सौर उर्जेचें म्हत्व

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

50% अनुदान दिवपी देशांतल्या सगळ्यांत बऱ्या सौर धोरणांतलें आमचें गोंय एक. हेर राज्यांचेर वीज अवलंबन आनी तातूंत  हालींच सुरू केल्ली पीएम सूर्य घर मुफ्त बिजली येवजण हे सगळे फायदे आनी आदार घटक आसात.

म्हज्या निश्कर्शात्मक मतान आमी अनंत, अक्षय, निवळ आनी पाचवी सौर उर्जा, जी सुर्याची शक्त एक नवीकरणीय उर्जेचो स्रोत म्हूण आमी कित्याक वापरची न्हय, हाचेर कोणाचेंच न्हयकारात्मक मत आसचें ना. नवीकरणीय वीज स्रोत म्हूण सौर उर्जेची, हरितगृह वायूचें उत्सर्जन उणें करपाक आनी हवामानांतलो बदल उणो करपाक म्हत्वाची भुमिका आसा, जी मनीस, रानवटी जनावर आनी पर्यावरण यंत्रणेची राखण करपाक सामकी गरजेची.

सौर उर्जेचो उपेग मनशान इ. स. पयलीं सातव्या शेंकड्यांत केलो. जेन्ना मनीस सुर्याच्या उजवाडाचो उपेग करून सुर्याच्या किरणांक चकचकीत वस्तूंचेर परावर्तित करून उजो पेटयतालो. उपरांत इ. स. पयलींच्या तिसऱ्या शेंकड्यांत ग्रीक आनी रोमन लोकांनी धर्मीक सुवाळ्यां खातीर मशाल पेटोवपा खातीर आरशां वांगडा सौर उर्जेचो उपेग केलो. 1839 त पिरायेच्या फकत 19 व्या वर्सा फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ एडमंड बेकॅरेल हाणें वाहक द्रवांत धातूच्या विद्दुत् धारकां पसून तयार केल्ल्या कोशिकेचो प्रयोग करतना प्रकाशविद्युत् (पीव्ही) परिणामाचो सोद लायलो. उजवाडाक लागून कोशिका चड वीज तयार करता अशें ताणें नोंद केलें – ती प्रकाशविद्युत् कोशिका आशिल्ली.

1954 वर्सा डॅरील चॅपिन, कॅल्विन फुलर आनी जेराल्ड पियर्सन हांणी बेल लॅबांत सिलिकॉन पीव्ही कोशिका तयार केली, तेन्ना पीव्ही तंत्रगिन्यानाचो जल्म जालो – ही पयली सौर कोशिका आसून ती सुर्याची उर्जा शोशून घेवपाक आनी तिचें शक्तींत रुपांतर करून दिसपट्टीं विद्युत् उपकरणां चलोवंक शकतली अशी आशिल्ली. आयज उपग्रह, धर्तरे भोंवतणीं भोंवपी अंतरिक्षयानां सौर उर्जे वरवीं चलतात.

राष्ट्रीय सौर मिशन, भारतांत सौर उर्जेचो प्रसार करपा खातीर भारत सरकाराचो आनी राज्य सरकारांचो एक उपक्रम जानेवारी 2010 वर्सा सुरू जाल्लो. मिशनान सुरवेक 5 वर्सांचे येवजणे खातीर 20 जीडब्ल्यू अदमास केल्लो, पूण उपरांत 2015 वर्सा नव्या सरकारान काम हातांत घेतले उपरांत एक महत्वाकांक्षी पुराय येवजण परत तयार केली. 2022 मेरेन तीन टप्प्यांनी 100 जीडब्ल्यू तयार करपाचो हावेस आशिल्लो. देशभरांत सौर उर्जेच्या मळार संवसारीक फुडारी म्हूण भारताची स्थापणूक करप हो एनएसएमचो हेत आसा. दरेक टप्प्याक ऑन ग्रिड तशेंच ऑफ ग्रिड स्थापने खातीर वेगवेगळीं मुखेल धोरणां आनी लक्ष्यांचो आदार आसा.

आमी 2030 मेरेन बिगर जीवाश्म इंधन आदारीत उर्जा संसाधनांतल्यान 50 टक्के संचयीत वीज उर्जा स्थापन केल्ली क्षमता मेळोवपाची येवजण आंखल्या. जरी विंगड विंगड प्रकारचीं नवीकरणीय तंत्रज्ञान उपलब्ध आसलीं तरी, दरेकाक आपले खाशेले फायदे आसात, खास करून सौर उर्जा हें तंत्रज्ञान म्हणून उदेलां. ते म्हत्वाची भुमिका करपाक शकता. उर्जा मेळोवप, उर्जा सुरक्षीतताय आनी उर्जा संक्रमण चालीक लावपाची मुखेल भुमिका. भारताच्या जी- 20 अध्यक्षपदा खाला 2023 वर्सा तयार केल्ल्या ‘रोडमॅप ऑफ सोलर एनर्जी फॉर युनिव्हर्सल एनर्जी एक्सेस’ ह्या विशयाचेर उजवाडाक आयिल्ल्या अहवाला वरवीं, सौर उर्जा, ताच्या वेगवेगळ्या संरचनेंत, वीज साध्य करपाक कशी मुखेल भुमिका करूंक शकता हें दाखोवपाचो आमी हेतू दवरतात. संवसारभरांतल्या देशांनी समाजीक- आर्थीक फायदे दिवपाक नवीकरणीय उर्जा मंत्रालयान सगळ्या राज्यांक, तांच्या व्यक्तीक सुविधा दिवपी मार्गदर्शक तत्वां तयार केल्यांत. तीं तांचे मेरेन पावयल्यांत. 

गोंयाचे बाबतींत 2015- 22 ह्या काळा खातीर सरासरी 150 मेगावॅट मोख दिल्या. गोवा उर्जा उदरगत एजन्सीच्या (जीईडीए) निमाण्या अदमासा प्रमाण राज्याची वट्ट स्थापन केल्ली सौर छप्पराचेर वीज क्षमता सुमार 55 मेगावॅट- पीक (MWp) आसता. हातूंतली सौर उर्जा उद्देगीक विभागांतल्यान मेळपी सगल्यांत चड 28.52 मेगावॅट पीस, जाल्यार वेपारी विभागांतल्यान 13.22 मेगावॅट पीस. उरिल्लें योगदान घरगुती छप्पर स्थापणूकांनी दिलां.

गोंयांत वर्सभर सुर्याचो उजवाड भरपूर आशिल्ल्यान 260 – 280 वताच्या दिसांनी वर्साक सरासरी उण्यांत उणें 4.5 एसपीएच (सन पीक अवर्स) मेळटात. 50% अनुदान दिवपी देशांतल्या सगळ्यांत बऱ्या सौर धोरणांतलें आमचें गोंय एक. हेर राज्यांचेर वीज अवलंबन आनी तातूंत  हालींच सुरू केल्ली पीएम सूर्य घर मुफ्त बिजली येवजण हे सगळे फायदे आनी आदार घटक आसात. गोंयकारांक देशांतल्या हेर राज्यां परस सोंपेंपणान छप्पराचेर सौर वीज प्रकल्पां खातीर मुखार सरतले. आमी एकूय युनिट स्वताची वीज तयार करिनात तरी गोंयांत देशांत सगळ्यांत उणो वीज दर आसा आनी राज्य सरकारान राज्य सौर धोरणाक व्हड प्रमाणांत अनुदान दिवन प्रोत्साहन दिलां. 

(लेखक मडगांवच्या रेनबो सोलर पॉवर सोल्युशन्साचे सीईओ आसात.)

– दिलीप नायक 

80079 65083