भांगरभूंय | प्रतिनिधी
प्लास्टीक पोतयो उदकाचो मार्ग आडायतात, गटारां बंद जातात आनी पावसांत हुंवार येवपाची शक्यताय वाडटा.
मनश्यान विज्ञान आनी तंत्रज्ञानाच्या आदारान जिवीत अदीक सोंपें केल्लें आसलें, तरी उदरगती वांगडाच कांय गंभीर पर्यावरणी समस्या निर्माण जाल्यात. तांतली सगळ्यांत व्हड आनी खर समस्या म्हणल्यार प्लास्टीक प्रदूषण. प्लास्टीक हें सवाय, हलकें आनी वापरपाक सोंपें. देखून तें आमच्या सदांच्या जिविताचो वेगळावं नजो असो वांटो जालां. पूण होच सुविधेचो घटक आयज धर्तरेचो स्वास कोंडटा. खास करून प्लास्टीक पोतयो ह्या प्रदूषणाचें मुखेल कारण थारतात आनी पर्यावरणाक व्हड धोको निर्माण करतात.
आयज रस्त्या देगेर, गटारांनी, न्हंय-व्हळांनी, दर्यादेगेर, शेतांनी आनी दोंगर- दऱ्यांनीय प्लास्टीक पोतयो विखुरिल्ल्यो दिसतात. ह्यो पोतयो फकत वाठाराचें सोबीतकाय इबाडनात, तर मनीस, प्राणी, वनस्पती आनी पुराय सैमा खातीर घातक थारतात. देखून आतां वेळ आयल्या ती प्लास्टीक पोतयो टाळपाची आनी धर्तरेक प्लास्टीकमुक्त करपाची.
प्लास्टीक हो पेट्रोलियम पासून तयार केल्लो कृत्रिम पदार्थ. ताचो सगळ्यांत व्हड दोश म्हणल्यार तें अविघटनशील (non-biodegradable) आसा. म्हणल्यार तें सहजपणान विरगळना वा कुजना. एक सादी प्लास्टीक पोती नश्ट जावपाक 100 ते 500 वर्सां लागूं शकतात. ह्या काळांत ती पोती तशीच पर्यावरणांत उरता वा ल्हान कुडक्यांनी विभागून ‘मायक्रोप्लास्टीकां’ त रूपांतरित जाता, जें अदीक धोक्याचें. हें मायक्रोप्लास्टीक उदक, अन्न आनी हवेच्या माध्यमांतल्यान मनशाच्या शरिरांत प्रवेश करता.
उदकाच्या प्रदूषणांतय प्लास्टीकाचो व्हड वाटो आसा. न्हंयो, तळीं, व्हाळ आनी समुद्र हे प्लास्टीक कोयराचे व्हड बळी थारतात. प्लास्टीक पोतयो उदकाचो मार्ग आडायतात, गटारां बंद जातात आनी पावसांत हुंवार येवपाची शक्यताय वाडटा. दर्यांत वचपी प्लास्टीक नुस्तें, कासव आनी हेर जलचरां खातीर सामकें घातक. ताचे भायर जल-परिसंस्थेची (ecosystem) संतुळा इबाडटा.
राना जीव आनी जलचरांचेर जावपी परिणाम तर चड भयानक आसात. जायते प्राणी आनी सुकणीं प्लास्टीकाचे कुडके खाण समजून खातात. ताका लागून तांच्या पोटांत प्लास्टीक साठता, तांची पचनसंस्था निकामी जाता आनी निमणे तांकां मरण येता. कासवा, नुस्तें, डॉल्फिन आनी व्हेल हांचे सारक्या प्राण्यांचो प्लास्टीकाक लागून जीव गेल्ल्याच्यो कितलेश्योच घडणुको मुखार आयल्यात. आयज लेगीत जायत्या मेल्ल्या जनावरांच्या पोटांत किलांनी प्लास्टीक मेळटा, ही गजाल खरेंच हुस्क्याची आसा.
प्लास्टीकाचे वायट परिणाम थेट मनशाचे भलायकेचेर लेगीत जातात. प्लास्टीक लासतकच ‘डायऑक्सिन’ सारके विखाळ गॅस भायर सरतात, जाका लागून कॅन्सर, दमो आनी फुप्फुसांचे विकार जातात. मायक्रोप्लास्टीक अन्नांतल्यान शरिरांत वचून हार्मोन्सचो असमतोल निर्माण करतात. आयज आपण उदक, मीठ, भाजीपालो आनी नुस्ते हातूंतल्यान कळनासताना प्लास्टीक खातात, ही गजाल सामकी गंभीर आसा.
सिंगल- यूज प्लास्टीक हो प्लास्टीक प्रदूषणाचो सगळ्यांत व्हडलो धोको. एकदाच वापरून उडोवपांत येवपी प्लास्टीक— जशें की पोतयो, कप, प्लेट्स, स्ट्रॉ, कुलेर आनी पॅकेजिंग—खूब उण्या काळा खातीर उपेगी पडटात, पूण पर्यावरणाक मात शेंकड्यांनी वर्सां त्रास दितात. देखून, हाचो वापर रोखडोच बंद करप खूब गरजेचें.
भारतांत सिंगल-यूज प्लास्टीकचेर बंदी घाल्या. तरीय लेगीत नेमांची सारकी अंमलबजावणी जायना. जायते लोक अजूनय सवय बदलपाक तयार नात आनी दुकानदार अजूनय प्लास्टीक पोतयो दितात. कायदे आसून लेगीत जर नागरिकांचो वांटो नासलो, तर कसलीच बंदी यशस्वी जावंक शकना.
प्लास्टीकाक पर्याय म्हूणन कापडाच्यो आनी कागदी पोतयो हो एक बरो उपाय. कापडाच्यो पोतयो घट, तिगपी, परतून परतून वापरपाक येवपी आनी पर्यावरणाक पूरक आसतात. जशें आमी सहजपणान 250 ग्रामांचो स्मार्टफोन वा 350 ग्रामांचो पॉवर बँक खिशांत दवरतात, तशेंच फकत 30-40 ग्रामांची कापडाची पोती वांगडा दवरप सामकें कठीण ना. कागदी पोतयो सैमीक आनी कुजपी आसतात. त्यो ओल्या वस्तू खातीर उपेगी नाशिल्ल्यो तरी दिसपट्टे खरेदी खातीर उपेगी थरतात.
कापडाच्यो पोतयो वर्सांनुवर्स वापरपाक येतात, देखून परत-परत प्लास्टीक पोतयो विकते घेवपाचो खर्च वाचता. सुरवेक थोडो खर्च दिसलो तरी तो पर्यावरण आनी भलायकी खातीर केल्ली एक म्हत्वाची गुंतवणूक आसा. बाजारांत वतना घरांतल्यान भायर सरतनाच कापडाची पोती वांगडा घेतली आनी ती दुचाकी, कार वा बॅगत कायम दवरली, तर प्लास्टीकचो वापर आपशींच उणो जातलो.
आयच्या काळांत मोबाईल, टीव्ही आनी ऑनलाईन ऑर्डरींक लागून घरांत बसून रावपाचें प्रमाण वाडलां. ताका लागून कुडीची हालचाल उणी जाल्या आनी भलायकेच्यो समस्या वाडत आसात. बाजारांत चलत वचप भलायके खातीर बरें आसून प्लास्टीक टाळपाक मदत करता आनी थळाव्या दुकानदारांकय आदार मेळटा. हो बदल भलायकी आनी पर्यावरण अशा दोगांय खातीर फायद्याचो आसा.
सरकार, नेम आनी कायद्यांची गरज आसली तरी खरो बदल हो मनशां पसूनच सुरू जाता. आमच्यो सवयी बदलल्यो तरच खरो फरक पडटलो. आयज आमी एक प्लॅस्टिक पोती वापरप टाळ्ळी, तर फाल्यां हजारांनी पोतयो कमी जावपा शकतात आनी भुरग्या खातीर एक नितळ पृथ्वी उरूंक शकता. शाळा, महाविद्यालयां आनी समाजान पर्यावरण शिक्षण, प्लॅस्टिकमुक्त कार्यक्रम, जागृताय मोहिमो आनी नितळसाण अभियान चालीक लायलें तर युवकांच्या फुडाकारातल्यान हें परिवर्तन बेगीन घडूंक शकता.
निमणे कडेन इतलेंच सांगचेशे दिसता की प्लॅस्टिक पोतयो टाळप हो बदल जरी ल्हान दिसलो, तरी ताचो परिणाम खूब व्हड आसा. पृथ्वी ही आमची आनी ती नितळ दवरप ही आमची जापसालदारकी. आयज जर आमी बेपर्वा रावले, तर फाल्यां येवपी पिळग्यांक ताचे मोल फारीक करचें पडटलें. देखून आयजच निर्णय घेवया आनी धर्तरेक प्लॅस्टिकमुक्त करपा खातीर फुडाकार घेऊया.
चलात तर, प्लॅस्टिक पोतयो न्हकारूया, कापडी पोतयो आपणावया, सैम वांचोवया आनी पृथ्वीक प्लॅस्टिकमुक्त करूया! कारण — दरेक ल्हान बदलच व्हड क्रांती घडोवन हाडटा.
– प्रमिला प्रसाद फळ देसाय
९०११८३४८४७
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
