भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आधुनिकतायेच्या काळांत लेगीत भौसाच्या काळजांत पेटिल्लो पारंपरीक चाली रिती, संस्कृताय आनी भावार्थाचो दिवो आदले वरींच अखंड आसा.
सैमांत विविधताय भरसल्या तशीच संस्कृतायेचे परंपरेन गच्च भरिल्ली लोककलेची माळ गोंयच्या दरेका गांवांत पळोवपाक मेळटा. गांवां कणकणी गोंयच्या संस्कृतायेच्या खाशेलपणांचो दिश्टावो जाता. शेणी उजो, गडे, आरत, शिशारान्नी, रोमटां मेळ, सत्र्यो, जांबालेचो गुलाल, अशें पेडणें धरून काणकोण मेरेन संस्कृतायेन भरिल्ले असंख्य प्रकार पळोवपाक मेळटात. चवथी उपरांत गोंयची व्हड दबाजीक परब म्हळ्यार ‘शिगमो’. ह्या वेळार सगलो वाठार आपले कश्ट, त्रास, चिंता, ताण विसरून पुराय तरेन शिगम्या परबेचे तयारेक लागिल्लो आसता.
गोंयच्या संस्कृतायेचें आनी परंपरेचें दर्शन शिगम्या उत्सवांत पळोवपाक मेळटा. कांय भागांनी फाल्गुनाच्या नमी पसून सुरू जावपी शिगमो पुनवे मेरेन चलता जाल्यार कांय कडेन पुनवेक सुरू जावपी शिगमो संवसार पाडव्याच्या आरंभान सोंपता.
असे वयल्या वयल्या दोंगरा
फुलला मोगरा
देवा तुज्या नगरा
उत्सव जाला
बले बले बले बले शबै
अश्या तरेच्या कवनाक धोल, ताशे, कासाळ्याच्या सांगातान पुराय गोंय गाजता. धोलार तोणयेचो नाद धरीत शिगम्याची सुरवात जाता. ल्हान – व्हडांच्या उमेदीक ओतो येता. गोंयभर खोशेचीं ल्हारां फेसाळटात. जाणट्यां – नेणट्यांचीं पावलां शिगम्या गितांचो ताल धरपाक लागतात. फकत मनीसूच न्हय तर पुराय सैम वाद्यांच्या तालार घुमघुमूंक लागता. शिगम्याच्या पवित्र वातावरणांत गोंयच्या दरेका कोनशाक देवाची सासाय आशिल्ल्याची जाणविकाय जाता.
नमन घालून शिगम्याची सुरवात जाता. देवाक नमन घालपाक मेळ खेळपी गडे मांडार (माण) म्हणल्यार थारायिल्ले पवित्र सुवातेर एकठांय जातात. गांवच्या मांडार देवाक नमन घालून धोलार तोणी ताणशेता, नाल्ल फोडून देवाक होरायतात. धा जाणांच्या (गांवचे लोक) आस्पावान गांव – गांवकारांच्या राखणेचें सांगणे करून पवित्र शिगम्या उत्सवाक आरंभ जाता. थंयच्यान गडे घरां खेळपाक भायर सरतात. गांवच्या वाड्यार दारां खेळूंक वतना, मेळांतलो म्हालगडो ना जाल्यार एकाद्रो थारायिल्लो गडो त्या त्या घरांतल्या सवायशीण बायले कडल्यान आरत स्विकारता.आरत म्हणल्यार ओवाळणेचे ताट जातूंत पंचारत, तादूळ, नाल्ल, खावची पानां आनी बेड्याचो विडो, फुलां, हळद, पिंजर आनी तांकी प्रमाण पयशे अश्या वस्तुंचो आस्पाव आसता. आरतीचें ताट म्हालगड्याच्या हातांत दिवचे पयलीं घराच्या भितोडेक वा हुंबऱ्या भितर रावून सवायशीण बायल ताच्या पांयार उदक घालता. उपरांत गड्याच्या कपलाक पिंजर लावन ताच्या उजव्या कानाक फूल खोयता. म्हालगड्याक ओवाळणी करून सवायशीण बायल हातांतली आरत म्हालगड्याच्या सुवादीन करता. आरत घेवन म्हालगडो हेर गड्यांच्या सांगातान तुळशी भोंवतणी शिगम्या खेळ खेळपाक वता. घरा मुखारल्या आंगणांत, वाद्यांच्या ठेक्यार पावलां उबारीत सगले गडे आरते परते भोवताडे मारतात. त्या वेळार अशे तरेन शिगम्या गितां तांच्या ओंठार फुलतात.
असे इश्वराचे राजा देव
खेळां गेले
इश्वराचे राजा देव
खेळां गेले
ओ बले बले बले बले शबै
प्रत्येक घर खेळ्ळ्या उपरांत मेळांतले गडे घरांतल्या लोकांनीं वांटिल्लो फळार घेतात. एक घर खेळून जातकच त्या घरांतल्यांचें बरें मागून, आशिर्वाद दिवन फुडल्या घरा वटेन पावलां व्हरतात अशे तरेन होळी पुनवे पयलीं घरां खेळून वर्साची रीत करतात.
पुनवे राती होळयेच्या पवित्र उज्यांत होलिका दहन करतात. भोंवतणच्यो वायट गजाली पिडा – नडी ल्हासून नव्या वर्साची सुरवात सुखदेणी जावची ह्या हावेसान आदीं सावन परंपरेन चलत आयिल्ल्या चाली रितीक नव्यान आरंभ जाता. दुसरे दिसाक परतून एकदां सगले गांवकार मांडार जमतात आनी व्हडा उमेदीन एकामेकांक रंग लावन होळयेच्या रंगान रंगून वतात. सुमार चवदा दिसांचे हे परबेक गोंयभरचे लोक वांटो घेवन खोस परगटायतात.
आधुनिकतायेच्या काळांत लेगीत भौसाच्या काळजांत पेटिल्लो पारंपरीक चाली रिती, संस्कृताय आनी भावार्थाचो दिवो आदले वरींच अखंड आसा. शिगम्या परब, शिगम्या कवनांतली उतरां दर एकल्याचें चित्त थिरावन दवरतात. शिगमो सोंपलो तरी शिगम्यांतलीं ही कवनां आनी वाद्यांचे सूर मात मनांत घट्ट सुवात तयार करून रावतात. अंदू वर्सा शिगम्या परबेची उमेद मनयतना, येतल्या वर्साच्या शिगम्याची वाट पळोवपाक मात कोणूच विसरनात. शिगमो सोपून नव्या वर्साच्या येवकाराची घुडी उबारली तरीय घुमचे कटर घूम कटर कटर घूम हो नाद मनांतली उमेद बावूंक दिना.
निकिता ना. मडगांवकार
9766072893
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
