भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मराठी सिनेमांतलीं उडटे चालींत बांदिल्लीं पदां आयकतकूच पयलीं याद जाता ती जयवंत कुलकर्णी हांची. तांणी गायिल्लीं पदां अजूनय लोकांचे जिबेर खेळटात. तातूंत भावगितां, भक्ती गितां आनी सिनेगितांचो आस्पाव आसा. दादा कोंडके हांच्या चडश्या चित्रपटांनी जयवंत कुलकर्णीन पार्श्वगायन केलां. त्या तेंपार तांचो आवाज आनी दादा हांचें समिकरणूच जाल्लें. उपरांत महेंद्र कपूरान तो जागो घेतलो. गांवगिरी फांटभूय आशिल्ल्या सिनेमांनी गांवगिरे पद्दतींत गावन मराठी सिनेगितांक वेगळे उंचायेर व्हरतल्यां मदीं कुलकर्णी हांचो मोलाचो वांटो आसा.
जयवंत कुलकर्णी हांचो जल्म 10 जुलय 1931 चो. पोटा खातीर तांणी भुरगेपणार मोटारी धुंवप आनी हेर बारीक- सारीक कामां केल्यांत. शास्त्रीय गायक पं. लक्ष्मणराव देवासकर हे तांगेले गायन, हार्मोनियम वादनांतले गुरु. तांणी कुलकर्णी हांकां गुरु ह्या नात्यान एक शिकवण दिल्ली कीं ‘जिणेंतल्या खंयच्या मळार कारकीर्द घडय, मात तुगेल्या गळ्यांतले सूर सोड नाका’. हे शिकवणीक जयवंत कुलकर्णीन निमाणें मेरेन पाळो दिलो. ताका लागून रसिकांक म्होंवाळ गितां आयकूंक मेळळीं. 1970 च्या दसकांतल्या तरणाट्यांक जयवंत कुलकर्णींच्या गितांचें पिशेंच लगिल्लें म्हणल्यार अतिताय थारची ना. महाविद्यालयांतल्या स्नेहसंमेलनांत वा हेर सांस्कृतिक कार्यावळींत जयवंत कुलकर्णींच्या पदाचेर आदारिल्ल्या ‘हिल पोरी हिला‘ वा ‘ही चाल तुरु तुरु’ नाचांक ‘वन्स मोअर’ मेळटालोच. तांगेलें ‘सावध हरिणी सावध गं’ हें गीत लोकप्रियतेचे तेंगशेर पाविल्लें. तातूंन कुलकर्णील्या आवाजांतलो खरपणा रसिकांक आयकूंक मेळ्ळो. मराठी सिनेसृश्टीक भाव गितां खातीर हो प्रकार तसो नविनूच आशिल्लो.
जयवंत कुलकर्णीन कारकिर्दीत गायिल्या गितांक चडसो खेडवळ बाज आसतालो, पूण खंयच्याच गायन प्रकारांत आडकनासतना तांणी ‘अष्टविनायका तुझा महिमा कसा’, ‘अंतरंगी तो प्रभाती छेडितो स्वरबासरी’ आनी ‘राम कृष्ण नारायण हरि, केशवा मुरारी पांडुरंगा’ हे सारकीं पदां ते तल्लीन जावन गायले. ‘अजिंक्य भारत अजिंक्य जनता’, ‘मंगल देशा पवित्र देशा’ ह्या दोनूय गितांतल्या स्वरांतल्यान तांणी देशाभिमान परगटायलो. ‘शाब्बास बिरबल शाब्बास’ हें संगीत रंगमाचये वयलें गाजिल्लें नाटक आनी तातूंतली ‘विश्वनाथ सूत्रधार तूच श्याम सुंदरा’ ही जयवंत कुलकर्णी सयत पं. राम मराठे, रामदास कामत हांणी गायिल्ली नांदी आजूय परत परत आयकन दिसता. हे नांदीन कुलकर्णीच्या मुकुटांत नाट्यपद गायनाचो तुरो खोवलो. मराठी सिनेमांतली जोड गितांनी कांय गायक -गायिकांच्यो जोडयो गाजल्यो. जयवंत कुलकर्णी- उषा मंगेशकर ही गायनांतली जोडी आयकूप्यांक अचळय ठेको धरुंक लायताली. तांचीं ‘सोंगाड्या’ सिनेमांतली ‘काय गं सखु’ आनी ‘माळ्याच्या मळ्यामदी कोनं गं उबी’, तर ‘सख्या साजणा’ मदलें ‘चल चल जाऊ शिणुमाला’ वा ‘गारंबिचा बापू’ सिनेमांतले ‘चांदणं टिपूर हलतो वारा’ तशेंच ‘लागे ना रे थांग तुझ्या हृदयाचा’ हीं पदां आजूय रसिक आवडीन आयकतात. ‘नवरा माझा ब्रह्मचारी’तलें ‘आई तुझं लेकरु येडं गं कोकरु’, तशेंच‘अंधाराची खंत तू कशाला करिसी रे’, नाते जुळले मनाचे मनाशी” या सारक्या भावगीतांतल्यान मानवी मनाचो वेध तागेल्या स्वरांतल्यान प्रभावीपणान घेतला. ‘आमचा राजु का रुसला‘,‘माझ्या मामाची रंगीत गाडी हो,’ ‘गांव असा नि माणसं अशी, नातीगोती जडतत कशी’ असलीं मिश्किल स्वरुपांतली पदां, बालगीतां रसिकांनी उखलून धरली.
‘आयलंय तुफान बंदराला’ ह्या सिनेमां खातीर ‘आयलंय बंदरा चांदाचं जहाज, हवलु बाईची पुनव आज’ हें चुकून आयकूंक मेळपी वेगळ्या धाटणेंचें कोळीगीत तांणी लता मंगेशकार वांगडा गायलां. सुरेश वाडकर, सुधीर फडके, रवींद्र साठे, पुष्पा पागधरे, अनुराधा पौंडवाल, आशा भोसले, शारदा, अपर्णा मयेकरा वांगडा गावपाची संद जयवंत कुलकर्णीक मेळ्ळी. राम कदम, भास्कर चंदावरकर, सुधीर फडकेन तांगेलें गावपाची तरा लक्षात घेवन आवाजाक सोब सारकें संगीत दिल्ल्यान कांय गितांक ‘रिकॉर्ड ब्रेक’ लोकप्रियता मेळी.
1982 वर्सा प्रदर्शित जाल्ले ‘चटक चांदणी’ सिनेमा उपरांत जयवंत कुलकर्णीचो संगीत गायन कारकिर्दीचो प्रवास कमी जायत गेलो. पूण तांगेल्या ‘जयवंत कुलकर्णी पार्टी’, ‘स्वरावंदना’ आनी ‘स्वरांच्या मळ्यात’ ह्या कार्यावळींनी रसिकांक ते गायन, संगीताचो प्रत्यक्ष अणभवपाक दिताले.
जयवंत कुलकर्णीन क्रिकेटर विजय मर्चंट हाचे वांगडा विकलांग खातीर कार्य करुन समाजा खातीर आस्था दाखयली. संगीत प्रवासांत तांकां घरकान्नीचो व्हड आधार मेळिल्लो. ती स्वता नोकरी करुन जयवंत कुलकर्णी संगीत कार्यावळीचें वेवस्थापन लेगीत करताली. महाराष्ट्र शासनान ‘ज्योतिबाचा नवस’ आनी ‘एकटा जीव सदाशिव’ ह्या चित्रपटांतल्या पदां खातीर ‘सर्वोत्कृश्ट गायक’ पुरस्कारान तांचो भोवमान केल्लो. जयवंत कुलकर्णीलें संगीताचें दायज संगीता शेंबेकर आनी किशोरी गोडबोले ह्या दोनूय धुवांनी अभिनय कलेंतल्यान सांबाळ्ळां. नातू निहार शेंबेकर हाणें 2001 वर्सा प्रदर्शित जाल्ले हिंदी ‘गदर’ आनी मराठी ‘चिमणी पाखरं’ सिनेमांत बाल कलाकाराचें काम केलां.
आपल्या नटखट स्वरांतल्यान रसिकांच्या मनाचो थाव घेवपी जयवंत कुलकर्णी 31 अगस्ट 2005 दिसा संवसाराक अंतरले.
सुदिन वि. कुर्डीकार
8275425404
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
