भांगरभूंय | प्रतिनिधी
ते दीस गेले आनी सैमधन संपन्न कुर्डीक कोणाची तरी नदर लागली. हो गांव धरणां खातीर बुडटलो अशी वार्ता पातळ्ळी. तेन्ना
शिगमो म्हणलें कीं म्हाका याद जाता तो कुर्डीचो शिगमो. त्या धोल, ताश्यांचो आवाज आजुनूय म्हज्या कानांत घुमता. तें वाजप, देव, देवस्पण ल्हानपणांत अणभवलां. आतां शिगम्याचे रोमटां मेळ केन्ना सुरू जाले आनी केन्ना सोंपले तें कळ लेगीत ना. तांचें वेळापत्रक आयलें काय समजता शारांत शिगम्याचो वारो सुरु जाला. पूण, खरो शिगमो अणभवचो तो गांवांतूच.
शिगम्याचे दीस लागीं येता म्हणल्यार आवय- बापूय भुरग्यांक मेळाक खेळूंक वचूंक जाय म्हूण नवो बुशर्ट आनी काल्सांव शिंवताले. आंगण कोंचावन, पेटून, रेवों काडून, शेंण सारोवन तयार करताले, म्हेडी, चुड्टां हाडून माटोव घालताले. वाठार झाडून निवळ करताले. हें करतां करतां शिगम्याची नम तेंकताली.
नमन
नमन गांवचे लोक एकठांय घालताले. तेन्ना प्रभुदेसायांच्या घरांतलें श्रीफळ घेवप. गांवांत नमन घालें काय गांवां भायर खेळ खेळपाक वचपाक तांकां मेकळीक. अशें तरेन गांवचो मेळ दुस-या वाड्यार खेळ करपाक वतालो. तांचे आमच्या वाड्यार येताले. कामन्नां, तळसाय, उनन्नां, कुर्पे, मळकर्णे, देवबाग, गवळीवाडो, तुळस्थड अशे आमचे वाडे. ते तेन्ना शिगम्याच्या नादान रंगताले.
मेळ
पयस खंय तरी धोलाचें वाजप कानार पडलें काय गांवांत मेळ पावला हें समजतालें. तो खंयच्या वाड्या वयल्यान केन्ना मेरेन दुसरे कडेन पावतलो हाच्यो गजाली जाताल्यो. मदींच कोणतरी खंयचो मेळ आयला हाची खबर काडटालो. मेळांची उमळशीक आसताली. मेळ दारांत येता म्हणल्यार ल्हाना- व्हडांचेर उमेदीचें ल्हार पातळटालें. मेळ वतांतल्यान येताले. तांकां पिवपाक उदक, खावपाक गोड दिताले. बायलो आरत तयार करतालीं तर दादले तळी. म्हणल्यार नाल्ल, तांदूळ, पान, सुपारी आनी तांकी प्रमाण पयशे. मेळ दारांत पावलो काय खेळांतलो एकलो सपणां चडटालो आनी सवाशीण बायल त्या गड्याच्या पांयार उदक घालताली. ताका कपलाक लावन, फुल दिवन आरतीचें ताट त्या गड्याच्या हातांत दिताली. तो गडो तें घेवन हेर खेळगड्यां मदीं वचून आरतीचें ताट घेवन सांगात्या सयत चौरंग म्हणीत तुळशी भोंवतणी वांटकुळोच ताल धरतालो. उपरांत ताळे म्हणून वेगवेगळे खेळ करून दाखयताले. जशे तालगडी, गोफ, दिवली नाच. खंयचेंच घर ते भारायनाशिल्ले. मेळाक खेळटा त्या गड्यांक त्या गांवांत जेवणाचें आपोवणे आसतालें. तांकां वेवस्थीत जेवण दिवपाची पद्दत आसताली. मेळें खेळून जाले उपरांत हे गडे पुनवे आदी आपल्या गांवांत येताले. जे वाटेन गेल्ले थंय शीम जागोवन परते आपल्या वाडयार येताले तेन्ना दोनय वटेन तरसादी धरून तांच्या मदीं आपल्या गांवां वाटेन चलपाक लागताले, तेन्ना चलतना फाटल्यान पळोवप ना, अशीय प्रथा आसा. ताका शीम जागोवप म्हण्टालीं.
पुनवेची परब
प्रभुदेसायांचीं घरां आनी ऐसपैस आशिल्लीं वेगवेगळीं झाडां, जशें शंकराचें झाड आनी मदींच वयर सरिल्ली कलवतीची वाल त्या वाड्याक सोबीतकाय हाडटाली. तांतूत भर म्हण ओंवळां, सुरगांची झाडां तशेंच आंब्याचे रूख वाड्याक परमळीत करताले. कामन्नां मांडार सदाशिव प्रभुदेसाय हांच्या घरा मुखार जो पुनवेचो ताट जातालो तो खरेंच यादींत उरपा सारको. गांवांत खेळ करून बरीच तळीं एकठांय जाताली आनी पुनवेक मांडार येवन नव्या झेतान जमताले. जमिल्ल्या मेळांक प्रभुदेसायां कडल्यान श्रीफळ दितकच सांगणे बी जावन सगळे तरेचे खेळ मांडार जातालें. ते पळोवपाची उमळशीक सगळ्यांकूच आसताली. देखून घरांतल्या देवाक पुनवेचो नैवेद्य दाखोवन जेवन खावन सडसडीत आमी कामन्नेची वाट धरतालीं.
सगळो मांड इतलो भरिल्लो आसतालो की मांडार कामन्नां, तळसायचे, कुर्पेचे, रिवणां आनी हेर वाड्या वयले लोक मांडाचें खाशेलपण आयकून येताले. गांवां भायले म्हणल्यार मडगांव, पणजे, वास्को, फोंड्यां रावपी आमचे कुर्डी तशेंच कुशीच्या वाड्यां वयले लोक मुद्दाम घरा येताले. ह्याच गर्देंत गांवच्यो धुवो आपली आंगवण फारीक करूंक ना तर मांडावेल्या पांचा पुरसांक पांय पडपाक मुद्दम येतालीं. त्या दिसा मांडार ते पुनवेचे सांजवेळे पुरतो एक मेळावोच जातालो. कामाधंद्या निमतान घरांक कुलप घालून गेल्ले लोक गांवांतल्या घरांतलो तात्पुरतो धूल्ल पयस करून एक दोन दीस उमेदीन रावताले. एक तर शिगमो ना तर गांवची ओड तांकां ओडून हाडटाली. मांडा वयले देवस्पणांक तीं मानतात. शिगम्या दिसांनी गांवचें दरेक घर उगतें उरता, दोन दिसां खातीर जायना गांव भरलेलो दिसतालो. कुर्डीच्या सैमसंपन्न अशा वातावरणांत भरसून ह्या शिगम्याच्या धोलाचो आवाज वेगळीच उर्बा हाडटालो.
आमोरी जावपाक येताली तश्यो झाडांच्यो सावल्यो मांडार पडपाक लागताल्यो. दरेका भाविकांक घरा वचपाक जाय हाची चिंता सतायताली. पूण सगल्या भारांची वाट पळयता पळयता. पांचापुरूश, श्रीजल्मी, श्रीबेताळ, श्रीरवळनाथ, श्रीभागेली पायक, श्रीमुळेर मुखेल अशें भार येताले. कोणाकय कसल्योय अडीनडी आसल्यार त्योय हांगा पयस जाताल्यो. त्या भारांक पळोवन आनी श्रीफळ हातांत घेवन धांवपाचो तो वेग पळोवन ल्हाना व्हडांक आतां कितें जातलें हो प्रस्न पडटालो.
जाण्टीं, नेण्टीं, सोयरीं, दायरी ह्या भारांचो व्हडा भावार्थान आशिर्वाद घेवन आपआपले मठये वटेन वळटालीं. ते दीस गेले आनी सैमधन संपन्न कुर्डीक कोणाची तरी नदर लागली. हो गांव धरणां खातीर बुडटलो अशी
वार्ता पातळ्ळी. तेन्ना धरण म्हणल्यार कितें हें म्हाका खबर नाशिल्लें आनी विचारल्यार कोणाची सांगपाची मनस्थिती नासली. सगळें वातावरणूच बदलिल्लें. एक एक करून कुर्डीचे व्हडले- व्हडले रूख नाच्च जाले, घरां खाली जालीं, मनशां पयस जालीं. कुर्डी राबितो करतल्यांचें स्थलांतर वेगवेगळ्या वाठारांनी जालें. कुर्डीचो मुळ कामन्ना गांव मात तशातसो काॅलनी नं एकांत स्थायीक जालो.घरां- दारां बांदून शिगम्याच्या रिती नुसार थाट ताणीं नव्या जाग्यार सुरू केलो. पूण जाणीं हो शिगमो कुर्डींत पळयलो तांकां हो जागो आनी शिगम्याचो नवो, वेगळो वाठार मनांक पटोवंक जड जालें. पूण वाडे काॅलनी नंबर एकांत रावपी लोकांनी गांव, गांवस्की तिगोवन उत्सव बरे तरेन करपाचें जणू स्वताक आनी कुर्डीच्या मांडाक दिल्लें वचन पाळ्ळें.
आतां हो शिगमो आनी पुनव वाड्यां काॅलनी नंबर एकांत जाता. शिगम्याच्या श्रीफळांचो मान कांय तेंप सर्गेस्त विवेक प्रभुदेसाय करताले. पूण आतां ती परंपरा श्रीपाद विठ्ठल प्रभुदेसाय फुडें व्हरतात. आजय शिगम्याच्या त्या मांडार वच्चें, दारादारांनी भोंवपी मेळ पळोवचें अशें मनांतल्यान दिसता. तो धोल- ताश्यांचो आवाज आयकुपाक वर्सां फाटीं धुकलचीं अशें दिसता. घुमचे कटर कटर कटर कटर घूम शबय, शबय, शबै शबै ओस्सय. शिगम्याचो हो आवाज कुर्डीच्या मातयेंत किलल्ल्याक बेस बरो समजतलो.
सौ. मेघना वासुदेव गवंडळकार
वास्को (9822155933)
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
