चौथ्या शेंकड्यांत गोंयांत आशिल्ली हैहया कुळांतल्या धर्मा यजनोची राजवट

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पणजी : पुर्तुगेझ राजवटी पयली गोंयांत भोज, कदंबा, विजयनगर, बिजापूर सुल्तान हांच्यो राजवटी आशिल्ल्याचें सगल्यांक खबर आसा. ते भायर चौथ्या शेंकड्यांत हैहया कुळांतल्या धर्मा यजनोची राजवट आशिल्ल्याचें एका शिलालेखा वेल्यान सिद्द जालां. इतिहासाचो विचार करीत जाल्यार हें एक नवें संशोधन आसा.

पर्यें भुमिका देवस्थाना कुशीच्या शिलालेखाचो अभ्यास करून उडपीचे पुराभिलेख शास्त्रज्ञ प्रा. टी. मुरुगेशी हांणी हो निश्कर्श काडला. भारतीय पुरातत्व फांट्यातल्या शिलालेख संचालकांनी सुद्दा तांचे ह्या निश्कर्शाक मान्यताय दिल्या. प्रा. टी. मुरुगेशी हांणी ही म्हायती दिली.

पर्यें हांगच्या भुमिका देवस्थान वाठारांत एका स्तंभाचेर एक शिलालेख आशिल्लो. आदले मुख्यमंत्री प्रतापसिंह राणे हांचे नदरेक 30 वर्सां पयलीं हो शिलालेख आयलो. तांणी पुरातत्व खात्याक हाची म्हायती दिली. तेन्नाचे पुरातत्व खात्याचे संचालक डॉ. पी. पी. शिरोडकार हांणी शिलालेखाचो अभ्यास करून नवे पर्व नियतकालिकांत हाचेर लेख बरयलो. हाचेर फुडें संशोधन जालें ना.

कांय दिसां पयलीं उडपीचे प्रा. टी. मुरुगेशी हांणी पर्येंच्या भुमिका देवस्थान वाठाराक भेट दिली. तांणी शिलालेखाचे फोटे काडले आनी अभ्यासाक सुरवात केली. गोंयचे इतिहासमोगी राजेंद्र केरकार हांच्या सहकार्यान तांकां ह्या शिलालेखाची म्हायती मेळ्ळी.

ह्या शिलालेखाची अक्षरा ब्राह्मी आनी संस्कृत लिपींत आसात. ही लिपी हैहया राजवटींतली आसात. हातूंत धर्मा यजनोचो उल्लेख आसा. चौथ्या शेंकड्यांत धर्मा यजनो हो राजा भुमिकेच्या देवळांत सैनिकांक घेवन पुजा तशेंच यज्ञ करतालो. शिलालेख ज्या खांब्याचेर आसा तो, युपस्तंभ आसपाची शक्यताय आसा. ब्राह्मी लिपिचो अभ्यास भुमिका देवळाचे दायज तशेंच गोंयची वास्तुकला कळपाक मजतरूप थारतलो, अशें प्रा. मुरुगेशी हांणी सांगलें.

पुराण काळांत हैहया राजवटीचो उल्लेख आसा. हैहया राजवटींतल्या कर्तवीर्य अर्जून हाणें रावणाक हारायलो. हैहया कुळांतल्या धर्मा यजनो हाणें गोंयचेर चौथ्या शेंकड्यात राज्य केल्लें. मध्य प्रदेशांतल्या मालवा वाठारात हैहया कुळांतल्या लोकांचें वास्तव्य आशिल्लें.