लोकल ते ग्लोबल शक्य आसा

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

खाद्य संस्कृताय वेवसायाचें रुप घेता तेन्ना दर्जो तिगचो. येणावळीचो पयसो दुय्यम थारचो.

गोंयची स्वताची अशी खाद्य संस्कृताय आसा. ती योग्य पद्दतीन विकसीत केल्यार राज्याचे तिजोरेंत भर पडटली. ही संस्कृताय फक्त रुची पुरती मर्यादीत नासता. तर ती समाजाचो इतिहास, वळख आनी आत्मो जपपी परंपरा आसता. खाणां- जेवणांतल्यान पोटूच भरना तर नातीं, मनीसपणूय वाडटा. खाद्य संस्कृताय सांबाळून केल्लो वेवसाय फक्त फायदो मेळोवन दिना, तर तो समाज घडयता. तेन्ना गोंयकार वेवसायिकांनी फक्त पयश्यांचेर दोळो दवरून वेवसाय करचे परस कोंकणी खाद्य संस्कृताय, कला कशी वाडटली, फुलतली आनी मुख्य म्हणल्यार ती फुडले पिळगे मेरेन कशी पावतली, हाचेर भर दिवप ही काळाची गरज. हें काम फक्त बायलांच बेसबरें करपाक शकतात. काल जी- फूड फेस्टिव्हलाचें उक्तावण जालें. गोंयांत दर सप्तकाक एक फेस्टिव्हल, महोत्सव जाता. तांचो उद्देश कितलो मेरेन साध्य जाता, तें आयोजकांक खबर. गोंयचे परंपरीक खाद्य संस्कृतायेक उर्बा दिवप, आपमजत गटां खातीर बाजारपेठ निर्माण करप आनी तांचो वेवसायीक नेटवर्का कडलो संपर्क घटमूट करप हो जी- फूड महोत्सवाचो उद्देश. उत्सवा परस कृती चड म्हत्वाची हें सांगपाची गरज ना.
गोंयच्यो बायलो लघुउद्देग, घरगुती उद्देगांनी आघाडेचेर आसात. गांवगिरी अर्थवेवस्था घटमूट करपांत तीं म्हत्वाचें योगदान दितात. अन्न, कृशी, हस्तकलेंत त्यो दिसतात. गोंयची शेणिल्ली खाद्य संस्कृताय आनी हेर कला तांणी सांबाळून दवरूंक जाय. गोंयचीं कितलींशींच खाणां आयज काळाच्या पड्ड्या आड गेल्यांत. कोणाक तीं करपाक कळना. ताकाच लागून घरगुती जिनसांचेर, जेवणाचेर गोंयकारांच्यो उडक्यो पडटात आसुये. खाद्य संस्कृताय वेवसायाचें रुप घेता तेन्ना दर्जो तिगचो. येणावळीचो पयसो दुय्यम थारचो. सरकारी खात्यांचीं कॅण्टिनां आयज बायलांचे आपमजत गट चलयतात. हीं कॅण्टिनां नितळ उरतलीं, जेवणान दर्जो तिगतलो, तीं नेमान चलतलीं, हाचेर संबंदीत खात्यान लक्ष दवरूंक जाय. कांय खात्याचीं कॅण्टिनां चार – चार म्हयने बंद आसात, समस्या, आडमेळीं सोंसतात, तें कोणी पळोवपाचें?
बायलो करतात, त्या वेवसायाक कच्चो म्हाल लागता. खाणांच्या मळाचेर सांगचें जाल्यार फळां, भाजी, कड्डण, धान्यां बी. हातूंतलो 80 टक्के म्हाल गोंयां भायल्यान येता खंय. अर्थांत तो विकपी, हाडपी थोड्या गोंयकारांक गिरायक मेळटा. पूण गोंयां भायर वचून म्हाल हाडपी आसात. थंयचे ट्रक थेट दारांत म्हालाची पुरवण करतात. चिकन, कड्डण, फळभाजयां बाबतींत गोंय शक्य तितलें स्वावलंबी जावचें. हो महोत्सव विक्रेते, म्हाल तयार करपी, वितरण करपी हांचो संवाद सादपाची माची मेळोवन दिता, ही बरी गजाल. गोंयच्या थारावीक म्हालाचें ब्रँडिंग जालां. गोंयचे खाद्य संस्कृतायेचो बळिश्ट ब्रॅण्ड तयार जावचो. कुणबी साडी, फेणी, काजू बियांक संवसारभर नामना मेळ्ळ्या. तशें हेर वस्तू, जिनसांचेय बाबतींत जावचें. पर्यटकांक गोंयचें जेवण दिवपी कांय पर्यटन वेवसायीक आसात. तांचो आंकडो वाडचो. गोंयचे परंपरीक जिनस, जेवण सगल्या बायलांक रांदपाक, तयार करपाक येवचें. गोंयकारांनी केन्ना चाखूंक नाशिल्ले आनी भलायकेक मारक (आनी म्हारग) आशिल्ले खावपाचे जिनस हाडप वाडलां. तें उणें जावचें.
विवीध वेवसायां वरवीं गांवगिऱ्या वाठारां सयत राज्यांत पयसो येता, तो चडसो चंगळवादाचेर खर्च जाता. ‘जोडात आनी उधळात’, हो आदर्श तयार जाला. हें सगलें तात्पुरती मजा दिता. संपत्त तयार करिना. त्या पयश्यांनी वेवसायिकांनी अत्याधुनीक उपकरणां घेवंचीं, ब्रॅण्डींग, पॅकेजिंग सुदारचें, आॅनलायन डिलिव्हरी करची, भुरग्यांच्या शिक्षणाचेर खर्च करचो, कुशळटाय वाडोवची, बचत करची, गरजू बायलांक प्रशिक्षण दिवचें, थळाव्या शेतकारां कडल्यान खरेदी करची… योग्य नियोजन, मेहनत, प्रामाणीकपण आसल्यार ’लोकल ते ग्लोबल’ वचप तशें कठीण न्हय.