खलनायक प्रेमनाथ

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ह्या सिनेमांत जॉन ब्रागांझाची प्रेमनाथान साकारिल्ली भूमिका प्रेक्षकांक खूब आवडली. सिनेमा आनी तांतूतली गितांय खूब गाजलीं.

हिंदी सिनेमा मळार 1950, 60 आनी 70 च्या दशकांत  शम्मी कपूर, राज कपूर, धर्मेंद्र आनी सुनील दत्त ह्या कलाकारांचें युग आशिल्लें. जाल्यार दुसरे वटेन अभिनयाचे बळग्यार सिनेमोग्यांक पिशें  लावपी असो एक अभिनेतो उदेल्लो, ताणें आपल्या अभिनयान लाखांनी काळजां जिखिल्ली तो म्हळ्यार नामनेचो खलनायक, सहाय्यक अभिनेतो, नायक प्रेमनाथ मल्होत्रा. ताणें आपली एक वेगळीच वळख निर्माण केली. प्रेमनाथान जायते सुपरहिट नायक दिले, पूण खलनायक जाले उपरांत ताका चड नामना मेळ्ळी. ताणें जायत्या चित्रपटांनी खलनायकाची भुमिका केली, जी प्रेक्षकांक आवडली. ‘बादल’, जॉनी मेरा नाम’, ‘जानी दुश्मन ’ ह्या चित्रपटांनी ताणें काम केलां.

प्रेमनाथ  21 नोव्हेंबर 1926 दिसा पाकिस्तानांतल्या पेशावर शारांत जल्मल्लो. पूण, फाळणे वेळार ताचें कुटुंब मध्य प्रदेशांतल्या जबलपूर शारांत स्थायीक जालें. भुरगेपणांतल्यान अभिनयाची आवड आशिल्लो प्रेमनाथ ​​आपलें सपन साकार करुंक कांय काळा उपरांत जबलपुरांतल्यान मुंबय गेलो. पृथ्वीराज कपूराच्या पृथ्वी थिएटर कंपनींत कामाक लागलो.

1948 वर्सा प्रदर्शीत जाल्ल्या ‘अजीत’ ह्या चित्रपटांतल्यान प्रेमनाथान आपलो चित्रपट प्रवास सुरू केलो, पूण ताका फावो तशें यश मेळ्ळें ना. उपरांत राज कपूराच्या ‘आग’ (1948) आनी 1949 वर्सा आयिल्ल्या ‘बरसात’ सिनेमांतल्यान प्रेक्षकां मदीं आपली सुवात निर्माण करपाक प्रेमनाथ बरोच यशस्वी जालो. ताच्या अभिनयाची खूब तोखणाय जाली. पदार्पणांतले दोनूय चित्रपट हिट जाल्यान प्रेमनाथा लायमलाइटांत आयलो.

ताणें कारकिर्दींत त्या काळांतल्या दरेक नामनेच्या अभिनेत्रीं वांगडा काम केलें, तातूंत रमोला, मधुबाला, निगार सुलतान, सुरैय्या, बीना राॅय सारकिल्ल्यो अभिनेत्री आसात.

1953 वर्सा ‘औरत’ ह्या सिनेमाच्या चित्रीकरणा वेळार तो अभिनेत्री बीना राॅय हिच्या मोगांत पडलो. मागीर तांगेलें लग्न जालें. बीना वांगडा प्रेमनाथ फिल्म निर्मितीच्या मळार पावलो आनी दोगांयनी मेळून पी. एन. फिल्मांचो बॅनर स्थापन केलो. ह्या काळांत ताणें जायते सिनेमा तयार केले, पूण सगळे फ्लॉप थारले. मागीर प्रेमनाथान फिल्म निर्मितीच्या मळा वयल्यान फाटीं सरून पुराय लक्ष अभिनया कडेन वळयलें.

प्रेमनाथान ‘अजीत’, ‘जॉनी मेरा नाम’,‘आन’, ‘तेरे मेरे सपने’, ‘अपना घर’, ‘बदल’, ‘तिसरी मंझील’, ‘बहारों के सपने’, ‘बॉबी’, ‘रोटी कपडा और मकान’, ‘नागिन’, ‘जानी दुष्मन ’, ‘विश्वनाथ’, ‘कर्ज’, ‘हम दोनो’ सारक्या जायत्या  चित्रपटांनी काम केलें. 1969 वर्सा ‘केनर’ ह्या अमेरिकन चित्रपटांत तो दिसलो. फुटबॉल खेळगडो आनी अभिनेतो जिम ब्राउन लेगीत ह्या सिनेमांत ताचे वांगडा आशिल्लो. 1967 ते 1969 ह्या काळांत ताणें ‘माया’ हे अमेरिकन टिव्ही माळेंत काम केलें. 70 च्या दशकांत  फुडलीं 30 वर्सां ताणें जायते चित्रपट केले. तातूंतले प्रेमनाथाचे कांय चित्रपट अशे आशिल्ले की तांकां इतिहासीक यश मेळ्ळें. 

‘आग’, ‘बरसात’ ह्या सिनेमा उपरांत प्रेमनाथ सगळ्यांच्या मनांत आशिल्लो, पूण 1951 वर्साच्या ‘बादल’ ह्या चित्रपटान ताची कारकीर्द आनीक फुलयली. ह्या सिनेमांत मधुबाला ताची नायिका आशिल्ली. सिनेमा रिलीज जातकच ब्लॉकबस्टर जालो. उपरांत प्रेमनाथान फाटीं पळयलें ना. एक काळ आयलो की प्रेमनाथ आपल्या युगांतल्या मुखेल कलाकारां परस चड जोडपाक लागलो. हेर कलाकार फकत नायकाची भुमिका करपाक व्यस्त आसतना प्रेमनाथ पात्र भुमिके सावन खलनायक मेरेनच्या भुमिकेंत डुबकी मारतालो. प्रेमनाथाचें यश पळोवन सगळ्यांक मत्सर जालो. प्रेमनाथाक आपलो भावोजी राज कपूरा परस चड पगार मेळपाक लागलो. राज कपूराच्या ‘आग’, ‘बरसात’ ह्या चित्रपटांतल्यान स्टारडम मेळयल्या उपरांत प्रेमनाथान चड पयशे जोडपाक सुरवात केली. त्या काळांत प्रेमनाथ दिसाक 1.25 लाख रुपया मेळयतालो जाल्यार राज कपूराक 75 हजार रुपया मेळटाले. प्रेमनाथान चडांत चड शुल्काचे नदरेन  देव आनंदाक 35 हजार रुपया मेळटाले, जाल्यार दिलीप कुमाराक फकत 50 हजार रुपया मेळटाले. त्या युगांतल्या सगळ्यांत सुंदर कलाकारां मदीं प्रेमनाथाची गणना जाताली.

1973 वर्सा राजकपूर निर्मित आनी दिग्दर्शीत ‘बॉबी’ आयलो. एका गिरेस्त हिंदू वेवसायीकाचो पूत राजा, हो बॉबी हे गरीब गोंयकार क्रिस्तांव चलयेच्या मोगांत पडटा. तांचे कुटुंब तांकां एकामेकां पासून पयस दवरपाचो यत्न करता…. अशें कथानक आशिल्ल्या ह्या सिनेमांत जॉन ब्रागांझाची प्रेमनाथान साकारिल्ली भूमिका प्रेक्षकांक खूब आवडली. सिनेमा आनी तांतूतली गितांय खूब गाजलीं. आयज पसून हो सिनेमा लोकांक याद आसा. 

प्रेमनाथ देखणो, खूब फिट आशिल्लो. अशें म्हणटात की प्रेमनाथाल्या फॅन्सा मदीं चलयो फॅन्स चड आशिल्यो. चलयो ताका पळयतकच ताचेर घुरी घालताल्यो, ताचे कपडे लेगीत पिंजताल्यो, अशें म्हणटात. धर्मीक स्वभावाचो प्रेमनाथ फकत नट न्हय तर निर्मातो आनी लेखकूय आशिल्लो. ताणें कांय कादंबरीय बरयल्यात. अभिनेत्री मधुबालाच्या मोगांत तो पडिल्लो. तिचे कडेन लग्न जावपाक सोदतालो. पूण, दिलीप कुमार तिचेर मोग करता हें कळटकच तो फाटीं सरलो. प्रेमनाथ निमाणो ‘हम दोनो’ ह्या सिनेमांत दिसलो. 1973 च्या ‘शोर’ फिल्मा खातीर, 1974 त ‘बॉबी’ खातीर, 1975 त अमीर गरीब, उपरांत रोटी कपडा और मकान खातीर ताका उत्कृश्ट सहाय्यक अभिनेत्याचे फिल्मफेयर पुरस्कार फावो जाल्ले. 1992 वर्सा पिरायेच्या 65 व्या वर्सा प्रेमनाथाक काळजाचो आताकान मरण आयलें.

__________

सुदिन वि. कुर्डीकार