भांगरभूंय | प्रतिनिधी
भारतीय समाजव्यवस्थेंत कांय वेवसायांक फक्त पोट भरपाचें साधन मानीनासतना, तांकां ‘पवित्र’ आनी ‘उदात्त’ (Noble Profession) मानतात. ह्या वळेरेंत मुखेलपणान दोतोर, आदवोगाद आनी शिक्षक हांचो आसपाव जाता. दोतोर आमकां मरणाच्या दारांतल्यान परतून हाडून जीवदान दितात, आदवोगाद न्याया खातीर आनी सत्या खातीर झगडटात, जाल्यार शिक्षक एका आख्या पिळगेचो फुडार घडयतात. समाजान ह्या तिनूय घटकांक देवाचें रूप मानून तांकां सदांच मानाचें स्थान दिलां. हें फकत नोकरी करपी कर्मचारी न्हय, तर तें समाजाचें, नितिमत्तेचे राखणदार आनी मुल्यांचे संवर्धन करपी दूत अशें मानतात
पूण फाटल्या कांय वर्सांतल्यो घडणुको पळयल्यार ह्या पवित्र मळांक, खासा करून शिक्षण क्षेत्राक भ्रश्टाचाराचें आनी अनैतिकतेचें गिराण लागिल्लें दिसता. जो शिक्षक समाजाचीं मुल्यां आनी नितिमत्ता सांबाळपाची जापसालदारकी घेता, थंयच जर वायट प्रवृत्ती रिगल्यात, तर फाल्यांच्या पिळगेचो फुडार कितें? हो प्रस्न आयज आमकां अंतर्मुख करपाक लावपी आसा.
भारताक गुरू-शिश्य परंपरेचें व्हड दायज आसा. आदल्या तेंपार शिकोवप हो फकत पोट भरपाचो मार्ग नाशिल्लो, तर तें एक ‘व्रत’ आशिल्लें. शिक्षकाचें उतर हें प्रमाण मानताले आनी समाजांत तांकां राजा परसय व्हड स्थान आशिल्लें. आयजूय कितलेशेच शिक्षक खर निश्ठेन, उण्या पगारांत पयसुल्ल्या वाठारांनी रावन गिन्यान दिवपाचें पवित्र कार्य करतात. पूण, ह्या पेशांत रिगपाक सोदपी कांय सुवार्थी आनी भ्रश्ट घटकां खातीर आख्ख्या मळाक काळें खत लागता. आयज ‘शिक्षक’ जावपा खातीर विशयाचें खोल गिन्यान वा शिकोवपाची तळमळ आसपा परस ‘जुगाड’, ‘पयशांचे बळगें’ आनी ‘वशिलेबाजी’क चड म्हत्व मेळटा, हें पळोवन दुख जाता.
शिक्षकी पेशांत रिगपाक आनी ‘फिक्स्ड जॉब’ मेळोवपाक जे मार्ग आपणायतात, ते खूब धक्को दिवपी आसात. हे गैरप्रकार पदवी मेळोवपा पासून सुरू जातात ते नोकरी मेळ मेरेन सारके चालूच आसतात. उच्च पदव्यो मेळयताना स्वता कश्ट करपा बदला पयशे दिवन दुसऱ्यां कडल्यान असायनमेंट बरोवन घेतात. इतलेंच न्हय, तर प्रत्यक्षांतल्या अणभवा खातीर आशिल्ली ‘इंटर्नशिप’ लेगीत करीनासतना तें प्रमाणपत्र सरळ विकत घेतात. हातून पदवी तर मेळटा, पूण ते पदवेक फावो तें कसब त्या मनशा कडेन आसना.
पीएचडी सारख्यो उंचेल्यो पदव्यो मेळयताना संशोधनांत स्वताचें कसब वापरपा बदला दुसऱ्यांचें साहित्य चोरतात (Plagiarism). आज बाजारांत पयशे दिवन प्रबंध (Thesis) बरोवन दिवपी मेळटात. जे संशोधक स्वताच्या कश्टान शोधनिबंध बरोवंक शकनात, ते फाल्यां भुरग्यांक संशोधनाची नदर कितें दिवंक पावतले? खूब कडेन कायमस्वरूपी नोकरे खातीर थारावीक वर्सांचो अणभव सक्तीचो आसता. हो अणभव नासताना लेगीत, फकत वळखीन वा पयशांच्या बळाचेर बनावट प्रमाणपत्रां सादर करून प्रामाणीक उमेदवारांचो हक्क हिसकावन घेतात.
प्रगत राज्यांतूय हालींच्या काळांत शिक्षण क्षेत्रांतल्या नितिमत्तेचेर प्रस्न उबे करपी गजाली घडल्यात. देखीक, गोय विद्यापीठांतल्या एका सहाय्यक प्राध्यापकान कथीतपणान आपल्या एका ‘खास’ विद्यार्थिनीक परीक्षेंत पयलीं येवपा खातीर दुसऱ्या प्राध्यापकांच्या केबिनीच्यो बनावट चाव्यों तयार करून प्रस्नपत्रिका चोरपाची घडणूक ताची आसा. जेन्ना गिन्यानाचें मंदिर आशिल्ल्या विद्यापीठांतूच ‘पेपर चोरी’ आनी ‘नफेखोरी’ चलता, तेन्ना सामान्य आनी कश्टकरी विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीचें कितें? फकत इतलेंच न्हय, तर राज्यांत बनावट शिक्षणीक प्रमाणपत्रां विकपी टोळयोय वावुरताल्यो हें उक्ताडार आयलां. 25 हजार ते 1 लाखां मेरेन पयशे दिवन घरा बसून पदव्यो विकत घेवपाचे हे प्रकार शिक्षकी पेशाची उरल्ली-सुरल्ली अब्रूय धुल्लाक मेळयतात.
कांय संस्थांनी शिक्षक म्हणून रुजू जावपा खातीर आज लाखांनी रुपयांची मागणी जाता, अशें आयकूंक येता. जांचे कडेन गुणवत्ता आसा पूण पयसो ना, अशे तरणाटे उमेदवार फाटीं पडटात आनी जांचे कडेन पयसो आसा पूण शिकोवपाची पात्रताय ना, अशे लोक वर्गांत पावतात. ही वशिलेबाजी राजकी दबावा मेरेन पावता. ह्या प्रक्रियेत गुणवत्तेचो बळी वता. शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET) वा हेर सर्तींच्या परीक्षांनी गैरवेव्हार जातात, अशें आयकूंक येता.
शाळेंत वा कॉलेजींत पुरायपणान शिकयनासतना विद्यार्थ्यांक मुद्दाम आपल्या खाजगी शिकवणीक येवपाक लावप, हो लेगीत एक व्हड नैतीक भ्रश्टाचार आसा. वर्गांत गिन्यानाचीं दारां उक्तीं करपा बदला फकत परीक्षे पुरती तयारी करून घेवपी हे शिक्षक विद्यार्थ्यांच्या मानसीक वाडीक आडखळ निर्माण करतात. ज्या शिक्षकान स्वताची पदवी, पात्रताय वा नोकरीच चुकीच्या मार्गान मेळयल्या, तो विद्यार्थ्यांक नितिमत्तेचे आनी सत्याचे धडे खंयच्या अधिकारात दिवंक पावतलो? हाचो थेट परिणाम समाजाचेर जाता
जर शिक्षका कडेच विशयाचें खोल गिन्यान नासल्यार, ताच्या हाता खाला घडपी विद्यार्थी फक्त पदवी घेतिल्ले ‘बेरोजगार’ आसतले, गिन्यानी नागरिक न्हय. हाका लागून देशाच्या मनीसबळ संपत्तीचो इबाड जाता. जेन्ना विद्यार्थ्यांक कळटा की तांचे आदर्श मानिल्ले शिक्षक चुकीच्या मार्गान हांगां पावल्यात, तेन्ना तांचो पुराय सिस्टिमी वयलो आनी नितिमत्ते वयलो विस्वास उडटा. भ्रश्ट शिक्षक हो भ्रश्ट समाजाची बुन्याद रचता.
हो लेख वाचून ज्या शिक्षकांनी, प्राध्यापकांनी आनी उमेदवारांनी स्वताच्या मेहनतीन, दीस-रात एक करून पदव्यो मेळयल्यात आनी जे आयजूय प्रामाणिकपणान गिन्यान दिवपाचें काम करतात, तांणी राग वा वायट धरपाची गरज ना. ही बडी फक्त तांचेर आसा जांणी ‘शॉर्टकट’ वापरून ह्या पवित्र क्षेत्राची प्रतिश्ठा धुळीक मेळयल्या. जांणी पदव्यो विकत घेतल्यात, जांणीं प्रस्नपत्रिका चोरल्यात वा जे वशिलेबाजीन कदेलाचेर बसल्यात, हे शब्द तांच्या काळजाक लागपाक जाय. कारण ते फकत एका नोकरेचेर घालो घालिनात, तर ते समाजाच्या विस्वासा कडेन आनी फुडल्या पिळगेच्या फुडारा कडेन
खेळटात.
शिक्षण हो समाजाचो मुखेल आदार आसा. हो कणोच जर कुसलो, तर समाज कोसळपाक वेळ लागचो ना. जर आमकां आमचीं मुल्यां, संस्कृती आनी राज्याचो फुडार सांबाळपाक जाय जाल्यार, शिक्षण क्षेत्रांतलो हो ‘पदव्यांचो मांड’ आनी ‘वशिलेबाजी’ थांबोवप ही काळाची गरज आसा. सरकार, प्रशासन आनी समाजान एकठांय येवन ह्या भ्रश्ट सांखळेचो नाश करप गरजेचें आसा. शिक्षकी पेशाक परतून एकदां तोच उदात्त आनी ‘पवित्र’ दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर आतां शिक्षण मळाचें शुद्धीकरण करप गरजेचें आसा. ना जाल्यार, पदव्यांच्या ह्या बाजारांत आमी आमच्या फुडल्या पिळगेचे संस्कार आनी बुद्धीमत्ता सदां खातीर वगडावन बसतले.
प्रसाद पांगम
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
