भांगरभूंय | प्रतिनिधी
महिला आरक्षणा कडेन संबंदीत घटना दुरुस्ती विधेयक लोकसभेंत बारगळ्ळे उपरांत देशांतलें राजकी वातावरण बरेंच धवळून गेलां आनी तें धवळून वच्चें हाची सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाक तशेंच काँग्रेस आदीं विरोधी पक्षांकूय दिसप सहाजिकूच आशिल्लें. आतां ताचो चडांत चड राजकी लाव उठोवपा खातीर दोनूय कडल्यान चडांत चड यत्न जातले आनी तातूंत जांकां येस मेळटलें तोच निमाणें हिरो थारतलो हातूंत दुबाव ना. प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी आनी तांचो भारतीय जनता पक्ष हो प्रस्न सर्वसामान्य लोकां मेरेन व्हरून ताचो राजकी लाव उठोवपाक कसलीच कसर सोडचे नात आनी हाका लागून विरोधक एकवटान भाजपाक हे आघाडेर कितली मेरेन आडावंक शकतात हाचो दुबाव आसा. प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी आनी तांच्या पंगडान दोन दिसांतच असो खवदळ घालपी प्रचार सुरू केला की काँग्रेस आनी हेर विरोधी पक्षाक ताका तोंड दिवप कठीण जालां. आतां एका विधेयकाच्या अपेसाचो हो प्रस्न न्हय तर तो आपल्या संसदीय राजकारणांतलो सत्तासमिकरणां, प्रादेशीक हितसंबंद, समाजीक प्रतिनिनिधित्वाचे प्रस्न आनी वेंचणूक समिकरणां हांचें गुंतागुंतीचे प्रतिबिंब आसा हें समजून घेवपाची गरज आसा. विरोधकांचो भक्कम एकवट हो ताचे फाटलो एक म्हत्वाचो घटक मानूंक येतलो, पूण फक्त विरोधकांक जापसालदार धरप होच निश्कर्श काडूंक येवचो ना. आतां मुखार कितें होच प्रस्न देशाक पडला. पूण ह्या सगल्या घडामोडीचो व्यापक संदर्भ समजून घेतले बगर आतां मुखार कितें? ह्या प्रस्नाची नेमकी जाप मेळची ना.
महिला आरक्षणाचो मुद्दो तसो नवो न्हय. तीन दसकां परस चड काळ तो राजकी चर्चेचो भाग जावन उरला. सगल्या पक्षांनी ताका तात्पुरतो तेंको दिलो, पूण अंमलबजावणीच्या टप्प्यार विवीध अटी, आडमेळीं आनी राजकी गणितां मुखार आयलीं. ह्या वेळारूय तशेंच जालें. विधेयका खातीर गरजेचें आशिल्लें दोन-तृतियांश भोवमत मेळ्ळें ना, हाचो अर्थ सत्ताधारी पक्षा कडेन गरजेचें संख्याबळ नाशिल्लें आनी विरोधकांनीय आपल्या राजकी फुडाराचो विचार करून एकवटीत भुमिका घेतली आनी तेंच हें विधेयक बारगळपा फाटलें खरें कारण थारलें. विरोधकां मदीं फूट घालपाचे यत्न जावंकूच नात अशें म्हणप धाडसाचें थारतलें. पूण हे खेपे विरोधकांनी आतां मेरेन तांचे मदीं केन्नाच दिसून येवंक नाशिल्लो भक्कम असो एकवट दाखयलो. विरोधकांची भुमिका पळयत जाल्यार तांच्या काय ठळक आक्षेपां कडेन आडनदर करूंक येवचें ना. तातूंत मुखेलपणान महिला आरक्षणाची अंमलबजावणी लोकांमेजणी आनी फेररचणुके कडेन जोडले वचप. विरोधकांचे म्हणणें अशें की जर आरक्षण लागू करपाचें आसत जाल्यार तें रोखडेंच लागू जावचें. तें फुडारांतल्या प्रक्रियांचेर निंबून दवरप म्हणल्यार प्रत्यक्षांत ताका कळाव करप.
केंद्रांतल्या सत्ताधारी पक्षाचे नदरेन पळयत जाल्यार महिला सक्षमीकरणाच्या राजकारणाक मुखार व्हरपाचो तांणी यत्न केला हें मान्य करचेंच पडटलें. पूण सरकारान मांडिल्ली अंमलबजावणीची चौकट लोकांमेजणी, फेररचणूक आनी उपरांत आरक्षण अशी दीर्घकालीन आसा. हाका लागून विरोधकांक हो आरोप करपाची संद सरकारान दिली जी तांचे खातीर बुमरँग थारली. सरकाकराक प्रत्यक्षांत आरक्षण मुखार धुकलपाचें आसा तशेंच लोकसभेतल्यो सुवातो हांची संख्या वाडोवपा सारक्या प्रस्तावांचेर सरकार विरोधकां पसून कितें तरी लिपोवपाचो यत्न करीत आसा हेंवूय उक्तें जाल्ल्यान विरोधक आनीक घटायेन एकठांय आयले हें वास्तव आसा. आतां मुखार कितें? हो प्रस्न ताका लागूनच म्हत्वाचो थारता. पयली शक्यताय अशी की हो विशय फुडले वेंचणुके मेरेन राजकी अजेंड्यार कायम उरतलो. 2029 वर्सा जावपी लोकसभा वेंचणुको लक्षांत घेत जाल्यार सगलेच राजकी पक्ष बायलां मतदारांक आकर्शीत करपा खातीर ह्या मुद्याचो वापर करतले. खंयचोच पक्ष उक्तेपणान महिला आरक्षणाक विरोध करिना हें स्पश्टच आसलें तरी सत्ताधारी भाजपाक ताचो राजकी लाव मेळचो न्हय हे खातीर तांचो मुखेलपणान यत्न उरतलो. दुसरी शक्यताय म्हणल्यार ह्या विधेयकांत कांय सुदारणा करून ते परतून मांडपाचो यत्न जावंक शकता. उदाहरण दिवचेंच जाल्यार, अंमलबजावणीचो काळ उणो करप वा कांय प्रमाणांत उप-आरक्षणाचो विचार करप. जर सत्ताधारी पक्ष आनी विरोधक हांचे मदीं चडांत चड सहमती जाली जाल्यार फुडल्या अधिवेशनां मदीं प्रगती जावंक शकता.
सद्याचे परिस्थितींत आनीक एक शक्यताय दिसता ती म्हणल्यार न्यायालयीन वा घटनात्मक चर्चेची. जर महिला आरक्षणाची अंमलबजावणी सेगीत मुखार धुकल्ली जाल्यार नागरी समाज, महिला संघटना वा राजकी गट न्यायालयीन मार्गाचोय आपणाव करूंक शकतात. जरी संसदेक कायदे करपाचो अधिकार आसत जाल्यार समाजीक दबाव आनी जनमत हाका लागून सरकाराचेर रोखडोच निर्णय घेवपाचो दबाव वाडूंक लेगीत शकता. आनीक एक मुद्दो म्हणल्यार महिला प्रतिनिधित्व वाडोवपाचे पर्यायी मार्ग स्विकारप. उदाहरण दिवचेंच जाल्यार, पक्षांतर्गत उमेदवारी दितना बायलांक चड संद दिवप, पक्षाच्या भितरल्या कोट्यां वरवीं प्रतिनिधित्व वाडोवप आदीं. कांय पक्षांनी हे प्रयोग केल्यात, पूण ते अजून सर्वव्यापी जाल्ले नात. महिला आरक्षण विधेयक लांबणेर गेलें जाल्यार अशा उपाय येवजण्यां कडेन चड लक्ष वचूंक शकता. फुडले लोकसभा वेंचणुकेच्या संदर्भांत पळयत जाल्यार आरक्षण त्या वेंचणुके मेरेन प्रत्यक्षांत लागू जातलें काय ना हें अजून लेगीत अनिश्चीत आसा. कारण लोकांमेजणी, फेररचणूक आनी उपरांतची प्रक्रिया वेळ काडपी आसा. जर ह्या टप्प्यानी गती दीत जाल्यारच कांय प्रमाणांत तशी शक्यताय निर्माण जावंक शकता. नाजाल्यार 2034 मेरेन कळाव जावपाची शक्यताय न्हयकारूं येना. एकंदरीत महिला आरक्षणाचो प्रस्न हो फक्त कायदेशीर वा घटनात्मक न्हय, तो राजकी इत्साशक्तीचो कस लावपी मुद्दो आसा. विरोधकांचो एकवट आसूं वा सत्ताधाऱ्यांची रणनिती, ताचे पलतडी वचून व्यापक सहमती निर्माण करप गरजेची आसा. नाजाल्यार महिला सक्षमीकरणाचो हो म्हत्वाचो टप्पो कागदारूच उरूंक शकता. निमाणें लोकशायेची खरी शक्त प्रतिनिधित्वाच्या व्यापकतायेंत आसता. देशाच्या अर्दे लोकसंख्येक निर्णय प्रक्रियेंत योग्य स्थान मेळप हें फक्त राजकी घोशणां पुरतें मर्यादीत उरनासतना प्रत्यक्षांत देंवूक जाय. ताचे खातीर सगल्या पक्षांनी राजकी फायद्या लुकसाणीचे पलतडी वचून सामुहीक जापसालदारकी स्विकारपाची गरज आसा. बायलांच्या हिताची उपेक्षा जावंक जायना हाचें भान दवरप गरजेचें आसा.
वामन प्रभू
9823196359
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
