सँडोकन : कबीर बेदी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कलाकार

कारकिर्दींत लेगीत तो सदांच वांगड्यां परस वेगळो वावुरलो. ताणें बॉलिवूडांतय न्हय तर परदेशांतय  नामना मेळयली.

हिंदी चित्रपट मळार विक्षिप्तताये खातीर जांची वळख आसा, तातूंत आंतरराश्ट्रीय पांवड्यार मान्यताय मेळयिल्लो अभिनेतो कबीर बेदी आस्पावता. दमदार आवाज, भेदक दोळे आनी संवाद म्हणपाची फिशालकाय  हाका लागून कबीर हें जागतीक माचयेर अभिनयाची छाप सोडपी  एक व्यक्तीमत्व. अणभवान भरिल्लो तागेलो गिरेस्त जिवीत प्रवास. कबीराचो जल्म 16 जानेवारी 1946 दिसा लाहोरांत जालो. ताचो बापूय बाबा प्यारे लालसिंह बेदी हो शीख लेखक आनी तत्वगिन्यानी जाल्यार आवय फ्रेडा ही भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यांत वावुरिल्ली आनी उपरांत बौद्ध धर्म आपणायिल्ली इंग्लीश बायल. अशा समाजीक, वैचारीक वातावरणांतलें विचारशीलपण, आत्मनिरीक्षण आनी संवसारीक नदर हांचो सान कबीर बेदीचेर प्रभाव पडलो.

कबीरान उत्तराखंडांतल्या नैनीताल शेरवूड कॉलेजींत आनी दिल्लीच्या सेंट स्टीफन्स कॉलेजींल्यान इतिहासांत कला पदवी मेळयले उपरांत शेक्सपियराच्या ‘आॅथेल्लो’ आनी गिरीश कर्नाडाच्या ‘तुघलक’ ह्या  नाटका वरवीं हिंदी रंगमाचयेचेर अभिनय कारकीर्द सुरवात केली. विजय तेंडुलकरालें “द व्हल्चर्स” ह्या नाटकांत ताणें आत्मघातकी बेबद्याची भुमिकाय केल्ली. फुडें लंडनांत शाफ्टसबरी थिएटरांत एम. एम. काये हांगेली कादंबरी ‘द फार पॅव्हिलियन्स’ च्या रुपांतरणातूय भुमिका साकारली. 2013 वर्सा कॅनडाचे भोंवडेर आसतना जॉन मुरेलान बरयिल्ल्या ‘ताज’ नाटकांत शाहजहानाची भुमिका केल्ली. माचयेर काम करतना ताच्या आत्मविस्वासपूर्ण आवाजांतली गंभीरताय आनी आल्त व्यक्तीमत्व हाका लागून ताणें मॉडेलिंग मळार लक्ष ओडून घेतलें. 

कबीर बेदीन एका तेंपार कितल्याश्याच बायलांक मोनेळ घाल्लो. कारकिर्दींत लेगीत तो सदांच वांगड्यां परस वेगळो वावुरलो. ताणें बॉलिवूडांतय न्हय तर परदेशांतय  नामना मेळयली. सिने वाठारांत ताचो प्रवेश सॊपेंपणान वा योगायोगान जावंक ना. कबीरान ओ. पी. रहलन हाच्या ‘हलचल’ (1971) ह्या चित्रपटांतल्या  झीनत अमाना वांगडा रुप्या पडद्याचेर पदार्पण केलें. 

ताच्या हेर हिंदी चित्रपटांत ‘सजा’ (197), ‘कच्चे धागे’ (1973), ‘युवा’ (1973), ‘मंझिली और भी हैं’ (1974), ‘इश्क इश्क इश्क’ (1974, ‘नागिन’ (1976), ‘डाकू और महात्मा’ (1976), ‘अशांति’ (1979) हे लोकप्रीय सिनेमा आस्पावतात. सत्तरच्या दशकांत ‘कच्चे धागे’ फिल्मा उपरांत हिंदी सिनेमांत ताची मागणी उणी जाल्या हें जाणवतकूच 1970 आनी 80 च्या दशकांत ताणें युरोपीय आनी हॉलीवूड फिल्मांनी काम केलें. खासा करून ताणें रंगयली इटालियन दूरचित्रवाणी माळेंतली ‘सँडोकन’ ही भुमिका एक मैलातलो मार्गदर्शक चिरो थारली. आशियाई दर्या झुजाऱ्याची ही भुमिका इतली लोकप्रीय जाली की आयज युरोपांत लेगीत कबीर बेदीक ‘सँडोकन’’ अशें म्हण्टात. हे माळेन ताका आंतरराष्ट्रीय सुपरस्टार केलो आनी भारतीय कलाकारांक जागतीक संद मेळपाचें दार उक्तें केलें.

जेम्स बॉंडाच्या ‘ऑक्टोपसी’’ फिल्मांत कबीर बेदिली भुमिका लक्षवेधी  थारली. ‘द बीस्ट’, ‘अशांती’, ‘डायनेस्टी’ ह्या प्रकल्पांनी ताणें आपली अभिनय कुशळटाय सिद्ध केली. ‘द आर्चरः फ्युजिटिव्ह फ्रॉम दएम्पायर’ (1981), ’40 डेज ऑफ मुसा दाग’ (1982), ‘सॅटन्स मिस्ट्रेस’ (1982), ‘द बीस्ट’ (1988) ‘एस्कुएड्रॉन’ (1988), ‘बियॉन्ड जस्टिस’ (1992), ‘लाय डाऊन विथ लायन्स’ (1994), ‘द महाराजा डॉटर’ (1994) आणि ‘द लॉस्ट एम्पायर’ (2001) हे कबीर बेदिले हेर गाजिल्ले आंतरराष्ट्रीय चित्रपट.

डायनेस्टी (1982, 1986) जनरल हॉस्पिटल (1983) नाईट रायडर (1985) ऑन विंग्स ऑफ ईगल्स (1986) वन लाइफ टू लिव्ह (1986), द डेज अँड नाइट्स ऑफ मॉली डॉड (1987) मर्डर, शी राईट (1988) मॅग्नम, पी.आय. (1988) मिस्टेरी डेला गिउंगला नेरा, आय (1991) द बोल्ड अँड द ब्युटीफुल (1994) हाईलँडरः द सिरीज (1995) सिरियलांत अभिनय करून  ताणें आपली कारकीर्द फुलयली. 

1973 वर्सा प्रदर्शीत जाल्ल्या ‘जंजीर’ चित्रपटाक लागून ताका हिंदी सिनेमांत लोकप्रियता मेळ्ळी. ताणें केल्ली खलनायक भुमिका प्रेक्षकांच्या मनांत खोलायेन रुजली. धाडस, आक्रमकता आनी भुमिकेतल्या नकारात्मकतायेन ताका वेगळ्याच पांवड्यार पावयिल्लो 1988 वर्सा भारतांत परतून येवन ताणें राकेश रोशन निर्मित ‘खून भरी माँग’ ह्या चित्रपटांत रेखा आनी सोनू वालिया वांगडा काम केलें. बायलेक मारून मानग्यांक खावोवपी  खलनायक हेर प्रस्थापित खलनायकां परस वेगळो आशिल्लो. ह्या भेदान ताणें प्रेक्षकां मदीं खलनायकाची वेगळी प्रतिमा तयार केली. हाचे वांगडाच तो हिप्पी जिणे पद्दती खातीर आनी जायत्या बायलां कडेन आशिल्ल्या संबंदा खातीर सदांच खबरांनी आसतालो. विंगड संस्कृताय, भास हांचे खोलायेत वचून तागेली काम  करपाची अनुकूल पद्दत तोखणायेची देखूनच ताका फकत भारतीय अभिनेतो न्हय तर जागतीक कलाकार म्हणून लोकप्रियता  मेळ्ळी. हिंदी सिनेमांत ताणें पोलिस पब्लिक “(1990),’ ये आग कब बुझेगी” (1991), ‘कुर्बान “(1991),’ दिल आशना है” (1992), ‘यल्गार “(1992),’ क्षत्रिय” (1993), ‘युगंधर “(1993),’ क्रांती” (2002), ‘संभव “(2004),’ मैं हूं ना” (2005), ‘ताजमहालः एन इटर्नल लव्ह स्टोरी “(2005),’ ब्लू” (2009), ‘काइट्स “(2018),’ दिलवाले” (2015), ‘मोहेंजोदाडो ” (2016),’ साहेब”, ‘बीवी और गैंगस्टर 3″(2023) आनि बर्लिन” (2024) ह्या   सिनेमांतल्या भुमिका वरवीं करून प्रेक्षकांक मोनेळ घालपाचें काम चालूच दवरलां. 

अभिनया भायर कबीर बेदी हाची एक बरो विचारवंत म्हणूनय समाजांत नामना आसा. समाजीक, संस्कृतीक आनी आध्यात्मिक विशयांचेर तो विचार उक्तायतना दिसता. बौद्ध तत्वगिन्यान, जिणेचो अर्थ, येस आनी अपेस हांचेविशीं ताचीं मतां  प्रेरणादायी आसात. भारतीय संस्कृताय आनी अस्तंती जिणे पद्दती मदीं समतोल दवरपाचे यत्न ताणें  जिवितांतल्यान दाखयला. आपल्या वैयक्तीक जिवितांत चार लग्नां, तीन घटस्फोट, तीन भुरगीं आनी दोन नातरांचो आजो जाल्लो कबीर बेदी अजून काळजान तरणाटो, कारण 15 जानेवारी 2016 दिसा ताच्या 70 व्या वाडदिसाच्या आदल्या दिसा ताचे परस 29 वर्सां ल्हान आशिल्ली इश्टीण परवीन दोसांझ हिचे कडेन ताचें लग्न जालें. म्हत्वाचें म्हणल्यार ताची चवथी बायल परवीन (पिराय 42) ताची धूव पूजा बेदी (पिराय 46) परस चार वर्सां ल्हान. परवीन ही ब्रिटीश अभिनेत्री आनी मॉडेल. फाटलीं धा वर्सां ती कबीर बेदी कडेन लिव्ह इन रिलेशनशिपांत आशिल्ली. कबीर बेदीचें  पयलें लग्न मॉडेल आनी ओडिसी नर्तकी प्रोतिमा गौरी हिचे कडेन जालें आनी तातूंतल्यान ताका पूजा बेदी आनी सिद्धार्थ बेदी हीं दोन भुरगीं जालीं. उपरांत ताचें लग्न सुसान हंफ्रीज, निक्की बेदी आनी परवीन दुसांज हांचेकडेन जालें. कबीराच्या वैयक्तीक जिणेंतली एक धक्को दिवपी घडणूक म्हणल्यार 1997 वर्सा  पूत सिद्धार्थ हाणें केल्ली आत्महत्या. ताचो दुसरो पूत एडम बेदी आंतरराष्ट्रीय मॉडेल जाल्यार पूजा बेदी हिंदी फिल्म इंडस्ट्रींत अभिनेत्री म्हणून आपलें नशीब अजमायलां. ‘स्टोरीज आय मस्ट टेल: द इमोशनल जर्नी ऑफ एन एक्टर’ ह्या आत्मचरित्रांत ताणें आपल्या वैयक्तीक आनी वेवसायीक जिविताचें खोलायेन आनी पुराय विवरण दिलां. 

कबीर बेदीक कॅप्री फेस्ट लाइफटाइम अचिव्हमेंट पुरस्कार (2002), फ्लॅआनो आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार (2007), इटलीतलो प्रीमी इंटरनॅझियोनी फ्लॅआनोचा पेगासो डी ‘ओरो पुरस्कार (2097), जर्मनींतलो वोल्फ्सबर्ग सिनेवेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांत जिणें गौरव पुरस्कार (2019) आनी व्हेनिस चित्रपट महोत्सवा वरवी जीणें गौरव पुरस्कार (2022). इटली सरकारा ताचो 2010 वर्सा इटलीचो सगळ्यांत व्हडलो नागरी भोवमान ‘कॅव्हलियर’ (नाइट) ऑफ द ऑर्डर ऑफ मेरिट ऑफ द इटालियन रिपब्लीक दिवन भोवमान केला. कबीर बेदी हो फकत संवाद उलोवपी नट न्हय, तर कुडीची भास, नदर आनी मौन हांचो प्रभावी वापर करपी अभिनेतो. पिरायेच्या सत्तराव्या वर्सा लेगीत कबीर बेदीचो आत्मविस्वास, उर्बेभरीत व्यक्तिमत्व आनी सकारात्मक नदर प्रेरणादायी आसा ‘कुर्बान हुआ’, ‘मोहेंजो दारो’, ‘कुर्बानी’ ह्यो हालीं ताणें साकारिल्यो भुमिका ल्हान आसल्यो तरी प्रभावी आसात, कारण तांतून अणभव, जिणे विशींची नदर आनी अभिनयांतली परिपक्वता भरिल्ली आसा.

सुदिन वि. कुर्डीकार