भांगरभूंय | प्रतिनिधी
पुर्तुगेज राजवटीचें एक भिरांकूळ सत्य म्हटल्यार पुर्तुगेजांनी जबरदस्तीन केल्लें धर्मांतर. ताका लागून गोंयांत खुबशे बदल जाले. धर्म बदलिल्ल्या लोकांक पाश्चात्य संस्कृती आपणावची पडली. तांची पुराय जीण बदलून गेली. कालांतरान हें धर्मपरिवर्तन लोकांनी पचयलें. जीण सुरळीत जावपाक शेंकडे लागले. फुडें वचून सगले एकवटान रावपाक लागले. एकवटान पुर्तुगेज राजवटी विरोधांत झूज दिलें. हिंदू आनी क्रिस्तांव संस्कृती गोंयांत हातांत हात घालून चलपाक लागली. आयजूय हो एकवट नदरेंत भरता. हेर राज्यांनी हें दिसताच अशें ना.
हिंदूंचे सण, परबो, खाद्य संस्कृती जगांत फामाद आसा, तशीच क्रिस्तांव समाजाचे सण, फेस्तां देखीक रायबंदरचें तारवांचें फेस्त, कुडका सांतान जावपी तवशाचें फेस्त, शिरदोनचें पेजेचें फेस्त, दिवाडेचें बोंदेरांचे फेस्त हीं लोकप्रीय आसात. गोंयच्या जात्रांक तशें फेस्तांक सांस्कृतीक म्हत्व आसता. शिरगांव लयराईचे जात्रेक क्रिस्तांव भाव मोगऱ्यो विकताना दिसतात, गोंयच्या सायबाच्या फेस्ताक वाती घेवन हिंदू भाव दिसपट्टो गिरास जोडटना दिश्टी पडटात. चवथ, दिवाळी इतलींच नातलां, पास्कां लोक एकवटान मनयतात. क्रिस्तांव चवथीची वाट पळेतात, तितलीच उमळशीक हिंदूंक नातलांची आसता. नातलांची परब म्हटल्यार मोग, खोस वाडोवपाचो, वांटपाचो सण.
जेजु क्रिस्ताचो जल्माचो जागो म्हटल्यार गोठो, मळबांत वाट दाखोवपी नखेत्र. हीं दोन खास नातालांची आकर्शणां घरा घरांत आसतात. वांगडा आसता नाताल झाड. तरेकवार शोभेच्या वस्तू, बोमाडे लावन तें सोबयतात. नातलां लागीं पावता तेन्ना तांबडें आंगलें घालून येवपी धव्या केंसाच्या नाताल पायची वाट सगळींच पळेतात. ताचे कडल्यान चाॅकलेटी घेवपाक जाण्टी लेगीत तयार आसतात. नव्या कपड्यांची उमेद आसता. नाताल पाय आनी ताच्या वांगडा नातालांची गितां गायत, लापयांव घेवन येवपी पंगडाची लोक वाट पळेतात. नातालां आनी एका गजाल घेवन येता ती म्हटल्यार नातालांचो कुसवार वा कुसवाड. डिसेंबर लागलो म्हणटच नातलांच्या खाणाचे बेत सुरु जातात. हो काळ जेजु क्रिस्ताचो येवपाचो काळ. डिसेंबरांतल्या दर आयताराक एडवेंट सन्डे अशेंय म्हणतात. जेजू क्रिस्ताच्या जल्माची सुरवात तरेकवार खाणां करून लोक खोस वाटपाक तयार आसतात.
कुसवार उतर खरें तर कोनसुआद. पुर्तुगेज संस्कृतीन कुसवार वा कुसवाड, कुझवो हें उतर म्हटल्यार नातालांच्या आदले सांजेर घरच्यां वांगडा तयार करून मांडलेलें जेवण. ह्या उतराचो अर्थ, सवस्तकाय वा समाधान. शांतीकायेन, मोग, मोयपासान घरच्या वांगडा जेवपाचें हें जेवण. पाश्चात्या देसांनी ही प्रथा आसली. ह्या जेवणांत चडशें नुस्त्या, मासांचें जेवण आसतालें. पुर्तुगेज राजवटकेक लागून ही प्रथा गोंयांत पावली.
पाश्चात्य देसांनी एकूच संस्कृतीचे लोक आसले. गोंयांत धर्मांतराक लागून पुराय तरेन वेगळे संस्कृतींत गोंयकार पावले. हो काळ तांचे खातीर त्रासदायक आसलो. आपली संस्कृती सोडून लोकांक भलतीच संस्कृती आपणावची पडली. एकाच घराब्यांतले लोक दोन वेगळ्या संस्कतीचेय भाग जाले. सण, परबो खाणां, जेवणां बदलचीं पडलीं. जिवाच्या आकांतान हें आपणावचें पडलें. भाव- भाव वेगळे जाले. एकामेकांगेर वचप, उलोवप बंद जालें. नांवां, रिती, भाती बदलल्यो. धर्मांतर जाल्ले लोक नातलां मनोवपाक लागले. नातालांच्या आदले सांजेर नुस्त्या, मासाचीं जेवणां जावपाक लागलीं. खंय तरी अर्दवटपण, सणांत पोकळपण जाणवपाक लागलें. हेच फाटभुयेंचेर नातालांच्या निमतान खावपाचे नग लोक करपाक लागले. ह्या सगळ्या खाणांक पुर्तुगेज संस्कृतीचें रुपडें आसलें. कुसवार नांव तेंच उरलें, प्रथा मात बदलली. बदलत्या काळांत कलकल (किडी), पिनाग, दोदोल, बोलिनां, बात्क, दोस, बिबीक, पेराद, मेजिपेन, जुजुब्स, नेवऱ्यो, गुलाबाच्यो कुकीज, घोंस (आडसराचे), मांडारे, लेत्री, गुळयो, फेणोऱ्यो, हालवो, प्लम केक, नान खटाय ह्या सारकिल्ले जिनस जावपाक लागले. हो बदल जावपाक जायते शेकडे सरले आसतले.
भारतीय संस्कृतींत एक वेगळेंपण आसा. तें खंयच पळेवपाक मेळना. लोक आपली खोस, उमेद नात्यांतल्या , शेजाऱ्यां पाजाऱ्यांक, इश्ट इश्टांक गोडाचें वाटून मनयतात. धर्मांतर जालें तरी रक्तांतली भारतीय संस्कृती ना जावपाक शकली ना. घरांत केल्लो कुसवार नातालांचे आदले सांजेर ताटांत घालून शेजाऱ्या पाजाऱ्यांगेर वांटून जेजु जल्माची खोस लोक समरंभपाक लागले. घरांत कोणाचेंय मरण जाल्लें आसत जाल्यार वाड्या वयलीं त्या घरांत नातलांचे आदले सांजेर कुसवार आयजूय पावयतात.
नातालांक जितली खोस कुसवार वांटपाक येताली, तितलीच तो करतनाय येताली. वाड्यावेलीं शेजाऱ्यां एकामेकांच्या आदाराक येतालीं. दोदोल करपाक नाल्ल फोडपाचें, कांतून ताचो रोस काडप, तें चुलीचेर शिजोवपाच्या पोतांन सगळें काम हांसून- खेळून जेजुच्या जल्माच्या उल्हासान बायलां करतालीं. नाल्लांची सोय कांतपाक शेजारच्यो आदोळ्यो येताल्यो. सोय रगड्यार वांटप, दोशीक चण्याची डाळ वांटप. दोदोल शिजताना तर धवळीत रांवचें पडतालें, केन्ना- केन्ना तर आंगार उसळटालें. परबेच्या उल्हासान सगळ्या कश्टांचो विसर पडटालो. कुसवार करतना मेहनत तशी कलाकुसर लागताली. एक दीस दोदलाचो वावर तर एक दीस दोशीचो. किडी, करमलां करतना तर मजाच येताली. कांट्यार कालयल्लें पीठ घालून कलाकुसरीन तें परतुचें पडटालें. मागीर कीड जाताली.
दीस बदलले तशे कुसवाराच्या ताटांत बदल जायत गेले. आतां ताटांत आपोल, संत्रीं आनी हेर मोसमी फळांचो आस्पाव जाला. घराबीं ल्हान जाल्यांत. जळीं मळीं बेकऱ्यो जाल्यात. कुसवार घरांत करच्या बदलाक लोक विकत घेतात. ताटांतले नग बदलल्यात. मैद्याच्यो केकी, चाॅकलेटींचो आस्पाव जाला.
शेकड्यांचे हे कुसवार वाटपाचे चालीक आयज हिंदू घरां उमळशिकेन वाट पळेतात. दोदोल, दोस बिबीक आयज आवडटें जालां. नातलांक दोदोल खावपाक मेळतलें म्हूण उमेदीन रावतात. वर्सभरूय दुकांनांनी दोदोल मेळटा, पूण ताची सर नातलांच्या दोदोलाक ना. जेजु क्रिस्ताच्या जल्माच्या उमेदीचें ताका आंगलें ना. वाड्यार जितकीं घरां तितलो तरेकवार कुसवार हिंदू घरांनी एकठांय जाता. इतलेंय आसून कुसवार खावपाची इतली संवय जाल्या की हें दोदोल अमक्यालें, हें बिबीक तमक्यालें हें रुचीर पारखूपी लोकूय आसात. कांय वेळा तर घरांतूच
कुसवाराची समिक्षाय जाताली. अमक्यान केल्ले दोशीक आनी कोणाले दोशीची सर ना. बिबिकाक गोडसाण मात्शी कमी आसा. ही दोस बरी मोवसार जाल्या ती जरुर अमक्याली आसतली, अशो जायत्यो गजाली आसात.
कुसवाराच्या ताटान मोग, मोयपास वांटपाची प्रथा गोंयांत आजुनूय आसा.
फकत आतां विणलेल्या तुवाल्यांनी
धांपलेली ताटां ना जाल्यांत, तांचो जागो
आतां कार्तुलीन बाॅक्सांनी घेतला. कांय लोक मात आजुनूय ताटांनी, विणलेल्ल्या
तुवाल्यांनी धांपून कुसवार वाटपाची प्रथा सांबाळटात.
प्रिता परब
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
