नीज गोंयकारपण

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हालींच आमीं अमृतसर वचून आयलीं. अमृतसर एक वेगळोच जागो. भारत- पाकिस्ताना मदीं जावपी झूज वा बारिकश्या लेगीत झगड्यांचो वायट परिणाम थंयच्या लोकांक भोगचो पडटा. फाळणे वेळार राजनितीन तांच्या पंजाबाचे दोन कुडके केले आनी थंयच्या लोकांक मात आपल्या नव्या परिस्थितीं कडेन ताळ मेळ बसोवपाक फक्त पंदरा दीस दिले. आतां थंयचे लोक मनीस पळयना फुडें तांकां पारखितात. त्या मनश्याची पिराय, ताचें काम आनी ताचे भारतांतले प्रांत वा राज्य ते आपल्या मनात थारायतात. आपलो अदमास चोख आसा काय चुकलो हें पळोवपाक ते तुमच्या बद्दल तुमकांच विचारतात.
दरेक दुकानाचेर, दरेक रिक्षावाल्या कडेन, वाघा बॉर्डर टूर आॅपरेटरा कडेन आनी कुंभालगढ फोर्टाचेर गेल्ल्या कडेन पसून फुडें दिल्ले संभाशण आमच्या मदीं जालें.
पयलो प्रस्न “आप टिचर हें या डॉक्टर?”
“डॉक्टर हूं”
दुसरो प्रस्न “ आप हमसे थोडी बडी/ छोटी दिखती हे. चालिस के आस पास होंगी?”
हांव अजापान ”हाँ हाँ सहीं है”
तिसरो प्रस्न “आप मुंबई से है?”
“नहीं गोवा से”
“गोवा से!”
आतां तो अजापान “ये गोवाके लोग होते कैसे है?”
हांवें ताका सरळ सांगलें “हम असली गोवाके लोग है (नीज गोंयकार) बाकीके गोवाके लोग भी हमारें जैसेही होते है”
तरी बरें ताणें ह्या फुडें “आपके पास पुर्तुगीज पासपोर्ट है?” असो प्रस्न करूंक ना. आजकाल आपूण नीज गोंयकार म्हणून सिद्ध करपाक तो सामको गरजेचो खंय.
आमी गोंयांत परत आयलीं. पूण “ये गोवा के लोग होते कैसे है?” हो प्रस्नूय म्हज्या बरोबर आयलो. सगल्या गोंयकारांक फिट जावपी एक आदर्श मापदंड म्हजे कडेनूय नाशिल्लें. आमी गोयकार कशे? अशे कशे? ह्या प्रस्नाच्यो जापो म्हाका सोदपाच्यो आशिल्ल्यो.
गोंयचो इतिहास कळपाक इतिहासांत पीएचडी करची पडटा, कारण बोस्टनान लोकांनी च्याचो पालो दर्यांत रकोवन “बोस्टन टी पार्टी” केली हें म्हज्या शाळेच्या अभ्यासक्रमांत आशिल्लें. पूण गोंयचो इतिहास पाठ्यक्रमांत नाशिल्लो.
चेटजिपीटीच्यो जापो म्हाका अर्दकुट्योशो दिसल्यो. जेमिनीच्यो वेल्यावयरशो. आर्टीफिशियल इंटेलिजन्साकूय गोंयचो इतिहास कठीण पडटा हें पळोवन “गुड. आय एम नोट अलोन” अशें मनांत अचकीत आयलें.
मागीर हांवें उगडले व्हिकीपिडिया ! परशुरामान बाण मारून गोंय कशें तयार जालें, आमच्या पुर्वजांनी 451वर्साच्या पुर्तुगेज शासनांतूय तें कशें राखलें आनी आतां फालचो हुस्को नाशिल्ल्या भशेन जगभराचे लोक गोंयांत येवन पार्ट्यो कशे करतात हें सगलें हांवें वाचलें. सगळें वाचून पुरो जावन हांव न्हिदून पडलें आनी म्हाका एक सपन पडलें.
सपनांत एक दर्यो आशिल्लो. तातूंत मद्दीं एक दोंगर. ह्या दोंगराच्या दोनूय वटेन लोक राविल्ले. तांणी दोंगरा भोंवतणी घाल्लो एक राजू. तो राजू ते एकदां हे वटेन एकदां ते वटेन ओडटाले. हांवें लागीं वचून पळयलें. म्हाका सोंपें जावचें म्हणून कोणेंतरी सगल्यांचेर लेबलां लायिल्लीं.
दर्याचेर ‘गोंयकारपण’, दोंगरार ‘गोंय’, राजवाचेर एकावटेन ‘देवनागरी कोंकणी’ तर दुसरे वटेन ‘रोमी कोंकणी’ अशें बरयिल्लें. लेबलां वाचून म्हज्या लक्षांत आयलें हिंदू आनी किरित्सांव गोंयकारा मदीं हें सागर- मंथन चलिल्लें.
दोनूय गट जगड नाशिल्ले. हो सागरमंथन एक व्हड प्राॅजेक्ट कसो सांबाळटाले. तांकां सागरमंथन करून मेळपी वस्तू जपून दवरपाच्यो आशिल्ल्यो. सुगुर करपाच्यो आशिल्ल्यो. ते आपली सगली ताकद लावन ओडटाले. कुर कुर असो आवाज जातालो. सतयुगान घश्टण कमी करपाक श्री विष्णूंनी कूर्म अवतार घेतिल्लो. कलीयुगान ही फॅसिलिटी नाशिल्ल्यान ह्या लोकांक नेट मात्सो चड लावचो पडटालो. मंथन जाता जाता तशी एक एक वस्त दर्यांतल्यान प्रकट जावपाक लागली.
पयलीं आयलो शिगमो तो हिंदूंनी घेतलो; मागीर कार्नवाल तो किरिस्तावांनी घेतलो. चिखल कालो, गुलाल, सांजांव फेस्त, गोंयच्या सायबाचें फेस्त, अशे वांटे जाले. पोतेकाराचें फेस्त किरिस्तावांक मेळ्ळें. पोतेकाराचो थोडोसो भंय मात मस्त्या भुरग्यांक भंय घालपाक हिंदुंनी मागून घेतलो.
मागीर एक होलोग्राम फोटो भायर आयलो. एका वटेन पळयल्यार सांतेरी दुसरे वटेन पळयल्यार शांतादुर्गा दिसताली. हो होलोग्राम हिंदूंनी दवरलो. मागीर आयली सायबीण ती किरिस्तांवांनी दवरली.
हळू हळू नवे होलोग्राम येवपाक लागले. एका वटेन पळयल्यार सांतेरी दुसरे वटेन पळयल्यार नोसा सेन्होरा दे केन्डेलारिया दिसताली. एका वटेन पळयल्यार भुमिका दुसरे वटेन पळयल्यार नोसा सेन्होरा दे मोन्त दिसताली. एका वटेन पळयल्यार मिराबाय दुसरे वटेन भुमिका दुसरे पळयल्यार नोसा सेन्होर दे मिलाग्रेस दिसताली.
अशे जायते होलोग्राम भायर आयले. दोनूय गटांनी ते शॅर करपाचे थारयले. ते मद्दीं दवरले. म्हणजे हिंदूच्या वटेन देवी दिसताली आनी किरिस्तांवां वटेन मेरी दिश्टी पडटाली. मागीर आयल्यो पातोळ्यो. नागपंचमी दिसा केल्ल्यो पातोळ्यो हिंदूंनी आनी आॅगस्टा दिसा केल्ल्यो किरिस्तांवांनी दवरल्यो. शंकरपाळयो, चण्यादाळीं कांपा, कलकल, दोश सगलें वाटलें.
हळद हिंदूंनी घेतली, रोस किरिस्तांवांनी. चुड्याची कांकणां दोगांयनी बरोबर वाटून घेतलीं. न्हंयो, झाडां, पेडां, सुकणीं, जनावरां सगल्यांनी वाटून घेवपाचें थारायिल्लें. पूण कितलेंय चाळून ह्यो वस्तू भायरूच येवंक ना. मागीर आनी एकदा व्हडल्यान कुर कुर कुर असो आवाज जालो आनी दोंगरांतल्यान दोन वळखीचीं तोंडां आशिल्ले कोळहुनीर भायर आयले.
सगले लोक अजापान तांकां पळयत उरले. उंदरानी हात जोडून सगल्यांक नमस्कार केलो. कोणाक तरी सोबता अशें नमळायेचे स्मितहास्यूय तांच्या ओंठार आशिल्ले.
“तुमी आनी खंयच्यान आयले?!” लोकांनी विचारलें.
“आमी खूब तेप हो दोंगर पोखरताले मरे तुमकां कूर कूर आवाज येवंक ना?!”
“आमी गोंयच्यो न्हंयो, झाडां, पेडां, सुकणीं, जनावरां सुगुर करपा खातीर सागर मंथन करताले. आजून आमकां त्यो वस्तू मेळूंक नात.”
उंदीर एकामेकांक पळोवन मिश्कील हांसले. लोकांक तांणी म्हणलें “त्यो आनी तुमका किद्याक? आमी त्यो ‘टुरिस्टां खातीर’ दवरल्यात.”
इतल्यान एका उंदरान डर्र करून व्हडलो डेकर काडलो. लोकांची नजर उंदरांच्या टट्टटीत जाल्ल्या पोटा कडेन गेली. आपली चोरी लोकांनी धरली म्हणून “हे.. हे.. हे.. दोंगर पोखरता पोखरता थोड्यो वस्तू आमकां खावच्यो पडल्यो हे.. हे..” अशें म्हणून कांय न्ही करपाक तांणी ट्राय केलें.
“इतले सगलें तुमी खालां तें तुमकां पचतलें तरी मरे?!” अशे तांकां रागान लोकांनी विचारलें.
“आमच्या पाचनशक्तीचो तुमकां अंदाजूच ना. आमी किदेंय पचोवंक शकतात” अशें म्हणून ते राकेसा भशेन इहा.. हा..हा..हा इहा.. हा.. हा.. करून हांसपाक लागले. तांचो आवाज मिण्टा मिण्टाक व्हड जावपाक लागलो. सगल्या लोकांनी आपआपले कान धांकले. निमाणे कडेन तो आवाज इतलो व्हडलो जालो की सगलो दोगोरूच भुकंप आयिल्लेवरी हालपाक लागलो आनी कोसळून पडलो. दोंगराचो पिठो पिठो जालो.
हांव भिवून सपनांतल्यान जागें जालें. म्हाका शेळो घाम सुटलो.
आमी नीज गोंयकार दोळे धांपून न्ही, उगड्या दोळ्यांनी सपनां पळयतात हें लेगीत म्हज्या लक्षांत आयलें. आमी गोंयकार कशे? अशे कशे? ह्या प्रस्नाच्यो जापो व्हिकीपिडियान इतिहास शिकोवन म्हाका बेस बऱ्यो दिल्ल्यो. त्या जाग्यार नीज गोंय कारांचो फुडार किदें? हो नवो प्रस्न आतां म्हाका पडटा.

-अनुराधा घाणेकार