भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज जांबावले गुलाल. ते निमतान विशेश.
रमण राघव गोविंदा, हरि रे रमणा, केशव माधव गोविंदा हरि रे रमणां, असो गजर करीत, पेणीं करीत मठग्रामांतल्या कोंब मडगांवांतल्या स. पुरुषोत्तम केणी हांच्या घरा पयले दिसा शिगम्याचो नाल्ल सजयिल्ल्या वाहनांत दवरून, बॅण्ड वादनाच्या तालार मिरवणूक सुरू जाता. मठग्रामस्थ हिंदू सभेचे म्हाजन, भाविक, इश्टमित्र जांबावले वतात. ही मिरवणूक पोरण्या बाजारांतल्यान श्रीदामोदर साल, श्रीराम मंदिरा फुडल्यान मडगांव नगरपालिका चौकेंत येता. थंय सावन सांजे साडेसातांक मिरवणुकेन जांबावले वता. मुखेल रस्त्या वयल्यान पुजिल्लो नाल्ल घेवन श्रीदामोदराच्या देवळांत पावली मारतना देवळांत घांटींचो घणघणाट, ताळ, मृदंगाच्या तालार श्रीदामबाबाचो जयजयकार करीत हरिदासाच्या मुखेलपणा खाला श्रीदामबाबाच्या देवळा प्रकारांत उमेदीन नाचत गायत हो नाल्ल दवरतात. शिगम्याचे तरेकवार भेस केल्ले दादले, तरणाटे, बायलो देवळांत पावतात.
मठग्रामस्थ हिंदू सभेचे वतीन जांबावले श्रीदामोदराच्या देवळांत दरवर्सा फाल्गून कृष्ण पक्षांत हो शिगमो व्हडा दबाज्यान मनयतात. हो शिगमो म्हणल्यार माणकुल्या भुरग्यां सावन जाण्ट्या मेरेन खोशयेचो वसंतोत्सव. फाल्गुनांत कांय सुवातींनी शुक्ल पक्षाचे पंचमीं सावन जाल्यार साबार वाठारांनी ह्या म्हयन्याच्या नमी सावन होळयेचे पुनवे मेरेन हो उत्सव मनयतात. ह्या दिसांनी आंबे, पणस, काजी चंवरतात, काण्णां, चुन्नां लागतात. शेतकामत्यांनी रोयिल्ल्यो फळभाजयो भरभरून येतात. सैमा वांगडा शेतकामती खुशालभरीत जातात. जांबावलेचो शिगमो होळयेची पुनव जायना फुडें दोन- तीन दिसांनी सुरू जाता. तो आठ दीस मेरेन तरेकवार कार्यावळींनी मनयतात.
गोंयांत लोकवेदाची परंपरा असल्या उत्सवांनी तिगोवन दवरल्या. तांतलो हो एक शिगमो. तो मडगांवकारांलो व्हडलो उत्सव. पुर्तुगेजांच्या आदीं सावन तो मनयताले. मडगांवां माड्ड म्हणल्यार आतां फातोड्डेंच्या श्रीदामोदर लिंगा कडेन श्रीदामोदराचें देवूळ आशिल्लें. पुर्तुगेजांनी सोळाव्या शेंकड्यांत हिंदूंक बाटोवपाचो आनी देवळां मोडपाचो अच्छेव केलो. तेन्ना ग्रामस्थ, थंयच्या गावडो ह्या आदिवासी समाजाच्या लोकांक भोव दुख्ख जालें, तांणी हें दामबाबाचें लिंग सुरक्षीत सुवातेर व्हरपाचो यत्न केलो. पूण तें काडपाचो यत्न करूनय काडपांत येस आयलें ना. वयलो कुडको हाताक लागलो तो घेवन जांबावले व्हरून तांणी देवाची प्रतिश्ठापना केली. तें लींग व्हरतना रात जाली म्हणून ती रात कोंबांत वै. पुरुषोत्तम केणी हांच्या घरांत लिंग दवरिल्लें, अशें सांगतात. दुसरे दिसा लिपचोरयां तें जांबावले व्हेलें आनी श्रीरामनाथ देवाच्या शेजरा प्रतिश्ठापना केली. तेन्ना दर वर्सा केणी हांच्या घरांत शिगम्याचो नाल्ल पुजतात. त्या दिसा सीता स्वयंवर हें लोकनाट्य म्हाजन सादर करतात. दुसरे दीस पुजिल्लो नाल्ल मिरवणुकेन बॅण्ड वादनाच्या तालार नाचत पोरणें बाजारांतल्या श्रीदामोदर साला सामकार सावन नगरपालिके मेरेन व्हरतात. उपरांत गाडयांचे मिरवणुकेन दामोदराच्या देवळांत व्हरतात. नाल्ल कोंबांत पुजतात तेच दिसा जांबावले श्रीदामबाबाच्या देवळांत हळदुणें जाता. देवाक गाराणें घालतात.
आठ दिसां मेरेन मठग्रामस्थ हिंदू सभेचो हो उत्सव दबाज्यान जाता. जांबावली व्हंकल कशी नटून थटून रावता. भायर प्राकारांत तरेकवार मांड, हाॅटेलां घालतात. नाल्ल व्हरून दवरतकच जेवणावळ जाता. उपरांत गणपती पूजन, सीता स्वयंवर हे लोकनाट्य दरदिसा मनयतात. उपरांत नाटकां, संगीताच्यो कार्यावळी, वेशभुशा, नाचाची सर्त जाता. दरदिसा दनपरां आनी रातच्यो जेवणावळी जातात. आनी मंगळारा दिसा मुखेल उत्सव हो गुलालाचो आसता. आदीं मठग्रामांतले लोक नाल्ल घेवन गेले ते गुलाल आनी धुळपेठ मेरेन थंयच रावताले. तेन्ना येरादारीचें साधन नासलें. आतां कामां, उद्देग वाडल्यात. देखून दिसपट्टीं वचून येतात. पूण, शेनवार ते मंगळार मेरेन थंयच रावतात.
गुलालाच्या आदले दिसा सोमाराक सांजे स वरां सावन मंगळाराक सांजे पांच मेरेन अखंडीतपणान उत्सव चालू आसता. सांजे विवीध सर्ती, नाटक. तें फांतोडेर पांच मेरेन चलता. उपरांत पालखी रामनाथ देवळा मुखार विराजमान जाता. ती मंगळारा गुलाल जाले उपरांत पाच वरांचेर देवळांत परत येता. श्रीदामबाबाक मडगांव सावन येतकच श्री रामनाथान सुवात दिल्ली, ताची याद म्हूण शिगम्याक एक दीस दामबाब थंय रावता, अशें सांगतात. गुलाला दीस प्रकार हजारांनी लोकांनी भरता. मडगांवचेच न्हय तर अख्खे गोंयांतले लोक, कर्नाटक, सावंतवाडी मेरेनचे म्हाजन शिगम्याक येतात. दनपरां तीन वरांचेर दामोदराचे पालखेंत मठग्रामस्थ समिती आनी देवळाची समिती देवाक गुलाल अर्पण केले उपरांत दोनूय गुलाल घालून एकमेकांचेर उडयतात. खिणा भितर तो प्रकार तरेकवार रंगाच्या गुलालान भरता. उपरांत देवाच्या पाणट्यार कुशावतीं न्हंयेंत न्हातात आनी परत येतात.
रातचें नवरदेवाची वरात हें नाट्य जाता. ही लग्नाची कार्यावळ. तेन्नाय लोक गर्दी करतात. बुधवारा धुळपेट जावन कार्यावळ सोंपता. सगले मडगांवकार गुलाला दीस अर्दो दीस बाजार बंद दवरून जांबावले वतात. मडगांव एकदम मोनें कशें जाता. दामबाब हो मडगांवकारांचें ग्रामदैवत.
शिगम्याचे तीन म्हयने आदीं दर सोमाराक मडगांवां सोमार वाजोवपाची रीत सुरू आसता. दर सोमारा थारायिल्ल्या दुकाना मुखार भजनां जातात. खरें म्हणल्यार ही श्रीदामबाबाची सेवा आनी शिगम्याची जागृताय. सगल्या जातीधर्माचे लोक गुलालांत वांटो घेतात. व्हडा खोशयेन नाचतात. ही परंपरा आयजूय व्हडा उमेदीन चलता. सालांत सभेची बसका जावन शिगम्याची तयारी सुरू जाता. मडगांव आनी हेर कडेन वर्गणी एकठांय करतात. सगले खोशयेन ती दितात. जांबावलेचो शिगमो हो गोंयचो नामनेचो शिगमो. तो एक स्नेहमेळावोच. सगले जाण आदलो राग, मत्सर विसरून एकठांय येतात आनी श्रीदामदाबाबाच्या चरणा कडेन लीन जातात.
– अनिल पै
94220 58621
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
