संकश्टांत पावले, तेच इश्ट.

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भावंडांनो,
आमी सदांच शाळेंत भावपणाचो सोपूत घेतात. आमच्या हड्ड्यार हात दवरून म्हणटात ’आमी सगळे भारतीय, सगळे भारतीय आमचीं भावंडां’ आनी भावंडांनो, आमच्यांतलें भावपण, भावकी मुखार चलोवपा खातीर आमी सगळ्यां कडेन बरे वागतात, बरे उलयतात, एकमेकांक मजत करतात. आमचीं जाणटेलीं तर आमकां सदांच सांगतात. इश्ट-इश्टिणी आशिल्लो मनीस सदांच गिरेस्त आनी धादोशी उरता म्हण. कारण तेच, संकश्टावेळार मजत करपाक धांवून येतात. आनी आमचें जिणें सुखी, आनंदीत दवतात. भावंडांनो, ही वागणूक फकत मनशां मनशां मदींच दिसता अशें ना. तर इश्टागतीचें हें नातें धर्तरेवयल्या दरेक जिवांमदीं तगून उरिल्लें दिसता. अशेच इश्टागतीची एक काणी तुमकां हांव आयज सांगतां.
“एका गांवांत एक सवणें रावतालें. तें सवणें ’नर’ आशिल्लो. देखून ताणें गांवांतल्या परस रानांत वचून रावपाचें येवजिलें. त्या रानांत आपलो संवसार उबो करपाक ताणें एका सवण्या कडेन इश्टागत करपाचें थारायलें. पूण ते सवण्यान ह्या नराक रानांतल्यान हेर जिवा कडेन इश्टागतीचें नातें जोडूंक फार्मायलें. पुणून त्या वेळार नर सवण्याक तें म्हत्वाचें दिसलेंना. तशें ताणें उलोवनूय दाखयलें. पुणून दुसऱ्या सवण्यान ताका ताचे वांगडा संवसार करपाक न्हयकार दिलो. उपरांत मात नर सवण्याक रानांतल्या हेर प्राण्यां कडेन इश्टागत जोडचीच पडली. ताका एकोडो रावपाची संवंय आशिल्ल्यान इश्टागत जोडप कठीण जालें. तरी लेगीत ताणें व्हड कश्टान आनी धाडसान हेरांक बरें उतर दिवन आनी वागून इश्टागत जोडली. तातूंत नर सवण्यान इश्टागत जोडली ती एका घोणी कडेन, तळ्यांत रावपी एका कांसवा कडेन आनी एका शिंवा कडेन. तेन्नाच दुसऱ्या सवण्यान त्या नर सवण्या कडेन संवसार करपाचें थारायलें. कांय तेंपान तांणी दोन पिलांक जल्म दिलो. रानांतल्या एका घोंटेरांत तीं सुखान रावपाक लागलीं. पूण, एका दिसा त्या रानांत कांसाक आयिल्ले दोन मनीस पावले. ह्या कासादोरांक दीस भर भोंवन कांयच कांस मेळ्ळें ना. रित्या हातांनी घरा कशें वचप ह्या विचारान तांणी रातच्या वेळार त्याच रानांत रावपाचें थारायलें. ते ज्युस्त ह्या सवण्यांचो घोंटेर आशिल्ल्या झाडा पोंदाच रावले. व्हड राती, त्या कांसादोरांक त्या रुखार पांखां फाफुडल्याचो आवाज आयलो. तो आवाज आयकून त्या रुखार सवणीं आशिल्ल्याचें तांणी पारखिलें. तांकां धरपा खातीर एका कांसादोरान रुखापोंदां जळोव एकठांय करून उजो पेटोवपाचें थारायलें. तें पळोवन त्या सवण्यान आपल्या घरकाराक उठयलो आनी संकश्टाच्या परिस्थितीची जाणीव करून दिवन, इतल्या रातच्या वेळार पिलांक घेवन खंय वतलीं म्हूण मजती खातीर आपल्या इश्टांक उलो मारपाचें सुचयलें. नर सवणें वेळ वगडायनासतना घोणी फुड्यांत गेलो. घोणीन ताका मजत करपाचें उतर दिलें. घोण ह्या रुखासरी आयली. थंयचें वातावरण पळयलें आनी रानांत लागींच आशिल्ल्या तळ्यांत वचून उदकांत बूड मारून जितलें जाता तितलें उदक आंगार घेवन आयली. संद पळोवन तें उदक उज्याचेर शिंपडायलें. तळ्यांतलें उदक हाडून उजो पालोवपाचो तिणें खूब यत्न केलो. पुणून उजो पालवलो ना. घोंटेराक ल्हवू ल्हवू उज्याचो धग बसपाक लागलो. तशें घोणीचो उजो पालोवपाचो यत्न पळोवन नर सवणें मजती खातीर तळ्यांतल्या कांसवा कडेन गेलो.
संकश्टा वेळार कांसव रोखडोच धांवून आयलो. त्या उज्यासरी पावतकच कांसादोराची नदर ह्या कांसवाचेर पडली. आयतें सावज मेळ्ळें त्या विचारान दोगांय कांसादोरांनी कांसवाक धरपाचो यत्न केलो. पूण कांसव बुदवंत आशिल्लो. ताणें दोगांय कांसादोरांक आपलो पाटलाव करपाक लावन काळखांतल्यानच तांकां तळ्याच्या उदकांत व्हेले.
हे वटेन घोण बाबडी उदक हाडून उजो पालोवपाचो यत्न करीत आशिल्ली. उजो थोडे प्रमाणांत पालवलो. पुणून सवण्यांच्या घराब्याचेर आयिल्लें संकश्ट पयस जावचें हाचो अदमास येतकच नर सवणें शिंवाचे भेटेक गेलो.
कांसारोदांनी कांसवाक धरपाचो यत्न केलो. पुणून तांकां अपेस आयलें. ते परतून रुखापोंदां आयले. घोणीन लागीं लागीं आपल्या यत्नांनी उजो पालयिल्लो. तें पळोवन कासादोरांनी रुखार वयर चडून सवण्यांक धरचेलें येवजिलें. एकलो रुखार चडपाक तयार जालो. तेच वेळार शींव आपलो धेख घालीत मोठ्ठ्यान आड्डलो. शिंवाचो धेख आयकून रुखा पोंदच्या कांसादोरांक शींव तांचेच वटेन येता अशें दिसलें. आतां आमच्या जिवाक धोको आसा, शींव आमकां खातलो अशें तांकां दिसलें. ते खातीर सवण्यांची कांस करचे परस, जीव उरल्यार परत कांसाक येतले अशें येवजून दोगूय कांसादोर गांवावटेन पळून गेले.
घोणीन, कांसवान आनी शिंवान इश्टागतीच्या नात्यान आपलो संवसार आनी जीव वाटायलो, देखून नर सवण्यान तांचे खूब खूब उपकार मानले आनी तीं सगळीं जाणां त्या रानांत खोशयेन, आपूलकायेन, एकामेकांक गरजेवेळार पावत, धादोसकायेन रावपाल लागलीं.
तर भावंडांनो, ही आशिल्ली काणी तांच्या मदल्या एकचाराची आनी इश्टागतीच्या नात्याची. तुमीय अशींच इश्टागतीन वागतलीं न्हय?
उल्हासभाई