञान जितलें फुडें वता, तितले नवे प्रस्न निर्माण जातात. त्या प्रस्नांचीं उतरां सोदताना मानवाक भावार्थचो आदार लागता.
विज्ञानान मनशाक साधनां दिलीं, पूण तांचो योग्य वापर कसो करचो हें शिकोवपाचें काम विश्वास करता. अणुऊर्जा ही विज्ञानाची व्हड देणी आसा. पूण तिचो वापर विनाशा खातीर करचो की विकासा खातीर, हें थरोवपाची नीत भावार्थातल्यानच येता. देखूनच विज्ञानाक दिका दाखोवपी शक्त म्हळ्यार नैतीक मुल्यां आनी श्रद्धा जावन आसा.
जिणेंत अशे जायते प्रसंग येतात, जेन्ना विज्ञान उणें पडटा. दोतोरांनी सगळे यत्न केले तरीय ते दुयेंतीच्या आयुश्या विशीं खात्री दिवंक शकनात. अशा वेळार कुटुंबाची श्रद्धा, प्रार्थना आनी आस्त तांकां मानसीक बळगें दितात. संकटाच्या काळार मनीस देवाक साकडें घालता, कारण ताका दिसता की खंयची तरी एक अदृश्य शक्त ताका आदार दितली. ही भावना फकत अंधविश्वास न्हय, तर ती मनशाच्या मनाक धीर दिवपी शक्त आसा.
भावार्थ हो धर्मीक विधीं पुरती मर्यादीत नासता. ती आपल्या कर्तव्याचेर आशिल्लो विस्वास, सत्याचेर आशिल्ली निश्ठा आनी जिणेंतल्या मुल्यांचेर आशिल्ली आस्त आसता. आवय आपल्या भुरग्याचेर जी माया करता, शिक्षक भुरग्यांक गिन्यान दितना जें समर्पण दाखयता, सैनिक देशा खातीर प्राण अर्पण करताना जी भावना बाळगिता ही सगळीं श्रद्धेचीच रुपां आसात.
आजच्या ह्या बेगीन धांवपी युगांत मनीस भौतीक सुखाच्या फाटल्यान धांवता. पयसो, प्रतिश्ठा, सत्ता आनी नामना हाका लागून जिवीत समृद्ध जातलें अशें ताका दिसता. पूण ह्यो सगळ्यो वस्तू आसून लेगीत जायत्या जाणांच्या जिवितांत अस्वस्थताय आनी रितेंपण दिश्टी पडटा. कारण भायल्या सुखसोयी आसल्यार लेगीत काळजांतली शांतताय शेणिल्ली आसता. ही शांतताय मेळोवन दिवपाची तांक श्रद्धेंत आसा. श्रद्धेक लागून मनीस नम्र जाता. तो स्वताक सर्वशक्तिमान समजना, तर एका व्हड शक्तीचो अंश आशिल्ल्याची ताका वळख जाता. ही वळख ताका अहंकारा पसून पयस दवरता. अहंकाराक लागून मनीस चुकीचे निर्णय घेता; पूण श्रद्धेक लागून तो संयम आनी विवेक राखता.
भारतीय संस्कृतींत विज्ञान आनी अध्यात्म हांचो सुंदर मेळ पळोवंक मेळटा. पयलींच्या ऋषी- मुनींनी सैमाचो अभ्यास केलो, योग आनी आयुर्वेदा सारख्या शास्त्रांची निर्मिती केली, तशेंच ध्यान आनी अध्यात्माचो मार्गय दाखयलो. भायल्या जगाचें गिन्यान जितलें गरजेचें आसा, तितलेंच काळजांतल्या मनाचें गिन्यानूय म्हत्वाचें आसा, अशें तांणी सांगलें.
आज कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), रोबोटिक्स आनी डिजिटल क्रांतीक लागून मनशाचें जिवीत खुबशा प्रमाणांत बदललां. पूण ह्या बदलांच्या वादळांतय मनशान आपल्या मनांतलो श्रद्धेचो दिवो पालोवंक दिवंचो न्हय. कारण विज्ञान आमकां वेग दिवंक शकता, पूण दिका दाखोवपाचें काम श्रद्धा करता.
श्रद्धा म्हणल्यार अंधविश्वास न्हय. अंधविश्वास मनशाक विवेकशून्य करता, जाल्यार खरी श्रद्धा विवेक आनी नैतिकता वाडयता. अंधविश्वासामुखावेली समाजांत भंय आनी अज्ञान पातळटा; पूण श्रद्धेमुकली आत्मविश्वास आनी सकारात्मकता निर्माण जाता. देखूनच विवेकपूर्ण श्रद्धा सांबाळप ही काळाची गरज आसा.
मनशाच्या जिणेंत धैर्य निर्माण जाता. जेन्ना सगळे मार्ग बंद जाल्यात अशे दिसता, तेन्ना श्रद्धा नवो मार्ग दाखयता. निराशेच्या काळखांतूय आशेचें किरण निर्माण करता. म्हणूनच जायत्या संतांनी सांगलें आसा की श्रद्धा ही जिणेची खरी शक्त आसा. मनशाचे जिणेच्या प्रवासांत विज्ञान आनी श्रद्धा हीं दोन चाकां वरी आसात. ह्या दोगांयच्या संतुलनामुकलीच जिणेचो रथ फुडें वता. एक चाक उणें पडल्यार प्रवास कुस्तार जाता. देखूनच विज्ञानाच्या उदरगती वांगडाच श्रद्धेची जपणूक करप गरजेचें आसा.
आजच्या ह्या आधुनीक युगांत आमी विज्ञानाच्या अद्भूत कामगिरीचो अभिमान बाळगतात. पूण त्याच वांगडा आपल्या मनांतलो श्रद्धेचो दिवो पेटत दवरप तितलेंच म्हत्वाचें आसा. कारण विज्ञान आमकां जगपाचीं साधनां दिता, जाल्यार श्रद्धा आमकां जगपाचो अर्थ शिकयता.
विज्ञानान मानवी जिविताक पांखां दिलीं आनी श्रद्धेन ताका दिशा दिली. विज्ञानान मनशाक शक्ती दिली आनी श्रद्धेन ताका शांती दिली. देखूनच, ह्या वेगवान वैज्ञानिक युगांत लेगीत श्रद्धेचें म्हत्व केन्नाच उणें जावचें ना. उरफाटें, विज्ञानाच्या लख्ख उजवाडांत श्रद्धेचो दिवो अधिकच प्रज्वलीत रावतलो कारण मनशाच्या काळजांतलो विस्वास हीच ताच्या जिविताची खरी ऊर्जा आसा.

प्रमिला प्रसाद फळदेसाय
9011834847