दिगूली आजनेरी… डांबराचो गमबूट

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

काणयेचो माथाळो वाचून अजाप जालें? वास्कोकारांकडून ही काणी आयकून हांवूय अजाप जाल्लों. दिगू हुशार, पूण भोळो, मात खंयचीय पकदस्त गोश्ट विचार करून करता अशेंच म्हजें चिंतप. म्हणजे ताच्यो काणयो अजापाच्यो जरी आसल्यो तरी ताचे पिरायेच्या भुरग्यांक सोबित अश्यो. पूण ही विलक्षण गजाल आयकून म्हाका हांसचें काय रडचें हेंच कळना जालें. हुशार, भोळो हाच्या सयत पिसो ही एक कोरी करकरीत नवी डीग्री ताच्या नांवा फाटल्यान जोडची काय कितें अशेंय म्हज्या मनांत आयलें. तर ताचें जालें अशें.
मराठी मुळावी शाळेंत गिमाची सुटी चालू जाल्ली. पोर्तुगेजांक गोंयचो घाम काडपी आनी दमटसाण चड आसपी हुनाळो सोंसनासलो. म्हूण ते मार्च म्हयन्यांत शाळांक हुनाळ्याची सुटी दीत. परत शाळा जूनांत सुरू. दोन अडेच म्हयने भुरग्यांची चंगळ, आवयचें सोडून दी, ती नोकरी वा व्यवसाय करीनासली तेन्ना रजा मेळपाचो तिका हुसको नासतालो. पूण कामांत गुतिल्या बापायचो सुटयेचो प्रस्न सुट्टकर फामिलीचे सुटयेंत खंयतरी वचप जातालें. खंयतरी म्हळ्यार एकतर मुळावें घर (बोरकार कुटुंबाक फोणें तालुक्यांतलो बोरये गांव) ना जाल्यार मावळ्यालें घर (आवयचे भावालें घर. बोरकारांक केपेचें कुसमण). ह्या विशयाचेर फुडें अजून आनीक उलोवया. तर हुनाळ्याची सुटी सुरू जाली आनी भुरग्यांच्या कानांत पिशें वारें भरिल्लें. शाळेंत वचपाचो हुस्को नाशिल्ल्यान आवय वा भयण सकाळीं उठोवपाक येवचीना हाची गॅरंटी, तेन्ना मनांत येता तशें सकाळचें उठप आनी भेंडार कालसांव चडोवन आवय फुडें दवरता तें भसाभस खावन घराभायर सरप ते नीट दनपरां जेवणा वेळार परतुपाचें हें कार्य व्हडल्या उमेदीन भुरगीं करतालीं. ते खंय वता, कितें करता हाचो हुस्को तांच्या आवयबापायक नासतालो. गांवचो उकिरडो हुंदडून जातकच सांजचीं गोरवां जशीं घरा परतात तशीं तीं येतलीं हाची तांकां पुराय गॅरंटी आसली. सुटयेच्या दिसांनी गोंयच्या भुरग्यांची, चवथ आनी नाताळची सोडली जाल्यार गीम वा दुसऱ्या खंच्याय सुटये खातीर, ही कार्यावळ थारायलेली.
त्या दिसा दिगू आनी ताचे आमीग म्युन्सिपल ग्रांवडार फुटबॉल खेळटाले. दास बोरकाराचो बापूय इस्कोलाचो हेडमास्टर आशिल्ल्यान इस्कोलांतल्यो खेळपाव्चयो वस्तू ताका व्हड बोवाळ जायनास्तना वापरपाक मेळटाल्यो. फुटबॉल, टेबल टेनिस खेळाचे टेबल, बेडमिंटनची रॅकेटां आनी अजून खूब वस्तू, तातूंत फुटबॉल चड घोस्ताचो. कितलेय भुरगे एका वेळार खेळपाक जाता आनी खेळटना दाडगाई करूंक मेळटा असो हो मैदानी खेळ. ते दिसा खेळटना बॉल जालो पंक्चर; ताचो वारो गेलो आनी खेळ थांबलो. दास आनी भक्ता तो फुलोवन हाडपाक गेले. बॉलांत वारें भरून दिवपाक भाड्या सायकली दिता तो धा पयशे घेतालो. हांचे कडेन तेय नाशिल्ल्यान घरा बचून आवयकडेन घेवप आनी बॉल फुलोवप अशें दासान चिंतलें. पूण ती न्हांवक गेल्यान पयशे मेळपाक वेळ जालो आनी ताका लागून बॉल फुलोवून ग्रांवडार येवपाकय बारा जालीं.
ग्रांवडार उरील्ल्या भुरग्यांक वावर नाशिल्लो. गुणे एकामेकां कडेन उडोवन जिंकप, धांवपाची सर्त आनी बिनसाधनाचे वेळ खावपी सगळे करून जाले तरी दास आनी भक्ता परत आयलेनात. उबगण आयिल्ल्या भुरग्यांक करचें कितें तें कळ्ळेंना. बेकार बसप तांच्या हुतहुत्या सभावात बसनाशिल्लें. तांणी ग्रांवडाशेजरा आशिल्ल्या वास्को स्पोर्ट्सांत वचपाचे थारायलें. थंय टेबल टेनिस खेळाचे टेबल मोकळे आसल्यार खेळपाचो तांचो बेत. खूबदां पावसा दिसांत ते थंय खेळटाले बी. पूण केल्लो बेत थारले प्रमाण अंमलांत येता अशें सदांच घड़ना, मदीं कसलीय आडखळ येवंक शकता. आनी कर्मकट्टेपणान नेमकें तेंच जालें. ताचें निमित दिगू.
दिगूच्या बापायक म्हणजे विश्वास बोरकाराले कंपनीक वास्कोच्या रस्त्यार डांबर घालपाचे कंट्राट मेळिल्लें. गोंय राज्यांत पावस खूब चड पडटा ताचे खातीर पावस येवचे पयलीं रस्ते डांबरी करप ही दर वर्साची कार्यावळ. तातूंतय महत्त्वाची खबर म्हणल्यार मार्च, आब्रिल, मे म्हयन्यांत पडपी कडक हूनाचो फायदो डांबर वितळपाक घेवप. डांबर हो कोळश्याचो आलायतो पदार्थ. तो काळोकिट्ट चिकट आनी घट्ट. सहजपणान वितळप कटकटीचें काम. खूब वेळ कडोवन आनी तातूंत पॅत्रोल मिक्स करतकच तो रस्त्यार पसरील्ल्या खडयेचेर मारपाभशेन जाता. आतां तेपार हॉटमिक्सिंग आयिल्ल्यान हो प्रोसेस उणो जाला. आसूं. तर डांबराचीं बल्लां वास्कोच्या रस्त्यांनी विश्वासान धगधगीत पडटल्या हाचो फायदो घेवपाक वेगवेगळ्या जाग्यार उबी केल्ली. पंदरा वीस दीस वतकच त्या बल्लांचें वयले झाकण अर्दें कांपप म्हणजे पातळ जालें डांबर रखोवपाक सोंपें. तोय प्रोसेस जाल्लो आनी एक-दोन दिसांत रस्त्यांनी डांबर घालपाचें काम सुरू जावपाचें चिन्न आशिल्लें.
म्युन्सिपल ग्रांवडाशेजरा वास्को स्पोट्स क्लबा मुखार अर्दें कांपिल्या झाकणांची चार बल्लां उबीं आशिल्लीं. ताचेर उबो रावपाची खुमखुमी दिगूक आयली. ताच्या सवगड्यांनी ताका मोठ्या उमेदीन तेंको दिलो. ताणें तें काम पयलीं एक फावट व्हड झेतान केल्लें. पूण तेन्ना बल्लांची झाकणां अर्दीं कापूंक नाशिल्लीं. आनी भुरग्यांक ती कापिल्याची खबर नाशिल्ली. वयर चडून ताणें हिंदी सिनेमांतल्या हिरोसारखो हातवारे करत नाच करपाचो यत्न केलो. तोय ताणें पयले फावट केल्लो. पूण ह्यां वेळार कितें तरी खाशेलें जाता अशें ताका समजुपाक लागलें. दावो पांय वितळिल्ल्या डांबरांत रुतपाक लागलो. तो हालोवंक मेळना जातकच उजवोय हालना. वतांत तापिल्लें झाकण उजवो पांय हुलपयतालें. आपूण एका व्हड आरिश्टाक तोंड दिता ही गोश्ट प्रसंगावधानी रोखडीच कळ्ळी. ताणें व्हडल्यान वयल्या पट्टींत आड्डून सवंगड्यांक ताचेर आयिल्या संकश्टाची म्हायती दिली. तेन्ना नायकाल्या अव‌तान ताचो उजवो पांय आपल्या बळिश्ट खांद्यार घेवन हुलपासाणींतल्यान त्या पांयाची सुटका केली. दुसरो दावो ओडून भायर काडपाचो प्रयत्न बाकीचे इश्ट करताले. पूण चिकट डांबरांत खोल रुतिल्लो पांय तांच्या खर वावराक कसलोच आदार दिनासलो. वास्को क्लबांतल्यान भायर पडटल्या वेलिंग्टन सौजाक भुरग्यांची कसरत दिसली. लागसर येत पुराय आवतिकायचो अंदाज घेवन एकट्याक क्लबांत पत्ते खेळत बशिल्ल्या वास्को टीमीच्या खेळगड्यांक आपोवन घेतले. एका दमांत तांणी दिगूचो पांय डांबरा बल्ला भायर काडलो खरो पूण त्या पांयार एक इंच जाड डांबराचो थर धोपरा मेरेन उरिल्लो. तो जड पाय उखलपाक दिगूक कश्ट जाताले.
अशें म्हणटात जर गोंयांत उत्तरेक पेडण्या धेंकर दिलो जाल्यार ताचो आवाज दक्षिणेंत काणकोणा घुमता. हातूंतली फकाणां सोडल्यार लक्षांत येता तें तात्पर्य गोंयांत खंयचीय काणी गोंयभर जावपाक चड वेळ लागना. अख्ख्या गोंयच्या मुखार वास्को नगर किस्पट. म्हण सड्यार रस्त्याच्या कामार देखरेख करतल्या विश्वासाच्या कानार म्युन्सिपल ग्रांवडाकडेन चलतल्या गजालीची खबर पावपाक चड वेळ लागलोना. डांबराचें बल्ल आनी तातूंत गुंतिल्लो भुरगो हांचो संबंध ताणें रोखडोच ताचो हुतहुतो पूत दिगंबराकडे जोडलो आनी मेळटा तें वाहन घेवन तो कळाव करनास्तना वास्को क्लबाकडेन धांवलो.
लंगडी घालत धांवत येत दिगू ताका चिकटलो आनी म्हणपाक लागलो, “पप्पा पळय, हो डांबर कसोच पांया वेल्यान काडपाक जायना. तूं कितें तरी कर. आमची मॅच अजून सोंपलीना. हांवें गोलकिपिंग केलीना जाल्यार आमची टीम हरतली.” दिगूचीं उतरां आयकून मख्ख जाल्ल्या विश्वासाक करचें कितें तें लक्षांत येना जालें. त्याच वेळार ताचो इस्कोलाचो हेडमास्टर आशिल्लो भाव श्रीनिवास, दोतोर रोल्दावाक घेवन थंय पावलो. ताच्याय कानार गोश्ट पाविल्ली. ताणें गरज पडटली ह्या हिसबान दोतोराक आपोवन घेतिल्लो.
“किते यंग मॅन, हो गमबूट खोनच्यान इम्पोर्ट केलो? आनी एकाच पांयांक कित्याक, दुसरो खुंय?” हांसत्या तोंडान दोतोर रोल्दावान दिगूच्या केसांत हात फिरयत फकाणां केलीं. “विश्वासबाब, मझेकुडे हाजेर उपाय ना. तुमी मेळटा त्यो सुरयो, कातर घेवन डांबर तासून काडात. मेणकापड तापोवन धोरल्यार काम फास्ट जातलें. पूण पांयाच्या उरलेल्या भागाक लागचें ना हाची पुराय खात्री कोर. नाजाल्यार दुवेंस चोल्ता पूण दोतोर आनी तागेलो जीवघेणो वैजकी उपचार नाका ओशें जातोलें.” खो खो हांसत दोतोरान दुसरो उपाय सांगलो. “लास्ट स्टेजीर जेन्ना पातोळ थर उरतोलो तेन्ना बेंजीन वापोर. इटस गूड सोल्वंट फोर लिक्वीड कोलटार.” इस्कोलाच्या लॅबोरेटोरींत आसतोलें तें.” हेडमास्टराकडे पळयत दोतोरान फुडलें काम सांगलें.
सांजच्या चार वरां मेरेन वेळ दिगूच्या पांयांवेलो डांबर काडपाक गेलो. ते मेरेन भुक्केल्ले ताचे इश्ट घराकडे गेल्ले. पोटाक लागिल्ली भूक आनीक ताणें केल्ली आजनेरी दिगूक तितली जाणवलीना. पूण सुरू केल्ली मॅच ताचे मस्ते खातीर अर्दकुटी उरली हाचेंच ताका चड वायट दिसतालें.

दीपक पाणंदीकार