शेळवणच्या सवायशिणींचे  श्रावणी आयतार

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

श्रावण लागलो म्हण्टकीर सवायशीण बायलो उमेदी जातात. कारण तांच्या आवडीचो म्हयनो लागिल्लो आसता, जातूंत दर आयतारा “आयतार” पुजतात. कांय बायलो पयलो आनी निमाणो आयतार करतात, जाल्यार चडश्यो चारूय आयतार. आयतार पुजपाक वेगवेगळ्यो वनस्पती हाडटात. देखीक पत्री, घोड्याची जिबली, बिंबली, तुळशीचीं पानां, सत्री, रामाची बोटां, बेल, कावळ्याचे फोव, हरयाळी, शेरवडां, चिड्डो, पुनर्नवां, माड, वेगवेगळी फुलां… आदी. वाठारा प्रमाण वेगवेगळ्या जाग्यांनी वेगवेगळ्या उतरांचो वापर जाता. 

आयतार म्हळ्यार सुर्याची पुजा करप. वातावरणा कडेन संबंद जावचो, वनस्पतींची वळख जावची आनी हेच निमतान पर्यावरणाक मान मेळचो होच आयतार पुजपा फाटलो हेत. नवें लग्न जाले उपरांत पयलो आनी दुसरो आयतार बायलो कुळाराक वचून पुजतात जाल्यार तिसरो आनी चवथो घोवागेर. चार आयतार करतात त्यो बायलो दर आयताराक एक- एक दोणो करतात जाल्यार ज्यो बायलो पयलो आनी निमणो आयतार करतात तीं पयल्या आयताराक दोन आनी निमण्या  आयताराक दोन अशें पणसाच्या पानांचें दोणे करतात. 

आयतारा सकाळीं उठून न्हावन जातकीर बायलो बाजारांत वा जंय पत्री/ वनस्पत मेळटा थंय  हाडूंक वतात. घरा आयले उपरांत  देवाऱ्यांत जंय पाट दवरतलीं ताच्या फाटल्यान वणटीर चॉकान एक झाड काडटात आनी मागीर पाट दवरून ताजेर केळीची शिरती दवरून वनस्पतीचो/ पत्रींचो दोणो तयार करतात. हरयाळेची चुडी करतात. शिरतेर दोणो दवरून ताका हरयाळेचे  चुडीन पांय धुतात वा उदक लायतात. उपरांत ताका हळद, पिंजर लावन, एके वटेन वात पेटून दवरून, विडो दवरतात आनी दोण्याची पुजा करतात. उपरांत हरयाळी केसांत माळटात आनी देवाक निवेद दाखयतात. दर आयताराक वेगवेगळो निवेद आसता. पयल्या आयताराक – मुटली (तांदळाचें पीठ, गोड, सोय, वेलची). दुसऱ्या- पातोळी, तिसऱ्या – हळडीच्या पानांचें दोणे जाल्यार चवथ्या आयताराक पोळ्यांचो निवेद दाखयतात. 

तिळसांजचो आयतार तुळशींत पावपाचो आसता. त्या वेळार बायलो आयतार पाटार घेवन घांट वाजयत तुळशींत ते दोणे पावयतात. अंत्रुज म्हालांत बायलो पावयनात थंय बारीक भुरग्यांक आयतार पावंक लायतात आनी पावल्या उपरांत देवाक पांया पडून प्रसाद म्हूण गोड/ साकर/ पंचखाद/ फराळ दितात. अशें तरेन  कांय गांवांनी आयतार पुजतात. तर कांय गांवांनी दोणे करीनासतना सगळ्यो वनस्पती/पत्री एके कडेन दवरून आयतार पुजिल्लो  पळोवंक मेळटा. 

– संकेत दि. देसाय

   शेळवण