भांगरभूंय | प्रतिनिधी
‘हय.. हांव म्हजी जबाबदारी पूर्ण करतलोंच. हांव स्वता शिकतलों आनी तांकांय शिकयतलों…’ अशें ठामपणान ताणें थारायलें आनी आई – बाप्पाच्या आत्म्यांक नमन करून तो फुडें सरलो.
सादोळशें – काणकोणच्या भाटें वाड्यावेले पै भाटीकर हे व्हड कुटुंब. तांची एकूण तीन घरां. दोन चुलत काकांची आनी एक आमचें म्हणल्यार म्हजो बापूय विश्वनाथ पै भाटीकार आनी काका स. विठ्ठल पै भाटीकार हांचें घर. कुशीक कांय क्रिस्तावांची घरां. सकयल शेतां- भाटां, लागींच म्हणल्यार 100 मिटर अंतराचेर एक न्हंय व्हांवता. न्हंयेचे वयले वटेन सगले माडूच माड. ज्या जाग्यांक आमी भोळो’ म्हणटात. अशें हें आमचें पाचव्याचार सैमान नटिल्लें भाटें.
आमी एकूण धा भावंडां. मिलन ताई, भाऊ, शोधन ताई, रोशनताई, संजीव, हांव (अमिता), सुनीता, प्रशांत आनी प्रदीप. आमची आई पिरायेच्या 38 व्या वर्सा कॅन्सरान देवागेर गेली. बापायक दम्याचो प्रचंड त्रास आशिल्लो. ताका त्रास जाता तो पळोवन आमच्या सगळ्या भावंडांचो जीव कासावीस जातालो. मिलनताई आनी उल्हास भाऊचेर भांवडांच्या फुडाराचो भार दवरून आई आनी बाप्पा ह्या संवसारांतल्यान पयस गेलीं.
भाऊ तेन्ना एसएससींत. घरांत सामकी टोंकाची गरिबी. शेतांत जावपी तांदळाची पेज- शीत- शेतांत लायिली भाजी, बिमलां- करमलांचो रोस हेंच कितें तें आमचें सदचें जेवण आशिल्लें. आमच्या भाऊचेर प्रचंड ताण- दडपण आयिल्लें. कसो आपूण इतल्या भावंडांक सांबाळटलों आनी ‘हांव तांकां कांयच कमी करचो ना’ हें ताणें आवय- बापायक दिल्लें वचन कशें पुर्ण करतलों, हे घोर चिंतेन भाऊ सामको बुडून गेल्लो… आनी भाऊन पक्कें थारायलें, ‘हय.. हांव म्हजी जबाबदारी पूर्ण करतलोंच. हांव स्वता शिकतलों आनी तांकांय शिकयतलों…’ अशें ठामपणान ताणें थारायलें आनी आई – बाप्पाच्या आत्म्यांक नमन करून तो फुडें सरलो.
फातोड्ड्यां- मडगांवां पीडब्ल्यूडी क्वार्टर्सांत म्हजी दुसरी मावशी रावताली. तिचो धोव म्हणल्यार म्हजो मावसो इलेक्ट्रिसीटी ऑफीसांत काम करतालो. एसएससी परिक्षा सोंपतगीर रोखडोच म्हज्या मावशान भाऊक मडगांवां आपयलो आनी ताका इलेक्ट्रिसीटी ऑफीसांत नव्वद रुपया पगाराची प्यूनाची नोकरी मेळोवन दिली. भाऊ सामको खोशी जालो. एसएससीचो निकाल आयलो आनी भाऊन ती नोकरी सोडली. शिक्षकाचो अभ्यासक्रम करपाक पर्वरेच्या डिएड कॉलेजींत प्रवेश घेतलो. तो कोर्स पूर्ण जातगीर भाऊक रोखडीच सरकारी शिक्षकाची नोकरी मेळ्ळी. ‘आतां आपूण सगळ्या भावंडांक पोसतलो आनी आईक दिल्लें वचन पूर्ण करतलो’, ह्या विचारान भाऊ तेन्ना खूब- खूब रडलो खंय. (हें सगळें भाऊनच म्हाका सांगिल्लें. कारण हांव तेन्ना खूब ल्हान.)
भाऊ फाटोफाट शोभन ताई हे म्हजे दुसरे व्हडले भयणीन डीएड केलें. ताकाय बी रोखडीच सरकारी नोकरी मेळ्ळी. हांव धा वर्सांचें आसतना, म्हजे मावशेन म्हाका मडगांवां हाडलें आनी श्रीदामोदर विद्यालयांत म्हजी भरती केली. भाऊचो भार एका टक्क्यान देंवलो. मागीर भाऊन बीए. एमए बीएड, एमएड केलें. सरकारी हायर सेकंडरींत तो शिक्षक जालो. थंय बडटी मेळटगीर तो सादोळशेंच्या सरकारी विद्यालयांत मुख्याध्यापक म्हूण रुजू जालो. ही सादोळशेंची सरकारी शाळा विद्यार्थी नाशिल्ल्यान बंद पडपाक पाविल्ली. भाऊन मोठे जिद्दीन आनी खर परिश्रमान ती परत भक्कमपणान उबी केली. हालींच भाऊचें ‘शिक्षणाचा श्रीगणेशा’ हें पयलें पुस्तक प्रकाशित जालां. तातूंत हे शाळे विशींची आनी भाऊन घेतिल्ल्या अपार कश्टाची म्हायती वाचपाक मेळटा.
भाऊचें पुराय जीवन हें अशें अत्यंत हलाखींत गेलें. ‘त्रास- त्रास- त्रास’ म्हणजेच ताचें जिणें आशिल्लें. धड रावपाक घर ना, हातांत तितलो पयसो ना, आवय- बापायचें छत्र ना आनी घरात कितलींशींच भावंडां, पूण भाऊन जिद्द -जिद्द करून एक सुंदर अशें घर बांदलें, गाडी घेतली. ती घरा कडेन व्हरपाक वाट नाशिल्ली. नशीबा कडेन झगडन- झुजत ताणें आपल्या भाटांतल्यानच रस्तो तयार केलो.
गांवांतल्या सगल्या लोकां कडेन ताणें बरेंपण जोडलें. गांवांतल्या मोहनी देवालयांत तो खूब वावुरतालो. शिक्षण क्षेत्रांतल्या उंचेल्या म्हालगड्यांचें मार्गदर्शन घेवन आनी तांणी दिल्ल्या आशीर्वादाच्या बळाचेर ताणें ताचे सादोळशेचे शाळेचें भांगर केलें. सतत धा वर्सां धावेचो 100 टक्के निकाल ताणें हाडलो. ‘स्वच्छ शाळा – सुंदर शाळा’ हे सर्तींतलें सतत धा वर्सां ते शाळेक पयलें इनाम मेळ्ळें.
आमचो भाऊ सामको ध्येयवादी आनी टोंकाचो शिस्तप्रिय. वेळार न्हीदप, वेळार उठप, स्वताचीं कामां स्वताच करप, कसलींच वेसनां करप ना, वायट उतर दिवप ना, कोणाचोच दुस्वास करप ना, सगळ्यां कडेन बरेंपणान वागप, आसा तांतूंत समाधानी रावप, अशीं हीं सगलीं मनीसपणाचीं सूत्रां ताच्यांत आशिल्लीं आनी तीं ताणें आमचे मदींय रुजयलीं.
भाऊची आनीक एक उल्लेखनीय गजाल म्हणल्यार तो आपले मायभाशेचेर म्हणल्यारुच ‘कोंकणी’ भाशेचेर खूब मोग करी. तिचे विशीं तो अभिमान बाळगतालो. तो सदांच म्हणटालो, ‘हांव कोकणी – पूण हांव कोंकणीवादी न्ही. सगल्यांनी आपले मायभाशेचो मोग, आदर करपाकूच जाय.’ भाऊची एकूणच सगली कार्यक्षमता पळोवन वेगवेगळ्या संस्थांचेर ताची नेमणूक जाली. गोंय बालभवन केंद्र, कोंकणी अकादेमी, परिक्षा नेम सुदारणा समिती, गोंय राज्य परिक्षा मंडळ, श्रद्धानंद विद्यालय समिती अशा कितलेश्याच समितींचेर तो कार्यरत आशिल्लो.
आमच्या भाऊक आतां मेरेन जायते पुरस्कार मेळ्ळ्यात. गोंय राज्याचो पयलो आदर्श मुख्याध्यापक पुरस्कार, लायन्स क्लबाचो आदर्श शिक्षक पुरस्कार, रामदास फेणे स्मृती पुरस्कार, कोंकणी भाशा मंडळाचो पुरस्कार अशे साबार. आमकां सगळ्या भांवडांक भाऊ म्हणल्यार सामको देवा समान. फाटल्याच वर्सा 2 नोव्हेंबर 2024 या दिसा भाऊन अमृतमहोत्सवी वाडदीस मनयलो. सादोळशेंच्या आमच्या घरांत आमी सगलीं भावंडां, तशेंच गांवचे काय मानेस्त हाजीर आशिल्ले. मोटे उमेदीन भाऊचो वाडदीस आमी केलो.
ताचे उपरांत मात भाऊक सामकी दिश्ट लागली म्हणटात, तशें जायत गेलें. एका फाटल्यान एकेक दुयेंस ताच्या आंगांत येत रावलें. पयलीं ताचे एके मांडयेत कॅन्सराचें एक गूट आयलें. ताचेर ऑपरेशन जालें. मागीर मदींच ताका छातयेंत दुखपाक लागलें. लागीं लागीं फाटले णव म्हयने भाऊक किदें ना किदें दुयेंसां जायतच रावलीं. कितलेच फावटी ताका जीएमसींत हाडलो. उपाय चालूच आशिल्ले. खरस मारप, दोळ्यां मुखार दोन-दोन चित्रां दिसप बी… दोन म्हयन्यां आदीं ताका परत जीएमसीं हाडलो. धा दीस ताचेर थंय उपचार जाले. मागीर थंयच्यान ताका मुंबय व्हेलो. थंय सांगलें की ताका ब्रेनकॅन्सर जाला आनी ही ताची लास्ट स्टेज. आमची पुराय फामिल हादरली- कलकल्ली. ताचे चलयेन म्हणल्यार डॉ. कल्पितान ताची खूब काळजी घेतली. कांयच कमी पडूंक दिलेंना ताणें. सादोळाशेंचे सगले गांवकार चुरचुरले. सगलेच देवाचो धावो करपाक लागले. सगल्यांचो एकूच प्रस्न- भाऊ कसो आसा!
मानादीक प्रा. माधव कामत सर आणि डॉ. मनोज कामत हांकां ही खबर कळतगीर तांणी दोगांनीय ताका फोन केलो. भाऊ तांचे कडेन सुमार आठ मिनटां उलयलो. कसो आसा, अशे म्हणटगीर ‘हांव बरो आसा सर, दोन म्हयन्यां भितर हांव गोंयां येतलों. म्हज्या पुस्तकाचें इंग्लीश आनी कोंकणींत भाशांतर जावपाचें आसा. ह्या दोनूय पुस्तकांचें प्रकाशन हांव तुमच्या दोगांयचे हस्तुकीं करतलों…..येतलोंच हांव परत सर…. बेग्गीन….’ आनी चार दिसांनी भाऊचें उलोवप बंद जालें, तो दोळे उगडीना जालो. ‘पप्पा-पप्पा’ म्हणीत कल्पितान आनी आमी हांगा भाऊ-भाऊ म्हणत आक्रोश केलो. सगलो गांव रडलो, मानेस्त रडले. गांवची देवी मोहिनी लेगीत अवाक जाली.
ए भाऊ, तुवें हें कितें केलें? कोंकणी भाशे खातीर, तुजे शाळे खातीर तुका जायतें काम करपाचें आशिल्लें मरे? भाऊ, भाऊ म्हणले बगर आमचो सगळ्या भावंडांचो, उल्हास उल्हास म्हणले बगर तुजी बायल प्रतिभाचो, पप्पा- पप्पा म्हणले बगर धूव डॉ. कल्पिताचो, आजू-आजू म्हणले बगर तुज्या नातरांचो, उल्हास मामा म्हणले बगर तुज्या सगळ्या भाचरांचो दिसच उजवाडनासलो मरे? सांग रे भाऊ, तुवें ही अशी अचकीत एक्झीट घेतलीच कशी रे? आतां कोणाक आमी भांवडां, सगळे इश्ट, सोयरे म्हणटले रे – भाऊ…. भाऊ…. भाऊ….!!
– सौ. अमिता नायक सलत्री
96233 67906
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
