भांगरभूंय | प्रतिनिधी
तियात्र मळार जायत्या जणांनी माची गाजयली. कांय जणांक आमी आजुनूय याद करतात. बरोवपी, दिगदर्शपी, कलाकार अदीं मळांचेर आपली कळाशी दोखोवन ताणीं स्वताक नांव मेळयलें. पूण जाणीं बरयलें, पुस्तकां छापलीं तें सासणाक उरलें. अशें करपी तियात्र मळार बोटांचेर मेजपा इतले जावन गेले. तातुंतलो एक जॉन गोम्स जाका कोकोय ह्याच नांवांन चड वळखताले. मुंबय आनी गोंय हांचे मदलो एक दुवो जावन ताणें तियात्र कलाकार कसो आनी पत्रकारीतेंतल्यान तियात्रिस्तां वयर बरोवन माची फुलयली. त्याच लेखांची एक गांथण करून तियात्रिस्तांच्या जिविताची म्हायती दिवपी ‘तियात्र पाल्काचे खांबे’ हें पुस्तक रचून अज्रंवर वावर केलो. ते खातीर जॉन बाबाक शाबासकी. आयज तो आमचे मदें ना देखून ताच्या ऑत्म्याक शांती आनी ताका सर्गिंचें सूख मागतात. हें पुस्तक साह्याद्री ऑफसॅट सिस्टम्स हाणीं छापलां जाल्यार क्विनी प्रोडाक्शन एँड पब्लिकेशनान उजवाडायलां. ताचें भायलें कव्हर सुर्यकांत सुतार हाणें चित्रायलां. पुस्तकाक 224 पानां आसात आनी ताचें मोल 150/- रुपया आसा.
फाटभूंय
आदले बरोवपी चड करून तियात्रिस्त, आपलें बरप सांबाळूंक जाय अशें केन्नाच चिंतिनाशिल्ले. ताचो केन्ना तरी मुखा वेले पिळगेक फायदो जातलो हें तांच्या लक्षांतूच नाशिल्लें. बरयलें आनी सोडून दिलें. म्हणून रद्दी रुपान तें मांडवींतल्यान आनी जुवारींतल्यान व्हांवनू गेलें. मायकल ग्रेशियस जॉन बाबाक भेटूंक गेल्लो एका कामांक लागून पूण तांगेर थावन भायर सरून आयलो वेगळेंच चिंतप घेवन. त्या वेळार जॉन बाब दुयेंत आशिल्लो. ताणें वावराड्यांचो इश्ट, सत उलय, सिने टायम्स सारक्या नेमाळ्यांनी तियात्रिस्तां विशीं केल्ल्या ताच्या बरपांचें एक पुस्तक काडपाचें मायकलान थारायलें आनी तें तयारूय केलें.
पुस्तकाचो गाभो
पुस्तकाची सुरवात जाता तियात्राचो सोद लावपी लुकासिन्हो रिबेरो हाच्या चरित्रा वेल्यान. पूण ते आदीं बरोवप्यान तियात्राची एक ल्हानशी म्हत्वाची म्हायती दिल्या, ती अशी –
एके रातीं, 1892 वर्सा मुंबयंत पयलोच तियात्र माचयेर हाडलो. बरी कथा, सुंदर गितां, बेस बरें संगीत आनी विलुदाचीं चकचकीत आंगवस्त्रां घालून सर्वश्री: जुआंव आगोस्तिन्हो फेर्नांडीस (बड्डे मडगांवचो), कायतानिन्हो फेर्नांडीस (ताळगांवचो), आगोस्तिन्हो मास्कारेन्हस (मुंगूल-मडगांवचो) एकोणतीस वर्सांचो खाश्या बरयणार-दिगदर्स्पी लुकासिन्हो रिबेरो (आसागांवचो) आनी तांचे वांगडा आशिल्लो फ्रांसीसकिन्हो फेर्नांडीस, हे सगळे कलाकार बरेच चकचकले. तांचीं संवगां माचयेर पळेवन, तियात्र पळेणार सोंतोसले, धादोसले, रडले, पोट फुटसर हांसले आनी तिकेटींचे दुडू वसूल जाले म्हण उदगारून आप-आपल्या घरा परतले. हे पांचूय जण तियात्राक मुळावण घालपी संस्थापक तियात्रिस्त. मागीर बरोवपी लुकासिन्हो रिबेरोची वळख दिता.
दुसरो मानेस्त पुस्तकांत दिसता तो पाय तियात्रिस्त जुआंव आगोस्तिन्हो फेर्नांडीस. ताचें मोटेपण म्हणल्यार ताणें एच.एम.वी रिकोर्डींचेर तेन्ना कोंकणी गितां घालीं, आपल्या पुराय कुटुंबाक माचयेर हाडलें, चार तियात्र पुस्तक रुपान छापले आनी कोण अस्तुरी माचयेर चडूंक तयार नाशिल्लीं थंय ताणें आपले घरकान्नीक आनी धुवेक माचयेर देंवयलीं. ताच्या सगळ्या तियात्रांचीं नांवांय दिल्यांत.
तिसरें चरित्र वाचूंक मेळटा तें तियात्र माचियेर पयली अस्तुरी आयिल्ली तें रेजिनाचें. 1904 वर्सा ती माचयेर चडली. तेन्ना मराठी, बंगाली, गुजराती नाटकांनी अस्तुरी न्हेसूंक नाशिल्ली. अस्तुरेची भुमिका दादलेच करताले असो बरोवपी दावो करता. सुमार 26 वर्सां उपरांत हेर भारती भासांनी अस्तुरी रंगभुंयेर आयली असो अदमास आसा. ते उपरांत तियात्र माची गाजयल्ले सायब रॉशा, एर्मेलीन जिका ‘मेरी पिकफोर्ड ऑफ इंडिया’ म्हणटाले, आल्फ्रेड रोज आनी ताचो बापूय, जे. पी. सौजालीन, आलेशिन्हो दे कांदोलीं, सौजा फेर्रांव, मिंगेल रॉड, सांतियाग, प्रेम कुमार, जासींत वाज, मेरी वाज. सी. आल्वारीस, अस्तुऱ्यांची भुमिका करपी क्रिस्टोफर, रुजारियो रॉद्रिगीस, बाब पिटर, एम. बॉयर, एच ब्रिटन मोहाना, कारलोता, सिसिलिया, रोमयो मॅन्डीस, क्रिसपॅरी, एम. डॉड, वी. देसाय, कामात दे आसॉल्ना आदीं तियात्रिस्तांची आनी कातोरिस्तांची खोलायेन म्हायती वाचूंक मेळटा. ही म्हायती वाचतकच तियात्रिस्तांचें जिवीत दोळ्यां मुखार उबें रावता.
खाशेलेपण
पुस्तकांतलो दर एक लेख सुंदर सुरवातेंतल्यान जाता आनी शेवट करतनांय बी खाशेलेपणान जाणवता. वर्णन शैली तोखणाय-पात्र जाल्या. सगळ्या तियात्रिस्तांचे जॉन बाबान बरे गुण गायल्यात आनी वाचपी उमेदीर उरतलो हाची जतनाय घेतल्या. बरपावळ खूब बरी आनी वाचप्याक आकर्शीत करपा सारकी आसा. कांय तियात्रिस्तांची म्हायती खुबूच लांब आनी खोलायेन आसा. ताणीं बरयिल्ल्या आनी भुमिका केल्ल्या तियात्रांची जाता तितली म्हायती दिवपाचो यत्न केला.
प्रकाशक मायकलाचे उत्फर्के
प्रकाशक मायकल आपल्या दोन उतरांत म्हणटा, “हालींच्या काळार तियात्र आनी तियात्रिस्तांचेर खूब बरे दीस आयल्यात. पूण आदीं, कश्ट करून, आपले जोडिच्या बळान ताणीं तियात्रांचो वावर केलो. गांवा गांवानीं तियात्र दाखोवन, तियात्र सोंपतकच आपल्या घरा परतुपाक तांकां जायतेच त्रास पडटाले. पणजे मांडवी न्हंयेचे धडेर वो बागेंत न्हिदून पर्यान ताणीं वेळ सारलो… ताणीं आमच्या कोंकणी पाल्का पासत केल्ले त्याग आमी विसरूंक फावनात. तांच्या जिविता वयर आनी वावरा वयर आशिल्लें हें प्रमाणीक बरप तियात्राचेर सोदवावर करतल्यांक आनी तियात्रां विशीं जाणविकाय मेळोवंक सोदतल्यांक एक ‘रेडी रॅकॉनर’ जावंक पावतलो हांतूंत कसलोच दुबाव ना.”
पुस्तकांतली भास
जॉन बाबान पुस्तक सुंदर रितीन सुर्गांयलां. भास खुबूच आकर्शीत आसा. कांय तियात्रिस्तांक ताणें बिरुदांय दिल्यांत. मूय जाश्यात साकर खाशात; कुल्ल्यो जाशात एकामेकाक खाशात, दुस्मानकायेचे कांटे जावन आसात अदृश्टाचे फांटे, बरें कर्शी तर बरें भोगशी, आदी, हे सार्क्यो बऱ्योच ऑपारी ह्या पुस्तकांत वाचूंक मेळटात.
सोंपयतना…
जॉन गोम्स एक खडेगांठ बरोवपी म्हण थावें जाता ताचे शैलीक लागून. हें पुस्तक जरी चरित्रात्मक आसलें जाल्यार पासून ताणें कलाकारांक एकामेका कडें गुंथून दवरल्यात. एके अस्तुरेचेर लेख आसा तेन्ना तिचे बराबर आशिल्ल्या हेर अस्तुऱ्यांक लागीं हाडल्यात. त्रियो म्हणप्याचें चरित्रांत जांचो ह्या पुस्तकांत चरित्र ना तांचीय थोडे भितर वळख दिल्या. नावाजत्या तियात्रिस्तांचो ताणें मदें-मदें उल्लेख केला आनी ‘लिंक’ दवरल्या. हे खातीर पुस्तकाक उभारी आयल्या. सोद-वावर करप्यांक हें पुस्तक खरेंच भोवमोलादीक थारतलें. असल्या पुस्तकांची आज गरज आसा. एके वेगळे कळाशीचो बरोवपी जॉन बाबाचें नांवूय हे मुखार हेर तियात्रिस्तां बराबर अज्रंवर जावन उरतलें.
– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट, गोंय.
९८२२५८७४९८
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
